This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.

Usage guidelines

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.

We also ask that you:

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.

About Google Book Search

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web

at|http : //books . qooqle . com/

PATROLOGI^

CURSUS COMPLEfUS

8ITE

BIBLIOTBBCA UNIVBRSALIS, INTEGRA, UNIFORlflS, COMMODA, OECONOMIGA,

OMNIUM SS. PATRUM, BOGTORUM SGRIPTORUMQUE EGGLESIASTIGORUM

QOI

AB JEVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA

floaobkdnt; RECDSIO CHR0N0L06ICA

OMMUM QUiS EISTITERE MONUMENTORUM CAT110LIC£ TRADmONiS PER DUODECIM PRIORA

ECCLESIifi SiECULA,

lOITi B0ITI0IIE8 ACCUEAT18IIIIAS* INTER 8B COUQtJB NONNULLIS COD1GIB08 MANUSCRimS COLLATAS^

PSRQUAM OILIGKNTER CA8TI€ATA;

OIS8BBTATIONIBD8, COM MENTARIIS LCCTlONlBtlSQVE TABIANTIMIS CONT«NBNTBB ILL08TRATA ;

MINIBOS OPBBIBOS PO»T AHPU8SIMAS EDITIONES QDiS TBIBUS N0VIS8IM1S SJtCOUS DEBBNTOB AB80L0TA8

OBTECTIS, AUCTA; IXI»ICIB0S PABTIC0LABIB08 ANALTTICiS, 8ING0L08 8IVB T0M08, SITB AUCT0BE8 ALIGOJOS HOMBNTI

SOBSEQOENTIBUS, IKNIATA;

eAPrrULIS INTBA IPSUM TEXTOM BITB OISPOSITIS, NECNON BT TITULI8 SI.N60LAB0M PACIMABOM HAB6INBM 80PEBI0BBH

D18TINCUENT1BU8 SUBJECTAMQUB MATEBIAM 8ICNIFICANTIBUS* ADOBNATA;

0PEBIBU8 COM DUBIIS TMM APOCBYPHIS, ALIQUA VBBO AUCTOBITATB IN OBDINB AD tBADITIOMBM

bccle8IA8t;cam POLLENTIBUS» ampupicata;

DOOBOS INDICIBOS CBNBBALIBOS LOCUPLETATA : ALTEBO SCILICBT RERUM» QOO CONSOLTO, QOIDQUID UNOSQOISQOE PATBOM IN QUODLIBBT THRMA SCBIPSEBIT UNO INTDITU GONSPICUTUB ; ALTBHO

SCRlPtUKiC; SACRiE, bx quo lectobi compbribb sit obtium quimam patbes

ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM L0CI8 SINGULOS 81NG0L0BUH LIBBOHOM

SCBIPTUBiB TBXTUS COMMCNTATI SINT.

BDmO ACeOBATlSSIMA, CirrBBISQOB OMNIBOS PACILB ANTCPONBNDA* 81 PEBPENDANTOB *. CBABACTBBUM MITIDITAS,

CMARTiB QrALrtAS, INTBGRITAS TBXTUS^ PERFECTIO GORREGTIONIS « OPCRUM BECU80RUM TUM TAUIRTAS

TUM NUMERUS, FORMA TOLUMIKUM PEBQOAH COMMODA SIBIQUB IN TOTO 0PEB18 DECUBSU COMSTaNTBR

8IMILI8, PRSTII EXIGUITA8, PB^SBRTIMQUB ISTA COLLBCTIO, UNA, MBTRODlGA ET CnBONOLOOICAt

SBXCENTORUM FBaGMENTOBUM OPUSCULORUHQUB HACTENUS HIC ILLIC SPARSOBUH ,

PRIMUM ADTEM IN NOSTRA BIBLIOTBEGA , El OPBBIBOS AO OMNBS JBTATES t

U>COS» UMGUAS F0BMA8QUB PBBTINBNTIBUS , COADUNATCBOM.

SERIES SECUNDA,

m Wk PRODBUNT PATRHS, DOCrORKS S<:RIPTORES0UK ECCLESIiB LATIMiB A GREGORIO MAGNO AD INNOCENTIUM 111.

ACCDRAWTE J.-P. MIGNE,

MBUOTUG JB C&BU UMlVamSJI,

SITB

CtaikltJII COMPLHTOMCJIf Ilf BINGULOB SCIBlfTIJI BCCLK81A8TICJI EAIIOB BDITOBB.

rATROLOGIABINA BDITIONB TYPIS MANDATA BST» ALIA NBMPBLATINA,AL1A OBiBCO-LATINA,— VBNBUNT MILLB BT TRBCBNTIS FRANCISSEXAGINTA ET DUCBNTA VOLUMINA BDITIONIS LATlNiB;0CTINGBNTI8 KTMILLB TRBCBNTA GRiBCO^LATlNiB. — MBRB LATINA UNIVBRSOS AUCTORBS TUM 0CC1DBNTALB8, TLM 0BIBNTALB8 BQUIDBM AMPLBCTITUR ; HI AUTBM» IN BA| SOLA VBRSIONB LATIMA DONANTOB.

'. ') i i i iiMi^iiiii ; i f i — : '':"■'

PATROLOGI^ ■. TOM-US CXCIII.

TEM. CEMOHtlS PRJEPOSITUS RFJGHERSPERGENSlS. GARNERUS CANONICUS S. ViCTORlS.

BXGUDEBATUR ET VENIT APCD J.-P. mC.NE EDITOREM, m m DICTA D*AUBOISE, PROPE PORTAM LUTETIiE PARISIORUM VULGO DENFER NOMINATAM,

8BU PBTIT>MOimOD6B.

im

IpD

S^GULUM XII

VEN. GERHOHI

PBi£POSITI REIGHERSPIRGENSIS

R. P. GARNERI

CANONICI SANCTI VICTORIS PARISIENSIS

OPERA OMNIA

ACCURANTE J.-P. MIGNE

IBIBLIOTHBCiC CLBRI CnilYBRSJS

8IVE CmilUUll COMPLBTOBUM IH SIIfGULOS SCIENTIiE EGCLESUSTICJE BAMOS EDITOBB

II II. Illl

TOMUS PRIMUS

YBNBUIIT 2 ,V0LU^9IA ^ Fi^^^GSS OA^UGIS/

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J..P. MIGNE EDITOREM IN m MCTA D'AMBOISEy PROPE PORTAH Ll]TETIi£ PARISIORUM VULGO DENFER NOMINATAII

SBO TEnT-HOIITROOGB

185»

ELENCHUS

AtJCToatni Et oraKUM otn ni hoo tomo cxcm comtiiii»tuil

B. P. GAHNERUSCANONIGDS HEGULARIS S. VlCTOftlS PAftlSIENSIS.

Gregorianum. Col. • 9

VEN. GERfiOHUS REICfiEllSPERGENSlS PRiEPOSlTUS.

EpistolA.

ComoaenUriAm in'psal' .«•.

m

61f

••• •••

• • • •

• • \ •

Et typii MIGNE, au Pelil-MootroQfe«

ANNO DOMINI MCLIVI

R. P. GARNERI

CANONICI REGCLARIS ET SUPERIORIS S. VICTORIS PARISIENSIS

GREGORIANUM

Hoc est allegoricffi omnium pene rerum in Bibliis contentanim Explanationes prompto

ex universis D. Gregorii pap» scrlptis, pernecessariffi verbi divini prfficonibos

et interpretibus, recens auct» notis Gregorianorum scriptorum

8TUDI0

F. JOANNIS PICARDI

CANONICI REGULARIS S. YICTORIS PAF^^ENSIS.

(Parislis» apnd Carolam Sevestrc, via Jacobca e recione Naturiiionim , in-iS, cam privilegio regis,

anno io08.)

EPISTOLA NUNCUPATORIA.

Rnerettdo in Ckriito Patri et domino D. Dionym de Coolomp, 5. Yictori$ Parisiensii iummo priori ni* cario difmuimo S,

IntermorttMm avomm memoriam reuovare^ vitamque ab iis acceptam quadantenus^ et pro virili reddere^ nemo^ nisi Camabas^ Ptolomeus Philopator, Agyrti^ ccBteraque hujusmodi parricidarum impiorum fex^ non asserueritdivinm pietatis esse. Quidni pietatis diviniB ? Etenmy si vota^ sacrificia^ supplicationes^ obsecratio^ nes, universaque ad Dei optimi maximi cultum facientia, vocemus divina : quantuium quoque honoris habitum parentibus nec inique divino decorabis tilulo : cum et D, Gregorio Theologo (i), pater sit Deus quispiam mortalis et creatus a Deo immortali et increato , liberique eum Dei vice habere deheant. Milto prceclara in hanc rem elog^ ethnicorum (%), ut verba splendido illustrem exemplo, Scytharum gentem agrestt fuisse tm- numiiateeferatam^ vetusadagium, c Malus Scytha, > testatur; (3) ferreum tameninhumanumque pectus^ aurea ^ueedam in proavos humanitas sic obsederatt ut Dario Persarum regi , muliebres quotidianasque eorum fugas ei confictus detrectationem exprobranti per caduceatorem responderit animose rex Indathursus inter castera : f Sunt patema sepulcra ; quw age^ dum inveneritiSy tentate labefactare; et tunc inteUigetts} pugnaturi vobis' cum simus pro sepulturis necne : prius aulem (nisi nos ratio traxerit) tecum praslium non conferemus. > Sanctum eqtudem summeque laudandum barbari principis responsum et consilium^ qui voluit auspicari certa- men a relifiosa propugnatione btutorum avitorum^ quasi templorum divinis sacratorum numinibus^ sapien- ter prospictens exitum beUi^ secundo Marte /imefufum, cui religio in parentes^ clauicum cecinisset. At quanto animi corporibuSy tanto honorarii eorum tumuli, nempe libri ccelestibus conferti documentis preestant lapideis vei marmoreis sarcophagis nihil prceter cineres ut plurimum habentibus. Uli enim licet exsan^s^ nunquam tamen vhiradicum instar marcescunt : sed latenti quadam^ vivacique divini eloquii gratia, reltgiosis cordibum aut tntam reduetmt ccelestem^ aut producunt. Quidquid igitur studii^ benevolentice tmmanitatisque exhibemus 9epuUris paterna servantibus ossa^ nec libris videtur denegandum. Unde Ricardus Aungervileus^ AMglus, a soto natau dictus Buriensis^ Dunelmensium in Anglia pontifex^ itisigni in sacra voiumina theologicaque scripta religione et affectu quam reverenter modesteque tractanda sint, in suo philobiblo his onmino veAis amnumet clertcos : c Non soium Deo prcestamus obsequium^ novorum librorum profparattdo volumina; sed et sacratee pietalis exercemus oficium^ si eosdem nunc illcese tractemus^ nunc locis tdoneis redditos illi' batee custodice commendemus, ut gaudeant puritate^ dum habentur in manibus; et quiescant secure^ dum in suis cubitibus reconduntur. Nimirum post vestes et vascula corpori dedicata Dominico^ sacri Hbri meren* tur konestius tractari : quibus toties irrogatur iniuria , quoties eos quis prcesumit attingere manu fceda. i Idem in jauecedente rubrica^ ut eruditi de re libraria bene mereri certatim gestiant , titulum postut : c Qmam sit meritorium novos iibros seribere^ et veteres renovare. » Et comprimis hac ratione suasit» c V«- rum^ quia quod servit mortalibus^ per prolapsum temporis^ mortalitatis dispettdium patitur^ necesse est vetu^ stale Utbefacta volumina innovatis successoribus itutaurari^ ut perpetuitas^ qum naturce repugnat indivuUiif

8!

Ad Viialianum.

Arisiot. 8, Ethic.^ c. 15 et 9, c. 2; Plato. u De legib., et aliorum. (3) £x llero. Melpom.

patrol. cxaii.

^i^^

i1 GARNERl CAN. REG. S. VICTORIS PARIS. i%

concedatur privileyio speciei. Sicut emm librorum corpora ex commistione contrariorum compacta^ ium compositionis continuum sentiunt detrimentum, sic per prudentiam clericorum debet reperiri remedium^ per quod liber sacer solvens naturw debitum, hwreditarium obtineat substitutum , et simile umen fratri mortuo susdtetur^ verificeturifue statim illud Ecclesiastici xxx : c Mortuus est pater illius^et quasi non est mortuus ; similem emm sibi rdtquit post se. i Hcec Ricardus post 250 annos, in commendandam Hbrarite supellectUis curam. Quamquidema te(reverende Pater) Garnero nostro impensam^ meritissimo commemorabunt^ honori- ficeque commendabunt posteri : tt/, ^t supra quadringentos vixerit annos^ denuoque in sceculi proxime finiti principio tenuem quemdam visus stlj duxisse spiritum^ editionis languidulce operula :nunc^ tuo permissu^ istiusque vividioris typographice aura^ secunda pene spiret anima. Hinc palam est^ quod ad te longe jucun- dior redeat et ^ratior, quam Virbius Hippolytus Androgeusque^ Minois filius ad Msculapium :si lamen^{ut Naso vere cectnit) non

Exit in immensum fecunda licentia vatum , Obligat liistorica nec sua veiba Ode.

JUos si(fuidcm mortuos brevique morituros restituit vita mortali^aut^{ut nostri Adami refricem scite dictum^) morti vttali (i). Garnerus autem tua facultate reductus est ad lucem ne cimmeriis quidem tenebris obnubi- landam, Verum enimvero, vel si hoec abesset causa^ Gamerus tibi non adesset non acceptissimus. Cui etenim perplacet D. Greqorius papa^ qui displiceant lectiores sfirantioresque ejus flores , per hos sexdecim Gameri libellos^ ceu areotas circinati et dispositi ? Te autem Gregorio familiarissime uti, testatur ipsemet in tuis , iisque accuratis capitularibus concionibus subinde productuSy una cum sanctis Patribus tum prioris^ tum tetatis intermedias^ ita ut non abs re quis te animatam eorum dixerit bibliothecam^ ab eo facunde fecunde^ aue ad instar docti scribm evangelici profers de thesauro tuo nova et vetera {Matth. xiii). Sed et quod D. Hieronymus lugens in suo prwdicavit Nepotiano {de more enim inter sermones epulares varias priscorum theologorum sententias proferens^ asserebat nanc Tertulliano, istam Minutio^ iUam Cypriano , etc). Vt eo- dem jure^ sic necessario eidetn, quin prtBStantiorif tibi vertatur laudi^ si quis oculatior et oculatius, dicendi modum^ tempus, locum^ et quibus dicas norit^ composueritque. Pene me prmterierat, nec tamen prcetereunda Garneri tibi nuncupati causUf scUicet onus inferius iUo^ quod nunc invida quidem , et invita debiliori natura^ infracto tamen sustines animo. Quam vero gravis sit adducta causa^ demonstrat veterum coUatio. Nam /Eiius Lampridius Augustos Commodumf Antoninum HeUogabalum^ Alexandrum Severum; A^lius Spartianus Adrianum^ JElium Verum^ Didium Juliunum^ Severum^ Pescennium^ Nigrum; Julius CapitoUnus^ Antoni* num Pium^ Verum, Maximinos duos obtulere Augtutis^ probe gnari serenis legenda octi/ts, ab tts, quibus cfferebant propter eamdem^ quam ipsi qerebant^ imperii Romani majestatem. Taceo scriptores ecclesiasticos et biographos innumeros^ ne tn sole meridiano ridicule videar gracUem aceendere stipulam. Supremo tandem nec ignobiU nomine Gamerus sibi tuam conciUaturus est paternam gratiam , quod perscepe magni pendamut iUustria proavorum monimentaf quin et tantiUa ab iisdem reUcta, utpote quce nobis peroptatam reddant eo- rum vtcfiti, ttiMeiTifmiiit^tte solentur orbitatem. Sed vero, si quid feUcissime^ longe profecto felicius germa- niusque prasstant Ubri^ feliciores, vivaciores germanioresque parentum Uberi : cum formosiorem, prcestmtiO' remque eorumpartem, divinam sciUcet animam ingeniumque nobile referant. c Nec enim Uberi solo vuUu patrissant. » His igfitur de causis Garnerum tua potestaie in suo Gregoriano redivivum^ et ad te redeuntem iuscipe , R. P. ex ejus manibus^ qui est tuus in Christo fiUus obsequentissimus , (ttortt m^ canonicorum postretnus.

F. Jnaunes Picardus. •

(4) In prosa Octavae Nativitutis CiirJsti.

CANDIDO LECTORIS.

i)aid Ituic accessissel editioni dcccssisselve, fruslra te monendum arliilrabar. At, cum dcpreliefidissem "prioris edilionis perrara esse exemplaria , aninium manumque verti. Imprimis ergo scias id operis aiiiea excosnm mendosissime, adeo ut ssepiuscule ne duos quidem versus puros fuisset legere, tibi niinc eina- eulatius reddi. Sed nec dilliteor in hanc ali(]uot, quamvis leviuscuias irrcpsisse mendas , parlim incogi- tantia, partiui creb^primis lituris; ad quas in singulos versus suffundendas adegerunt me priscorum scri- barum notae annos ferme quinquaginta retent» a prioribus caicographis, posterioribus autem. Platonicis obsciiriores uumeris. Insuper cbarta plensque in locis infirmior, atramentique impotentior, quod parcc fuerat infusum, vitiosa prodigaliiate diffundebat in vicinorum characterum oblitterationem. Quae quidein Huiversa in contexlo et ora libri conglobata, multae fuerunt operae ipsis operis. Recentem diix) acc^ssio- uem. lu qua priroas tenet notatio locorum ex divinis codicitMis promptorum : ad quos comperiendos, diversas^ibliorum4ralationes oportuit consulere, ita lamen ut nec consultior redirem, cum in signatis locis nou offenderem eadem penitus quae apud D. Gregorium legebam. Interdum enim vocula, aut simplcx verbi eociipositi ponebatur loco. Cunique religiosius religioso huic negotio vacarem , non parum negotii lecit mihi varietas interpretationum, quibus V. Gregorium fuisse usum non semel adverti. Qiia de causa, vt sedatiori mente legeres, si quic sententia divina ab editione vulgata Donuihil discrepans proferrelur, designavi apud Septua^inta, Au£(ustinum,Cassiodorumque ita haberi.

Praeter haec adjeci, m quo totius operis versabalur cardo, scilicet adnotationes ((fuarum nonnullSk: ab oculis operariorum alio Tcspeclantium, tibi abiere et mihi) librorum, homiliarum epistolarumque Grego- rianarum, ex quibus quasi vemantibus flosculis et ramis Garnerus noster mysticum stium cumpegit lo- piariura. Quod quidem aegce taiidem, sed confeci. Confcci, iiiquam, et aliquando tam aegre, ut iu horas, et codicem et stylum jamjam ablegaturus essem ad exti-einam residum classem^ ni succurrisset iniquam itmtam dlulumi iaboris jactunim« ob morosiorciu uoius et altcrius scnteutiae ioventionem. Quapropicr,

15 GREGORIANUM. — JOAN. PiCARW PRiEFATIO. II

fii inter hos emotse fermeqiie pnecipitaue roentis aestus aliquotfariara csespilarim, lector, liumana; maxiine conscius imbeciliilatis faciiiorem qiiaeso des veniam.

Inter signandas Gregorii sententias« cum editione Nivelliana fuissem usus, posteaque comperissem a prioribos dissidere ob mutatas sectiones in libris Job, illam primo, istam secundo expressi numero. In quibus praeterea illud tibi venit observandum, ne, si in designato loco, seutentiam aliquoties mutilam vel interdsam repereris^ me statim de falsitate vel oscitantia appelles. Garnerus enim plerumque non pauca missa fecit consulto, quia vel ad enodandam propositae diclionis ambiguitatem uihil aut parum conduce- rent. Adde quod plusquam scmel mutarit orationis Gregorianae ordinem, ila ut prima posterius, poste- riora prius sumpscrit. Quae si aliquoties occursarint, marginale scholium praemonebiL

In notandis capitulorum Biblicorum versiculis secutus sum editionem Lovauiensem anni 1572. Eorum- dem versiculorum non infrequentem praetermissionem dabis operario aliud in mente operanti; caetera, si lubet, et illi et mihi. Nihil enim humani profiteor a me alienum. Oe hujus vero Gregorian<e Anthologiae, fructu et suavitate dicam post secuodam pncfationis partem. Antequam illud te pervelim exoratum, ne, instar Polycratis matrem, me patris laborem insi^niori exornasse titulo causeris ; quod dixerim ejus opiis esse coelestium voluminum studiosis pernecessanum, ac ecclesiasticis. Neque enim meiim, sed Sixti Seneiisis, naris alioqui cmunctissimae est judicium. Bene vale, huncque sacrarum copiarum thesaurum imfaiide in ougorem Dei scientiarum Domini (ut Anna prophetissa 1 Reg. ii canit) gloiiam, laudem et boBorem.

ELOGIUM DE HDJDS OPERIS PR^STANTIA ET DTILITATE.

Ex libro quarto Bibliolhtccd sanctoe Sixti Senensis.

Garnems (ssc enim v. c.) ctBnobii Victorini apud Parisios subprior, vir vitm sanctimonia^ et pia erudi^ iione clarus^collegit digessitque decentissimo ordine ex omnibus scriptis D, Gregorii papce libros sexdecim de allegoricis typis nominum ac rerum omnium in sacris titteris conteittarum, quos Enucleamenta Biblio! in- scripsit. Opus sane dignum^ quod a studiosis divin(e Scripturcc obviis exciptatur ulnis, Ejus initium est : « Deus aliquando in sacra Scriptura. i Claruit sub Ruperto Bavaro Romanorum rege^ anno Domini 1^00.

Hactenus Sixtus. Ex cujus testimonio hsec expungcro verilatis studium coegit. Primo quod vocet Gar- uemm Parisiensem, cum tamen in priroa editione nihil adverterit quod id afTirmet, vel conjectandi fiduciam praebeat vel ansam, nisi forsan quod appelletur, subprior S. Vicloris Parisiensis. At quam fridda sit haic conjectura, ex boc uno, ut cxtera perstringam, elicitur, quod D. Bernardus sit patria ClaraevalTensis, quia coenobium Claraevallense administrarit.

Tituhim Enuclamenla Biblia, deposui, reposito eo quem Garneri autographum praeferebat.

Claruisse anno 1400 divinans scripsit non aflirmans, nempe qnod cerneret volumen evulffatum anno 4518, et quidem aliena vigilantia. Calculus autem meus ducentis et aliquot excedit annis. Nam in continuo canonicomm nostromm laterculo incipiente ab anno 1500 deductoque ad nostra tempora nullus bujus nominis et bonoris occurrit. Baleus in centuria tertia Scriptorum Anglics recenset Nigellum Wierekerium monachum et praecentorem Cantuariensis Ecclesiae illustrem anno Christi 1200 delibasse ex Garneri viri- dario lib. i Florum his incipientem verbis : Sublimitas supernarum polestatum, Quod quidem reperies lib. 1, cap. 5, in Gregoriano Garneri nostri.

Absaion nosier canonicus (nam Arnoldus Wion sui Ligni vitait pag, 885, Benedictinis inique commis- euit, ut 2\isLS fosius, si Dominus voliierit, effundemus), tandemque abbas canonicorum Sprenckeirs bacen- siuin in dioecesi Treverensi, Wierekerii coaetaneus, edidit Breviarium ejusdem Garneri serie alphabetica quod exstat ms. in nostra Bibliothcca. Cum igitur quadringentos posl annos duo ilii scriptores relique- rint posteritati epitomen Garneri, liquet eum sub undecimi s^culi auroram protulisse in solem hancce ▼igiliam suam.

F. JOANNIS PICARDI PRiEFATIO.

Nescio an sanctorum Patrum quempiam tot scri* A displicuit^ ut qui meliora habent^ in minimis occu"

r\r€S transtulerint, breviarint et deflorarint, quot pentur. Gregorium papam. Translatorum autem princeps Annum redemptionis humanae circiter octingen- fuit Anastasius, patriarcha Antiochenus, qui Gre- tesimum seutuagesimum iEIfredus Westsaxonum

«ori

;orio adbuc spirante, ejus Pastorale Graecis auribus rex tum probus, tum eruditus idem Pastorale in An-

Jedit. Quam ob causam lib. x. Registri, epist.^, glicam vertil linguam; aliquando (ut ipsemet testa*

modesle conqaerens iu scribitad Joannem Ravennae tur in proloauio, quod videbis in oalce Vitae ejusdem

bypodiaconum : Quia dileclissimtg memorim Anatho- ab Assero dyreburnensi episcopo scriptae) verbum

ints diaconus quwrenti ac jubenti Romano imperatori de verbo exprimens , interdum autem sensum ex sen-

ii^nf«ReguUB PasIot^Ais dedii^ mgre suscepi. Quem <u, sicuti egomet didiceram a Peigmundo archiepi-

sancli99hnus frater et coepiscopus meus Anastasius scopo meo et Assero antistite meo; nec non a Grim-

Antiochenus in Grmcam linguam transtuHt. Et sieut baldo et Joanne mihi a sacris, A quibus posteaquam

fmkhi scriptum est, ei vatde placuit; sed mihi valde librum ita didicisscm, ut penitus perciperem quemad*

!5

GARNERI CAN. RFXi. S. VICTORIS PARIS.

\(>

tnodum ad eju$ intelligentiam pervenire possem^ in A Anglicum $ermonem eum converti^ et ad unamquam- que epi$copii tedem in regno meo unum mtii, ^uper- que $inguio$ libro$ aureum $tylum qui e$t quinqua- ginta mancussarum, Fa ego pracipio in nomine Dei^ ne qui$ de libri$ hunc $tylum tollat, neqne librum de templo, cum $it incertum^ quandiu futuri $int tate$ eruditi prmsule$ quate$ nunc {hono$ Deo) ubique $unt. Magnificuin equidem vereque regium iElfredi opus, munus et decretum. Beatam tunc Angliam prsedi- care licebat, cujus rex pbilosopliare^ur. Ejus autem versionis ante quingentos prope aniios meminit Gnillelinus Sommerset, monaclius el bibliotliecarius coenobii Malmesburiensis, 1. iv JDe ge$ti$ regum An- glorum^ cap. 4, sub finem.

Annos abhinc trecentos plus minusve eumdem Gallice loquentem Gallia nosira cirpit audire. Bi- bliotheca nostra ejiis vcrsionis exemplarms. servat. sed interpreiis desideratur nomen.

Veniamits ad Dialogo$ totidem linguis dissonos. b Etenim Zacharias papa centum et quadraginta post Gregorii obitum annis, dedit Graecis legendos, ut auctores sunt Joan. Diaconiis 1. iv. Vitx ejusdem, cap. 75; Odo Cluniacensis florens aniioChristi 9i20, in sermone de S. Benedicto; Sigibertus Chronici 8ui anno 7^2.

Anglicos fuisse factos a Verefrico prasule Wigor- nensi, rege iElfredo imperante prodiderunt Asserus Syreburnensis, ejusdenr iOlfredi saccrdos, Fioren- tius Wigorniensis et Ingulpsius abbas Cmylandensis in Chron. Guillel. Soinmerset supra. Rogerus Hove- denus priori partc Annal, Anglicorum; Mutthaeus Parkerus in Antiquitat. Eccle$i(B Britannicm, Solus Baleus nostri aevi scriptor defert ifllfredo cent* 2, sui Catalog. Scripto. Britan. Gallico sermone dona- tos fuisse nec non quadraginta ejusdcm Gregorii liomilias evangelicas, duo codices calamo exarati lidejubent universis nostram bibliothecam lustra- turis. C

Haec autem, maximeque de Dialogi$ Gregorianis iiotasse operae pretium duximus, quod Garnerus noster ab lis carpserit noiinulia quae alioqui vacii- lareiit nisi canam eoruin fidem conririnaierous, el 4:ommentitia quorumdam conjectorum refcllcreraus. 'Sunl enim qui de auctore, alii qui de rebus ab au- <^ore narralis dubitant. Huldrichus Coccius in sua «pistola iiuncupatoria ejusdem Gre^orii, Basileae evuigati anno 1511, his verbis et raliunculis dubi- Xi\i\& scribit. De Dialogis, in quibu$ Patrum Jtalias miracula recen$et, vix habeo quid pronuntiem^ ni$i •quod Gregorii e$$e dubitem^ adeo aenio et $erie^ et 4>ratiom$ gravitatet et indu$tria di$tant a reiiqui$ ejus $cripti$. Dubietatem certe, si germcn luerit simplicis ipuorantiae, nemo noii toierabit. Sin vero iiaesitationis fucatse, nemo non damnabit. Huldri- chum posteriori laborasse palam est ex iiidice ab ipsomet composito, in quo signat Gregorium ha- l)uisse socium Petrum Diaconum. Ita enim scribit ^ in proloquio suorum Diatogorum. Ibi itaque cum ^ ulflictu$ valde et diu tacitM$ uderem^ dHectis$imu$ filiu$ meu$ Petru$ diaconu$ adfuit; qui mihi a pri- mcevo juventuti$ flore in amiciiii$ famiiiariter obstri- £tu$ e$t^ atque ad $acri verbi indaaationem $ociu$. Pr£terea in eodem indice docet lectorem perpla- cuisse Grefforio seniorum congressum. At Grego- ri«s lib. I uialog.^ c. 10, ita fatetur : Qmdam luim- que ad me deductu$ e$t unex pauper : atquet ut mild $enum coUocutio e$$e $emper amabili$ $olet^ $tudio$e hunc unde e$$et^ inqui$ivi. Huidrichus igitur bi ba- bebat suspe^^tos Gre^orii Dialogos, cur ex illis haec sclegit el in iiidicem collegit. Parva sunt, inquies; fateor, et flocci fjcerem, nisi ex parvis etiam uber- rimi fontes errerum scaturiissent aliquaiido. Verum liisce misftis ad graviora desccndo. lii illa sua epi- stola nuncupatoria testatur se totum opus D. Gre- gorii sic legisse, ut doctrinae illius quamdam syn- opsin exhibeat leciorL Si igitur legerit, ubi craut

ejus oculi, cum in Dialoijh occtirrerunt haec testi- monia ad illum ciamitantia Dialogo$ esse allcujus papae Roniani? Cap. 8, 1. 1, illud reperitur : Eodem quoque tempore venerandu$ vir Ana$ta$iu$ (cuju$ su- periu$ memoriam feci) $anctas Romauce Ecclesim^ ctit, Deo auctore $ervio^ notaritt$ fuit. Lib. iii, cap. 5 : Aga:pitu$ huju$ Romance Ecclesias pontifex^ eui^ Deo dispensante deurvio, ad Ju$tinianum^ etc. Rur- sus cap. 8 : Con$tantiu$ Aquiua: civitati$ epi$copui fuU, qui nuper prcedece$$ori$ mei tempore beatcs mt- wrics Joanni$ papoi defunctu$ e$t. Liori iv, cap. 30 : Julianu$ huju$ Romanrn Eccle$ia!f^ cui Deo auctore deservioy $ecundu$ dcfen$or^ etc. Iterum cap. 40 : Pa$ca$iu$ huju$ apo$toticas $edi$ diaconu$^ etc. Tan- dem ex his eliam Tyresiae apparet quenidam papa- ruin Romanorum Dialogo$ bau/uarov/sa^c compo- suisse. Gregorium vero esse genuiiinm auctorem non obscure patet ex I. n, c. 51, eorumdem, ubi dicit Leandrum Ispalitanum episcopum diidum sibi in amiciiiis familiariter fuisse junctuin. Ei cap. ^i ibidem addit : Eo quoque tempore (id est Justiniaiii Augusti temporibus, ut in principio capitis signat) quo pro exptendi$ responsis Eccte$i<B ad principem tran$mi$$u$ $um. Iterumque cap. 56 : Dum jussione pontificis mei in Con$tantinopolitana! urbi$ patatio re$ponsi$ eccte$ia$tici$ deservirem. Legallonem si- mul et amicitiam habitamGregor. refricat Leandro, sic proloquens in lib. Job : Dudum le frater beati$~ ^ime, in Con$tantinopolitana urbe cogno$cen$^ cum me illic $edi$ apostoticas re$pon$a canstrinaerent^ et te illuc injuncta pro causi$ fideif regi$ Wi$igothorum Legatio perduxi$$et^ etc. Eo autem tempore et prin- cipe et episcopo, legalionem Constantinopoli quein-

Suam obiisse Romanae Ecclesise nomine prseter D. regoriuiu si quis asseveret, alterum iiecessario comminiscetur ne cerebro suo.

At,nequis veritaiis amantior locupletius desideret testinionium, duabus obsignatis tabeilis contendam rursus cum Huldricho. Prior quidem elicitur ex ejusdem veri>is ad finem circiter suae epistoUe : Ho- mili{e Evangetiorum quadraginta^ quas Dominici$ die- bu$ poputo prceteguntur^ cohtinent non sotum titterof^ verum ei optimarum rerum ob$ervatione$ cum $erii$ pii$que adliortationibu$, etc. Cum igitur extra omnem posuit aleam Gregorianas homilias, Diatogo$ simui exemit, et nobis redemit. Libri siquidem iv historias cap. 14, 15, 16, 19, 27, 37, reccnsitas Gregorius aflirmat se in homiliaribus ad populum concionibus letulisse. Primam quidem cap. 14 denarratam, vi- delicet servuli paralvtici repetit honiil. 15; secuii- dam Romulae et Reuemptae cap. <5, homil, 40; ter- tiam amitae suae Tarsillae c. 16, honiil. 58, fusius; quartam Stephani abbatis cap. 19, prolixiud homil. 35. Quintam Theophanii comitis cap. 27, aniplius homil. 36; Theodori piieri cap. 37, homil. 19 et 38. Est enim eadem prorsus historia : quam ciim recitaret homil. 19, adjecit eiim quidem ex mortis limine, non morbi doloribus revocatum. Homil. vero 58 dicit ante biennium post dira diuturnaque morbi cruciamenta decessisse. His connectam septi- mam et octavam : quas etsi Gregorius non dicat percensuisse in homiliis, eadem tamen verba, per- sonae loca, caeteraque historiae lumina perspicue do- monstrant esse ejusdem scriptoris. Septima igitur est de Chrysaorio, alias Chrysorio (tam varie scribi- tur) cap. 38, repetita homil.*12. Octava el postrema de Cassio Narniensi stricte quidem cap. 56, sed la- tissime descripla hom. 37.

Altera adversus Huldrichum tabella obsi^nata pe- titur ex epistolis quas Gregorio tribuit. Epist. eiiim 50, I. II, inter c^^tera Gregorius Maximiano Syra- cusano mandat : Fratre$ niei qui mecum vivtmt om- nimodo me compettunt aliqua de mira€uti$ Patrum quoB in Jtatia faeta audivtmu$^ $ub brevitate scribere. Ad quam rem sotatio ve$tr(B charitati$ vehementer tn- digeo^ ut ea qu<e vobi$ in memoriam redeunt^ quasque cognovisu vos contigitf mihi breviter indicetis. De

17

GREGORIANUM. — JOAN. PICARDI PRiEFATIO.

fS

dommo enim Nonnoso abbaUj qui juxta domnum Anasiasium de Peniumis /titl, aliqua relulisse te me- mim^ qwe eblivioni mandavi. Et hoc igitur^ et si qua snnt talia^ tuis peto epistolis imprimi el mihi sub ce- ieritate transmitti.

Hocce suo Gregorius scripto palam dicit se par- turire dialogos, quos Huhtrichus genitos velut spu- rios abdicat. Haximianus Syracusanus rescriptis suis de Nonnoso, Auastasio, et" cseieris lib. i, c. 7, 8, el lib. ui, c. 36, I. IV, cap. 52, inscrtis iatentero Hul- drici detegit roalitiaui, vel crassissimam ignoran- liam.

Uuic tandem concertationi dent bravium Paterius, D. Gregorii discipulus, et Faustus, D. Benedicti alumnus, Gregorii plane contemporaneus. Ille et> «iiim suadenle eodem Gregorio cudit delineatam sa- erae Scripturae expositionero, suorumque scriplo- nim excerplb quasi centonibus concretam. In qua, ul obiler vidi, Dialogos Gregorianos profert, nempe i7, inMatth. 70, in Lucam 53, in Joannem 42, iD I ad Corinth. Faustus autem in Yila S. Mauri.

Apage igitur, Uuldrichc» calcuUim reducito, tibi- qie recedenti dubitatores, aut magis cachinnones ftoceedunto. IUi enim miracuJa in Gregorii Dialogis perscripu habent loco genrarum Sicularum et fabel- Lirura. Si (^jicias iliibalos viri roores, rejiciunt ni- miam simplicitatem et credulitatem. Belia respoii- sio, quasi vero universam ethices Chrislianae insti- tiitioiiem applane non didicisset, ut columbinse sim- |)iidtatis et Arcadicae stoliditatis eum latuerit discri* meii. Hauricio imperatori banc exprobraiiti, quid re-pondcrit Gregor. hic le{;ant adductum ex I. iv, epist. 31 : /a serenissimis jussionibus suis domino- rum pietas^ dum me de qmbusdam redarguere stur- duit^ parcendo^ minime pepercit. yam in eis urbanas simplicitatis vocabuloy me fatuum appellat : in Scri- ptura emm sacra cum in bona intelfigentia ponitur simplicitas^ sape prudentioe^ aut rectitudini sociatur. Unde etiam de beato Job scriptum est : c Erat vir simplex et rectus; > et beatus Paulus apostolus ad- monet^ dicens : « Estote simplices in malo^ et pru- denies in bono. t Et per semetipsam Veritas admo- netf duens : c Estote prudentes sicut serpentes, et simpiices skut coiumbas. > Esse vaide inutiie judi- cans^ si aul simplicitati prudeniiaj aut prudenliw stmpiicitasdesit. Quam igitur fuerit prudeiis, quam-

2ue prodenti simplicitate cumulatus, nenio non vi- et; ^allem quae a probato fidelique historico exi^as, in illo est rej^ire^ scilicet diligenlissimum verita- tls stuilium, lugeniumque universo eoque peculiaii aflectii exutum ; iiam «juod ad diligentiam tidemque bistori» conducit, nihil diligeiUius fideliusque nar- rari potest <|uam quod in noslra provincia, nostro aevo, vei noliis aliisve cernentibus evem^rit. Isthxc autem minutula quantum fulciant Dialogica Gre^o* rii scripla, imprimis liber secundus (idem facit nihii aliud complectens, quam quae quatuor Benedicti ciiftcipuli retuleruut. In reliquis triiius, tantum legis irel Roma^ vel in coenobio Gregorii patrala, aut si quas paucula externa commiscentur, exposuerunt oculati tesles pluris quam auriti non tantum deceni, ut placet comico, sed mille. Qua fide el sedulitate, quid certius, quid accuratius et conditius exiget le* €tor nauseantissimus? Ut igitur imposterum sequiori penset lance cuncta istis Diaiogis inserta, caveat la* qneum ab auctore indicatum 1. ii in Job haecque ¥erba eiiarrante : Nunquid faciem ejus accipitis et pro DeOy etc. Stuili^ inquit, cum prudentium facta conspiciunt^ hoic eis omnia repreltensibitia esse viden-' tur^ suceque imperitias aique infirmitatis obliti, tanlo utuntius de aiienis judicant, quanto sua profundius igmorant. Equidem perbelle Gre^orius. Ut enim sce- lerati nibii nisi non reprehensioiie tantum, sed et publiia dignum animadversione vel inediianlur vel uerptcraut, sic nibil a viris saiictis gesluin queunt legere tam integrum, lam solidum tamque inteme- ratum, cui noa iJiligaut genuinum : quautoque im-

A pia eorum vita dissidet, tantoet jiidic'»um. Qiiapn»- pter, cum soia mirentur et sapiant terreslria, fit ut quidquid divinam illustret potenliam, ccelumque suspiciat, superbo despiciant aiiimo. Utinapi ad nes pervenissent Alfrici (qui et Alurieius dictus esl) Cantuariensis archiepiscopi qiiatuor libri in totidcm Gregor. Dialogos circa octavum et nongentesimum reparationis bumanae annum perscripti. Hiiic abundo haurircmus qux ad exhauriendas Gregorio masty- gum iberas nsenias large essent. Ific tamen absti- nenduin, ne in prxfatione non praefari, sed plane fari coarguamur. Istiusmodi enim eaque sancta et gravis conlroversia velitaiione tam levi nequaquam disceptatur, asperiori validiorique digna certamine. Dabit forie aliquando Deus Opt. Max. quod hic prx- meditare et prospicere coiitigit in serio procinctu viriliter praestare. QuamolMrem a molestissimo be- nigui lectoris praecavens taedio, unum atque alie- rum jungam, umbilicum appositurus. Majoribus

B nostris tauto fuerein pretio hi Dialogi, ut singula- ria sitiendae parandaeque sanclimouiae iucitamenu hinc sumerent, et solidissima sustentaiidae fidei fulcra D. Uldaricus Augustae in Germania praesul, vitae innocentia, litteris, et ^enere pernobilis, sic esuriebat plusquam ambrosianam vel nectaream horum voluminum pertractationem, ut pierumqm; convivis suis (inquit Berno Augiensis cap. 21 \ita; ejusdem) manducantibus et bibentibus jejunus ma < neret. Erat enim ei cibus aut dulcis Psalmorum suavitas, aut sacrarum leclionum assiduitas : inter quas maxime delectabatur audire ex iv lib. S. Gre- gorii, qualiler muiti e corporibus exempti, in spi- ritu rapiebantur. Non repeto ex iisdem libris petita ab llaymone Hallicrstatensi (qui claruit anno 8d0) et citala 1, 111 De varietate tibrorum^ cap. 9 el 10. Gon- cilium Maguntiaci habitum (nou quidem sub Garolo MagiiO, Christi anno 815, vel Arnulpho imperatore» aiiiio 888) iOia/o^orum Gregorianorum salubri doctum

G lectione, pra^monuit cap. 5, de foeditate graviuteque incesli cum lustrica (ilia perpetrati, iii hanc senlen- tiam. Quam detestabile et exsecrabiie scelus sit uni- cuique Cliristiano filiolam suam stuprare^ testatur sanctus Gregorius papa in Diaiogis suis, ubi refert quemdam liominem poiluisse filiotam suam, Et quia negiexit pamilentiam agere, subito miserabili morbo correptus exspiravil ; et sepuitum, non soium corpus scd etiam omne sepulcrum ignis invisibiiis consum- psit. Historiam vero summaiim relatam Gregorius inlegram denarrat lib. iv Dialog,, cap. 52. Porro iu velusto Pa^nitciitiali, prsetitulaio, Corrector et medi- cus, ofleiidi supenus concilii Magunliacensis tesli- moiiium, cum altero, cujus hoc erat summariuin : Quod poiniteniia possii aboiere peccata, etiamsi in ul- timo vilw spiritu poeniteat. Igitur vcl hi duo caRones desideraulur in supradictis Maguntiacensibus cou- ciliis, aut certe iliud a me productum necessario di- versum est, quiii potius intermediuui. Accessil Ti i-

D buriensis coiicilii anno 895 babiti camm 17, ni rii^ dein calamum pervertisset polita cardinaiis Baroiiii manus, qui in uotis ad x Kal. Jan. Martyi ulogii Ro- mani tot graves canosque pi oducil auctores, ut Mel- chioris. Cani Gregoriomaslygis iion canum, sed plaiie puerile dictum judiciumque esse constet. Ad iinpu- giiandos Catholicae religionis adversariosf capitaies, hinc velut ex instructissimo armameutario tda de- uroinpsit Jouas Aurelianensis antistes respondens ca- lumniis Claudii Taurinensis iconomachi, proferens* que historiam Judaei, qui, licet infidelis, Christiano- rum tamen exemplo, adversus horreiida nociuina- que daemouum spectra sese impenetrabili crucis ar- muvit pectorali, Lantrancus Cautuariensis, Aigerus Cluniacensis, Guilmundus Aversanus, ut oblalranlis lierengarii blasphemas hiantesque fauces pra^roca- lent, confectam Gregorianorum Dialogorum verbis oifam injecere; ille quidein in lib. De sacram, aita- risy hic I. iii itidem De sacram. altar. Terlius Algc- rus L I De Sttcram,^ cap. 12, et 1. ii, c. 1 , ailcianl au*

19

GARNERI GAN. REG. S. VICTORIS PARIS.

»

ciorilates exl. IV Z)ta/oo., cap. 59. In hanc quidem rem eomplura non infructiiose possent aggeri, ni fructuosa, cum aflluunt, pierumque iiifruetuosa fie- rent, reluetareturque mei propositi raiio. Breviato- res igitur Spartana succingamus brevitate.

Ooo, Cluniaci protocoenobiarcba , intra uniiis ▼olaminis angustias conclusit summam xxx\ libro- rum in Job» anno ferme 920, ut Trithem. in cataiogo scriptoreccles., et Sixtus Scn. 1. iv. Biblioth, sanctte prodiderunt.

Hiipertus abbas Tuiticnsis decem libris perstrin- \ii ad annum 1114 eadem Moralia, ul ipsemet tcr statur in epistola nuncupatoria sui operis De di" vinis officiis inquiens : Commentarwlum in Job Ubro- rum decem, abbreviatum ex abundantia sensuum alque dictorum B. Cregorii, elc. Adalberus, natione Anglus, professioiie monachus Spaldingensiscoeno- bii congregationis Cluniacensis (auctore Baleo cen- luria 2 Scriptor, Briian.)^ officio levita, composuit ex splendidioribus Moralium sententiis J. iv, conti- nuata tamen in illis numerorum nota, nuncupavit- que Speculumj ut ipsemet testis est in epistoia li- ininari ad Hairmannum presbyterum scribens . in- terea h/>copusculum, ob respirandi giatiam lectoris, in quatuor decrevi distinauere libros : Et quia ibidem humani generit vita muitimoda varietate depinqitur^ ejus tibuit vocabuljim appeltare Speculuii. Floruit bic scriptor sub annum 1160. Exemplar iilius operis quiescit in pluleis nostrae biblioihecue.

Aiulfus Tornacensis, uionachus Bcnedictinus , digessit Collcclanea iii totius Novi Teslauieali enu- clealionem ex scriptis D. Gregor., qnx vidi excusa Luleliae anno 1515, in 4. Claruit anno 1200.

Aiion^Tnus quispiam haud multo post Alulfum decerpsit triginia quinqiie libelios ex inlegris tri- ginta uuinque in Job, efflagitante ncscio quo veiie- rabili ratre, quem sic pr<xfatur : Poposcisti, Pater venerabitis et amabiiis valde, qui dignitalis gratia et excellenlia sanclitatis jubere potius quam poscere de- buisti^ quatenus aliquas ad adificationem inlerioris hominis multifarie fusas auetoritates ex Bibliis a sanctis Patribus productas in lumen^ vestroe cMarita- tis instinctUf in unum contrahere meditarer^ etc. Istam autem lucubratioucm appellavilPrompluartttm utriusque hominiSf et quidcm a siinili ; nam ut ibi- dem scribit quemadmodum in promptuario ea^ quce corpori suut necessaria^ prmparata^ ita hoc in codice qucRcunque necessaria sunt non solum homini exte- Tiori, quantum ad moreSt verum etiam homini inte- riori quantum ad virtutes^ mente soUicita prceparan" tur, Aiuiroillum subdidi, quoniam deeo meniionem facit in proloquio, et codicis apud nos scripti cani- ties palam ostendit fuisse Alulfo proximum. Ano- nymuin alterum buic anonymo subneciam. Soiet emm non esse ingrata cognominum viroium socie- tas,- sed et quia eo delapsa est oratio, ut seriis lu- dicra permisceam, quod'Hobertus Monteusis conti- nuator Sigiberti scripsit adannum 1175 exscribam : Et ut appareat muUiludo eorum qui interfuerunt (lo- quiiur de priino curiae concessu et splendido convi- vio ad quod Henricus secuudus Angliae rex accer- sierat universos optimalles diiionis Normannicae et Britannic«e) cum Wilhetmus de Sancto Joanne procu" raior NofmannitB^ et Withelmus lilius Hamonis se^ nescaUus Britanniis comederent iu quadam camera^ prohibuerunt ne qitis miles comederet^ qui non voca- retur Willehtmus ; et ejectis atiis de camera reman- serunt centum et decem mUites^ qui omnes vocaban^ tur Withelmi, exceptis atiis pturimis ejusdem nomi" nis qui comederunt in auta cum rege, Posterior igi- tur auonymus uoster in triginta quoque libros cur- tissimos contraxit latissimam Gregorianorum Mo- ratium commentationeiu,cujus hoc excerpsi initium ex nostro codice membraneo. In sidone figuratur stabititas in tege positorum^ in mari vita gentilium,

Sinion AOlighemensis monachus (quod coenobii in Aiflighemio, solitudine Brabantini&: loparclii»,

A finitiroa Fiandriae ccepisse anno 1083 ffuctor esi Mever iu Cliron, Ftand.) eadem Gregoriana ethica collegit in decem libros trecentesimum abhinc an- num. Porro his compendiis lector id tantum expfr- scatur compendii quod longiusculum opus breviu»- cule percurrat, et quidem citra fastidiuin, et quod damnosins opiner, ordinalam certi argumenti per- tractationem, ita ut esurientis aniinae famem non compescat.

Odoros tandem aetemumqu^ virides antliologo- rum flores odoremur, suavibusque eorum coloribus defectos reficiamus oculos.

Paterius S. R. E. notarios Gregoriique discipulus, de quo Beda (neque enim sum nactus antiquiorem) in praifat. I. vii ad Cantica cant. Audivi quod Pa-- tertus^ beati papce Gre^orii disciputus^ de tota Scri" ptura sancta, quceque ttte per partes in suis operibu» exptanavit cottecta in unum votumen redegerit. Si consulamus amplissinios indices locorum sacrae

£ Scripturae passim explanatorum rejectosque ad calcem Gregorii, non parva superest sylva quae ad reliquos Yeteris Instrumenti libros, scilicet Eccle- siastem, Ecclesiasticum , Sapientiam, Propbetas, Macbabaeos uberrimam subministret materiam. Prae- terquam quod in Novo Testamento, secunda etter- tia, Joannis Judaeque Epislolae sint inlactae. Qua- propter existiinarim Bedae dictum ovvfxdoxcx^ ^^" cipiendum.

iledericus Italus, monachus coenobii S. Gre^orii papae, circiter annum 840 concinnavit ex scriptis B. Gregor. in Job. Sententiarum 1. i, ut scribit Ar- noldus Wion 1. ii. Ligni vit(B^ cap. 68. D. Isidorum Hispaleiisem episcopum ex Moratibus decerpsissc ui libros Senl, Yasaeus in Chron, refert.

Taius (sic eniin Y. C. non Taio^ vel Tagio^ ut im- pressorum quamplurimi ) , cognomento Samuel , Csesar augusiae episcopus reliquit posteris Seiuen" tiarum 1. v ex D. Gregorii monimentis, pauculis D.

^ Augustini admistis, selectarum quos obtulit. Qui-

^ rico pra^suli Toletano eorumdem exactori, ut con- stat ex hac prima dedicatoriae epistolae periodo : 1/e- mor vestros benignissimoe petitionis^ nostrcsque devO" tissimce promissionisj hujus textum tibetti compertit sententiarum titutis prcenotatum^ vestrw sanctitati matui dirigendum, Quando autem id operis cuderit, extra rem non esse fore autumavi, si aperirem ejusdem verbis, cum et voiumen insigiiis notae, per- paucorum forulos obsideat : Taius igitur, ait Quirico in epist. antecedente : Opftme novit beatitudo vestia tempus ittud^ quo tortuosus anguis ore pestifero^ in quorumdam mentibtis virutenta seminum suorum sparserat zizania : fraudutentaqtie deceptione^ a tra- mite recti itineris tjressum semoverat mentium perdi" tarum. In quo qutdam homo pestifer atque insani cafitis froia tyrannidem sumens^ adsumptis sceteri» sui perversis fautoribus adverstis orthodoxum, ma- gnumqtieDei cuttorem Beccesuinthutn principem^frau*

^ dutentia prmtendens motimina, superbe aduisu Chri»

^ stianatn debettaturus aggreditur patriam, Hujus ita- que sceleris catua gens effera Wasconum Pyrenwi» montibus promota, diversis vastationibus Iberice pa-- triam poputando grassatur. Heu^ proh dotor! IHcendi studium catatnilatis intercipit magnitudo. Sed imi'^

• dem veniendum est ad id quod formidal oralio. In* noxius ifuippe sanguis effunditur: alii ungutis^non^ nutti mtssitibus^ pterique diversis jacuUs sauciatitur^ innumerabitis muttitudo captivorum abducitur^ im" mensa spotia subtrahuntur : temptis Dei infatutum heUum infertur^ sacra attaria destruuntur^ pterinue ex cterieatus officio ensibus obtruncantur^ atque iit- humata canibus avibusque exponuntur muttorum ca^ davera ocdsorum, elc. Sub hanc igiiur funestam cladem, Taius extenuandi moeroris gratia congessit Sententiarum libros quinque, ut pauTo post indicat, et quidem circiter annum 652. Hic est Taius, qui ultimo Chindasuindi Hiapaniae regis aiiiio, et Chri- sti (TiS, Romam piofectus cst ad perquireudos Mo^

GREGORIANUM. - JOAN. PICARDI PRJDFATIO. «

If^f? ^^!?^ri*?^^"? *»*>r<>S'«* dWiiiilus undcmArini, nemo tameii ibit inflcias Garnenira eliani

repertos retulit in Hispaniam ut consiat tum ex narratione mirabili prafixa Operibus D. Gregoni, luin ex fine concil. Tolet. vii, in qua narratione cum signanter dicatur Taiuro fuisse seque Angustini ac Gregorii studiosum, haud abs re suas coliectos di- ciis utriusque composuit, quarum hoc legi prin- cipium: Solus Deu$ in umetipso incommutabilit eu, elc.

fieda Venerabilis (qui excessit anno 734 posl Cantica cant. sex libris proprioque iilustrau lu- minc, septimum et octavum juxu Trilhem. com- puutionem ( nam codices impressi unicum habent) ^nientiosis Gregorii diclis compegit. Joannes Siucanpton, Bedae popularis, Vintoniensis, reiiquit posteris sententias ex Grefforianis Elhicis prom- PUs, serie digesus litteraria, numeris unoque li- l>ro contexUs; quarum hoc principium ponit cen- luriator Andus Abstinenlia. Solu$ tn illicitis, Ty- pographis Frobenianis Gregorium excudentibus b anno 1551 sex libros moraltbus Gregorii sermo- iiibus conflatos obtulit bibUotheca §. Leonardi, quia ipsissima erant Gregorii verba, fluldricus Coc- cius affirmat se non temere oniisisse. Scilicet ea de cansa fuerant omittendi. Horli quoque pensiles, silva, viridaria, fruteu, roseu, saliceu, caeterae- que locorum amoeniuies suo carereiit pietio, quod consteni iisdera plane rebus, sed aliunde aspor- latis. Doctis quuque nec satis laudatis vetenbus florilegis, vel minimam iiepotes gratiam mente persoherent. quod verbatim collectas selectasque eniditorum seiitentias in varias distribuerint cias- ses, nobisque reliquerint : sane adeo potens est or- dinis genius, ut rebus, etiam inconcinnis oruatam pariat conciniiiutem.

Inler antbologos postremas tenet Uubertus Scul- teputaeus canonicus regularis £cclesiae Bethlehem dlclse ad muros Lovanienses; qui ex universis

palmarium illis prxripuisse, quod studium 6t>- lumque collimarit ad litteraruni divinarum splen- didiorem quamdam lucem faciliorcni(|ue intelli- gentiam capescendam. Quae quidem divmae litterae quo sunt obscuriores, eo praedarior labor ad di- scutiendam earum caliginem insumptus. Garnerus igiturUm venuste sua disposuit, ut jurares alteram lectoribus addi mentem. Omnium enim propemo- dum rerum in Bibliis comprehensarum mystica enodaturus significaU, commodissimum duxit ini- tium ab earumdem conditore Deo optimo maximo ; cui et suos coelestcs subjungit spiriius, hisque proxime coelestem machinam, et siiij^ulas orbium mobilium lampades, moique passiones aeris inulli- plices et infinito mutabiliores fabulosis Protliec, Prometheo, Yertumnp, vel Empusa ; qiias quidem, nec non et caetera, quia praeposiius capitum iiidex lecturientibus exbibet, sileo.

Dum aliquando mutuus sererem sermones cum quopiam insigni theologo de hujus operis evulga- tione, summariumqne exposuissem, respondit Jo- annem Benedictum, Parisienscm, theologum pr^e- sUntissimura, id laboriosius et latius anteverlisse; ut qui non rerum Untum et nominumf sed et ver- borum perplexa noUssetin concordantiis Biblicis* Ad quem ego : Ingeiiue fateor Joannis Bencdidi vigilias esse summe perfectas ingeuio, inuliaque elaboratas industria, vcrum non omiies his posse celerius juvari cum alius alio hebetioris sit ingenii tardiorisque judicii, ita ut tardius lal)oriosiusque excogitet, et excogitata morosius expromat. Imo frequenter contingit ut recte guis sentiat, sed quae sentit, polite, expedite et copiose nequeat eloqui. Nihil moror : possit quispiam permulu, eaque prx- clara, celeri (ingere cogiutione, yerumumen nemo, nisi effrons, dixerit haecce Unti facienda, quanU coelestia D. Gregorii, quin magis Spiritus saucli

bre orii viridanis selegit, plexuit, serieque distiii- r. effaU ore Gregorii reddila. Nara Petrus, ejus dia-

xit lilteraria suaveolentera sententiaruni fascicu- luni, dum iiitra Lovaiiiura receptus, ad vilaudam basreticoruin furentium et ubique Belgii grassaii- yum rabiem, cogeretur supersedere ab opere, quod inchoarat, de Divinse et humanae naturae vera co- gnitione. lli arutem flores prodierunt uiia cum ipso Gregorio cxcuso Lutctiae sumptibus Mi- \eUii.

Universis autem breviatoribus ei anthoiogis quam longe Garnerus uoster antecellat, vel hinc potis- Sttoe Uquei quod magnoruiu operum epitomaU hoc sint ingenio saporeque coiidita, ut quod tuo sapiat palato, de^kipial meo, vixque compenilium profera- tur alicnjus dispendii liberum.

Super baec, manifesUvimus, Gregorii contraoto- res» unicura ejus attigere opus, Garnerus, oniuia. yerum demus eos cuncU pervolasse : sunt Unien ingratiora eorum spicilegia, quod aptis et com

conuset interlocutor dialogicus apud Joan. Dia- conum I. IV Vitae ejusdem, cap. 69, testatum reii- quit se frequenter Spiritum sanctum vidisse super caput D. Gregorii disserenlis. Ilinc est, ait idem Joan. eodem cap., quod consuetudinaliter Spiri- tus sanctus in specie columbae super Grefforii scribentls caput depingitur. Tandem ut verbulo respondeam meo tbeologo : non dilliteor omnes posse legere mysticas acceptiones, non Umen posso reddere um expedite, luculenter et copiose, quam hic uoster Garnerus ex ore Gregorii. £quidem in propalulo est coucionatores si in unius dictionis mysteriis enudaudis aliquantulura raorae facere ve- lint, habitiiros cumulale, quod eloquantur pro una concione ad frugiferaiu auditorum erudi- tionem.

Anthologis tandem ctsi locum cedamus aliquem, haud Umen Garnero superioreiu. Licel enim qui-

modatis lods minime repjsuerint, sed absque uUo jj busdam, tempore, saltem opeiosiute et induslria ordine (quem luenioriae sitius et scientiaium so- non vincilur, cum ex co possinl uberiores fruclus. lem roerito vocaverisj iapidum insUr, vel gleba- colligi, et ordiiialior disciplina pcrdisci. rum coacervariut : et certe licet composite cura-

GARNERI CAN. REC. S. TICTORIS PARIS.

R. P. GARNERI

CANONICI UEGULARIS S. VICTORIS PARISIENSll

GREGORIANI LIBER PRIMUS.

1 CAPUT PRIMUM.

DB DEO.

(4*) DeQS aliquando in sacra Scriptura Duncapa- li^e, aiiquando ^ero essentialiier dicitur. Nuncu- patiYe enim dicilur, sicut scriptum est : Ecce consti" iui te deum Pharaonis (Exod. vii, i). Et sicut Moy- ses ait : Si quis hoc^ vel illud fecerit, applica illum ad deos {Exod. xxii, 8) ; videlicet ad sacerdotes. Qui mrsum dicit : Diis non detrahes {tbid. 28) , id est sacerdotibus. £t sicut Psalmista ait : Deus stetit fft syncgoga deorum^ iit medio autem deos dijudicat (Psa/. Lxxxi, i). Essentialiter autem Deusdicitur, sicut ad Hoysen dicitur : Ego sum Deus patris tui^ Deus Abraham^ Deus Isaac et Deus Jacob (Exod. 111, 6). UndePaulusapostolus, volens nuncupativum Dei nomen ab essentiali discemere, de Redemptore nostro locntus cst, dicens : Quorum patres sunt et ex quibus Christus secundum carnem^ qui est super cmnia Deus benedictus in scecula (Rom, ix, 5). Qui enim nuncupative dicitur, Deus inter omnia ; qui Tero esseniialiter, Deus super omnia est ; quia et electus quisque vel in exemplo justitiae prserogando positus dici deus potest, sed iuter omnia, quoniam nuncupative Deus ; Chrisius autem Deus est super omnia, quia naturaliter Deus. 2 CAPUT II.

DE AMGELIS.

(5) Novem esse angelorum ordines testante sacro eloquio didicimus, angelos videlicet, archangelos, virtutes, potestates, principatus, dominaliones, thro- nos, cherubim atque seraphim. Esse namque ange- los et arcbangelos, pene omnes sacri eloquii pagina lestantur. Cherubim vero atque seraphim saepe, ut noium est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor quoque ordinum nomina Paulus apostolus ad Ephe- sios enumerat, dicens : Super omnem principatum^ et potestatem^ et virtutem et dominationem (Ephes. i, 2i). Qui rursus ad Colossenses scribens, ait : Sive throni^ sive dominationes^ sive principatus^ sir^e po» testates (Coloss. i, i6). Dominationes vero, princi-

A patua ac potestates, jam ad Ephesios loquens de- scripserat ; sed ea quoque Colosseosibus dicturust praemisit thronos de quibus necdum fuerat Ephesils locutus. Dum ergo illis quatuor, qux ad Ephesios dixit, id est principalibus, potestatibus, virtutibus atque dominatiouibus conjunguntur throni, quinque sunt ordines qui specialiter exprimuntur. jQuibus dum angeli et archangeli, chenibim atque seraphim adjuncta sunt, procul dubio novero esse angelorum ordines inveniuntur. Unde et tpsi angelo, qui primus est conditus, per prophetam dicitur : Tu signacu" lum simHitudinis^ plenus sapientiay perfectus decore^ in deliciis paradisi Dei fuisti (Euch. xxviii, i2). Ubi nolandum quod non ad similitudinem Dei fa- ctus, sed signaculum similitudiuls dicitur, ut quo

^ in eo subttlior est natura, eo in HIo imago Dei si- milius Insinuetur expressa. Quo in loco mox subdi- tur. Omnis lapis pretiosus operimentum mum, sar-- diuSf topazius et jaspis, chrysolithus, onyx et beriUus^ sapphyruSy carbunculus, et smaragdus (ibid. i3). Ecoe novem dixit nomina lapidum, quae profecto novem sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordini- bus ille primus angelus ideo ornatus et opertus exstilit, quod, dum cuuctis agminibus angelorum praelatns est ex eorum comparatione darior fuiu Sclendum 3 autem quod angelorum vocabulum no- men est officii non naturae. Graeca etenim lingua an- gell nuntii; archangeli vero, summi nuiKtt vocantur. Nam sancti illi coelestis patriae splritus semper qul-

Q dem sunt spiritus ; sed seroper vocari angeli ne- quaquam possunt. Quia tunc solum sunt angeli, cum per eos aliqua nuntiantur. Unde etiam per Psalmistam dicitur : Qui facit angelos suos spiritus (Psal. ciii, 4). Ac si patenter dicat : Qui eos, quos semper habet spiritus, etiam cum voluerit, angelos facit. li antem qui minlma nuntiant angeli; qui vero summa annuntiant, archangeli vocantur. Hinc est enim quod ad Mariam virginem non quilibet an- gelus; sed Gabriel archangelus mittitur (Luc. i, 26). Ad hoc quippe ministerium summum angelum ve-

(V) £x hom. 8 in Ezech.

(5) Hom. 51 in Evang.

»

GREG0R1A?(UM. - LIB. I.

nire tfignitm fuerat, quod summaiD omnium uun- A pu*i est inlcr reliquos priorem eiistere ; domiuari

tiabaL

Qui idcirco etiam privatis nominibus censeutur, Bt signetur per irocabula etiam in operatione quid ▼aleant. Neque enim in illa sancta civilate quam de irisione omoipoteniis Dei plena scientia perflcit, id- circo propria nomina sortiuntur, ne eorum per- •ome siDe nominibus sciri non possint ; sed, cum ad ■os aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam no- Biai a roinisieriis trahnnt. Michael namque, ^iiif ut Demsf Gal>riel antem forlitudo Dei, Rapbael vero di- cttur medicina Dei.

£t quoties mirae virtutis aliquid agitur, Midiaei mitti perhibetur, ut ex ipso actu et nomine detur inleHigi qnod nuHus potest facere quod facere pne-

vero est etiam subjecios quosque possidere.

£a ergo angelornm agmina quae mira potentia praeemineut, pro eo quod eis cstera ad obediendum subjecta sunt, dominaliones vocaniur. Tbroni quo- que illa agmina sunt vocata qiiibus ad frxercendum judicium seroper Deus omnipotens praesidet ; quia enim thronosLatino eloquio sedei dicimus, throni Dei dicli sunt ii qui lanta divinilatis gralia replentur, ut in eis Domiuus sedeat, et per eos sua judicia discer- nat. (Jnde et per Psalmistam dicitur : Sedes super thronum; quijudicas cequitatem {Psal, ix, 7, 5). Gheru- bim quoque plenitudo uientite dicilur. Et subliniioia illa agmina idcirco cherubim vocala sunl, quod lanlo perfectiori plena sunt scienlia, quanto clarilalem Dei

▼alet Deas. Unde et ille antiquus hostis qui esse " vicinius coniemplantur, ui sccundum creaiurae mo-

dumeo plene omnia scianl,quo visioniGondilorissui per meritum dignilalis appropinquanl. Seraphim 5 etiam vocanlur illa sanctorum spiriluum agmina, quaeex singulari propinquilale Condiloris suiincom- parabili ardent amore. Seraphim namque ardentet vel incendentes vocantur quae, quod ila Deo conjun- cta sunl, ui inler haec et Deum nulli alii spiritus inlersinl, lanto magis ardentquanlo haec vicinius vi- denl. Quorum profecto flamma amor est, quod quo subtilius claritatem divinitalis ejus aspiciunl, eo validius in ejus amore flammescunt. Quia aute»r superna illa civiias ex aogelis et hominibus con- stat ; quam tautum credimus humanum genus as-

Deo per superluam simtiis concupivit, dicens : /a cetlmm canscendam^ super astra cosli exaltabo solium wumm : sedebo in monU testamenti^ in lateribus aqui" iomis; ascendam super altituditiem nubium^ similie ero AUi$Mno (Isa» xiv, 13). Dum in fine mundi in sna Tirtate reiinquitur, exlremo supplicio perimen- dos com Michade archangelo praelialurus esse per- hibetur, sicut per loannem dicitur : Factum est fnreelimm cmm Mickaele archangelo (Apoc. xii, 7), ut qui se ad Dei similitodinem superbus exlulcrai, per Michaelem peremptus discat quia ad Dei siroilitu- dinem per superbiam nullus exsurgat. Ad Mariam quoqoe Gabriel mitlitur, qul Dei fortitudo nomina-

tur. Illum quippe nuntiare veniebal, qui ad debel- r cend<^re, qiiantos illic conligit elecios angelos re-

l^a&jAA aabS^a ^^«..^«^«^^ K. ■..._*!!- J; wvk«krk0ic<«A <<i/ti<t e/Mr>iBviiia«% Aot . Vfn#a««# t/Ufwfim^m ^a«M

landas aerias potestales 4 humilis apparere digna- tos esL De quo per Psalmisum dicilur : Tollite porsas^ principes^ vestras^ et elevamini^ porta ater- maiee^ et nuroibit rex glorite. Quis est iste rex gloriwl Dominme fortis et poUns^ Dominus potens in prwlio iPtal. xxiu, 7, 8). £t rursum : Dominus virtutum ipseeU rexgloriee (ibid. IO).Per Deiergoforliludinem nuniiaodiis erat qui virtutum Dominus et potens in praelio ad debellandas poteslates veniebal. Raphael qooque inlerpretatur, ut diximus, medicina Dei, qui Tideiicet dum Tobiae ocolos quasi per oflicium cura- tionis tetigit, caeciutis ejus tenebras tersit (Tob. xii, 15). Qoi ergo ad corandom miititur , dignus videli-

roansisse, sicut scriptum esl : Statuit terminos gen- tium secundum numerum angelornm Dei (6) {Deut. XXVI, 8, juxia LXX) , quod, inquam,UnU illucascen- sura credilur mullitudo horoinum, quanta multilu- do remansit angelorum ; superest ut ipsi quoque homines qui ad cceleslem patriam redeunl, ex eis agminibus aliquid illuc reverlenles imitentur.

Distinclae namque conversaliones hominum sin- gulornm agminum ordinibuscongruunl, el in eorum sorlem per conversationis similiiudinero depnUn- tur. Nam sunt plerique, qui parva capiuni, sed U* men haec eadem parva pie annunliare fratribus non desislunt. Isti iUque in angelorum numerum cur- runt. Et sunl nonnuUi qni divinae largiutis rounere

cet fuit ot Dei medicina vocaretur. Virtutes vero vo- D refecti secretorum coelestium summa, el capere per-

caotor iili nirairom spiritos, per quos signa et mi- racola frequentius fiunt. PulesUtes eiiam vocaniur fai qui hoc caeteris poteniios iu soo ordine percepe- ront, ut eorum diiioni virtules adversae subjeciae sint, quorom poiesute refrenantur, ne corda bomi- num untum lenlare praevaleant, qaanlum voiunt. Principatos eliam vocanior, qui ipsis quoque bonis aiigelorum spiritibos praesont, qui subjectis aliis, ilum quaeqiie sunt agenda disponuut, eis ad ex- pleiida diviiia ministeria principantur. Dominaiio* nes autem \ocantur, qui eliam potesUies principa- tuum dissimilitudine alla transcendunt. Nain princi-

valenl et nuntiare. Quo ergo isti nisi inter archan- gelorum numerum depuUntur? Et sunt alii qui mi- ra fadunl, signa valenler operantur. Quo igitur isti nisi ad supemarum virlutum sortem et uumerum currunt? £t sunl nonnulli qui etiam de obsessis corporibus malignos spiritus fuganl, eosque virtute oralionis vi acceplae polesUlis ejiciunt. Quo iUque isli meritum suum, nisi inter potesUtum coilcsiium numcrum , sortiuntur ? Et sunt nonnuUi qui ac- cepiis virtutibus et electorum hominum mcriu transcenduiit ; cumque et bonis mcliorcs sunt , electis quoque fralribus principanlur. Qiio ergo

(6) Ibi Planliniana editio habcl constituit , pro sUtuit, elsi Graccum verbum refragari videatur.

n

GARNERI CAN. REG

bti sortem soam, nisi inler principatuum nume- rum, acceperunt? Et sunt nonnuUi, qui sic in se- metipsis cunctis vitiis, omnibos desideriis dominan- lur, ut ipso jure mundiiise inter homines Tocentur. tJnde et ad Moysen 0 dicitur : Ecce con$tUui te detm PharaonU (Exod. vii, i). Quo ergo isti nisi inter nuroeros dominationum currunt ? Et sunt nonnulli, qui, dum sibimetipsis vigilanti cura dominantur , dum se sollicita inlentione discutiunt , divino ti- mori semper inhaerentes, haec in munere virtuiis accipiunt, ut judicare et alios possinl. Quorum pro- fccto menlibus, dum diviua contcmplatio semper pracsto est, in iis veiut in tbrono Dominus praesidens, aiiorum facia examinat, et cuncta mirabiiiter de sua sede dispensat. Quid ergo isti nisi throni sui Conditoris sunt? ut quid nisi ad supernarum se- dium numeros ascribunlur? Per quosdum sancta Ecclesia regilur, plerumque de quibusdam suis in- firmis actibus eliani clecli judicantur. El sunl non- nulli , qui tania Dei ac proximi dileclione pleni gunl, ut cherubim jure nominentur. Quia enim, ut prsefali sumus, cherubim plenitudo scientiee dici- lur, el Paulodicenle : Didicimus quia plenitudo legis est charitas (Rom, xiii, 10), omnes qui Dei el pro- limi charilaie caBleris amplius pleni sunt, merito- rum suorum sortem inter cherubim numeros per- ceperunt. Et sunt nonnulli, qui supernae contein- plationis facibus acccnsi, in solo Gondiioris sui de- siderio auhelant, nil jam in hoc mundo cupiunl, solo aeternitalis amore pascunlur , lerrena qua&qiie abjiciunt > cuncta temporalia mente transcendunt , aniant et ardent, atque in ipso suo ardore requie • acunt. Amaiido ardent, loquendo et aliosacccndunt, et quos verbo tangunt, ardere protinus in Dei amore faciunt. Quid ergo istos nisi seraphim dixeriiu, quorum cor iii ignem conversum lucet et urit, quia el mentium oculos ad superna illuminant, et com- pungendo in fletibus vitiorum rubiginem purgant ? Qui ergo ita ad amorem Conditoris sui inflammali sunl, nonnisi inter seraphim numerum sortcm suae vocationis acceperunt.

7 Sciendum prceterea est quod in Scriptura sacra angelorum vocabulo aliquando ipse Dominus /e- susChristus designatur, aliquando proicursor ipsius Joannes, aliquando prmdicatores sancti, aliquando sanct(B Ecclesim prwlati , aliquando Ecclesim <a- cerdoies.

(7) Per angelum quippe intelligitur Chrislus sic- ut in libro beati Job, cum de afilictioue generis ho- manl loqoeretur Eliu, iutulit dicens : Si fuerit pro €0 angelus loquens unum de similibus^ ut annuntiet hominis (Bquiiatem^ miserebitur ejus {Job xxxiii, 25). Qois enim iste est angelos, nisi ille qui per prophe- tam dicitur magni consilii Angelus ? (Isa. ix, 5, juxta LXX.) Quia enim Graeca lingua evangelizarcdicitur denuntiare^ semetipsum annuntians Dominus Ange- lus vocatur. Et bene ait : Si fuerit pro eo angclus

S. VICTORIS PARIS. M

A loqttens , quia sicut ait Apostolus : Ei inlerpellat pro nobis (Rom. viii, 26). Sed quid pro nobis loqua* tur, audiamus tfnicm de similibus. Mos mediclnaa est, ot aliquando similibus, aliquando contrarla coiitrariis curet. Nam saepe calida calidis, frigida frigidis; saepe autem calida frigidis, frigida calidis curare consuevit. Veniens ergo ad nos desoper me- dicos noster, tantisqoe nos inveniens laborlbus pressos, qoiddam nobis simile, et quiddam contra- rium apposuit. Ad homines quippe homo venit, sed ad peccatores justus : Concordavit nobis veriute naturae, sed discordavit a nobis vigore justitiae. VI- tiosos enim homo corrigi non poterat, nisi per Deom. Videri aotem deboit qoi corrigebat, ot praebendo imitalionis formam ante actae maliliae motaret vitam»

B sed videri ab homine non poterat Deos. Homo ergo factos est, ot videri potoisset. Jostos igitur alque invisibilis Dominos apparuit similis nobis homo vi- sibilis, ut dura videretur ex simili coraret ex josto ; et dom veritate generis concordaret conditioni, vir- tute artis 8 obviaret aegritudini.

Quia ergo in carne veniens Dominus non culpam nostram ex vitio, non pcenam ex uecessitate susce- pit ; nulla cnim labe peccali poUulus, reatus nostri teneri conditione non potuit : atque ideo mortem nostram omni nccessiiate calcata, cum voluit, sponte snscenit, recte dicitur quod pro tanto homine, iste Angelus untim de similibus loquitur, quia nec ita natus, ut reliqui, nec ita mortuus, nec ita susciia-

P tus. Non enim est operaiite coitu, sed superveniente Spiritu sancto conceptus. Natus autem matema vi- scera et fecunda exhibuit, et incorrupta servavit. Rursum nos omnes, com nolomos, morimor, qoia ad solvendom poenae debitum culpae nostrae condi- tione coarciamur. lUe autem^quia nulli admistusest culpae, nulli ei necessitate succubuit poenae, quia cul- pam nostram dommando subdidit, poenam nostram miserando suscepit, sicut ipse ait : Potestatem habeo ponendianimam meam : et potestatemhabeoiterumsu" mendi eam(Joan. x, 18). Quietiam praemisit : Nemo tollet eam a me, sed ego pono eam a meipso (ibid.). Rursum non ut reliqui suscitatus csl, quia nostra resurreclio in saeculi finem dilata est; illius vero die tertio celebrata. Et nos quidem per illum resurge*

D mus; uam ipse per se. Neque enim qui Deos erat sicut nos ab alio, ut resuscitari potoisset, indigebat. In eo ergo ejus resorreclio disut a nostra, qood non per nosmetipsos resorgimos sicot ipse. Pro eo euim qood simpliciter bomioes sumus, superiori ad- jutorio, ut resorgere valeamos indigemos. Ille au- tem ejusdem resuscitationis vim cum Patre et san- cto Spiritu Deus exhiboit : qoam tamen solos in humanitate suscepit. Quia igitur Dominus vere na- tus, vere mortuus, vere resuscitatos, in omnibus ta- men distat a nobis magnitodine polenliae, sed sola concordat nobis veritate natorae : onde bene dicitur quod prc uobis iite Angelus «itKm de similibus ht

(7) Ex lib. \xn in Job, c. ii.

» GREGOfUANUH. — LIB. I. »

quitur. Cum enim in cunctis operationibus sois im- A prasdicatum e$t gentibui, ereditum eU in hoc mundo.

ineiisa nos irirtute transcendat , in uno lamen a no- his, id 6st in formae veritate non discrepet, per boc frm Robis Patvi loquitur : per quod semetipsum no* bis similem ostendit. Loqui quippe ejust Tel inter- pdlare, est seipsum pro hominibus bominem de- moustrare.

9 (8) Per angelum qiioque spiritualiter Joannes firaeeursor et baptista Domini designatur, sicul ipse Dominus in Evangdio de ipso Joanne turbis loquens tf^atur dicens : Quid existi$ videre in de$erto ? Pro- phetmm ? Etiam dico vobi$ plu$quam prophetam. Jlic ett enim de quo $criptum e$t : Ecce ego mitto ange- ium meum ante faciem tuam qui praparabit viam tuam ohu te {Matth. xi; 7; Luc. yii, 25; Malach.

auumptum e$t in gioria {1 Tim. iii, 16). Qui enim dispensationis mysterium poslquam apparuisse an- gelis dixit, praedicatum esse gentibus subdidit, pro- fecto angelorum nomine praniicatores sanctos, id estveritatis nuntios dcsignavit. Ilerum quoque an- gelorum nomine Ecclesiarum pr%iati desigiiantur. Unde in Apocalysi sua Joannes septem Ecclsiis scri- bens, angelis Ecclesiarum loquitur, id est praelatis populorum. Hinc propheta ait : Et angeli pacU amare flebunt {Ezech. xxxii, 7).

{i^) Omnes quoque qui sacerdotii nonHne cen- sentur, angeli vocantur, prophela Malacbia lestante qui ait : Labia $acerdoti$ cu$todient $cientiam , et legem requirent ex ore eju$, quia angelui (11) Do-

III, I). Qood eniin Graece aiigelus, bic Latine ntcn- " mini exercituum e$t (Maiach. ii, 7). Sed et unus- itiM dicitur. Recte ergo qui uuntiare supemum jii- dioem venerat, angelus vocatur, ut dignitaiem ser- ▼et in Domine, quam explet in opcratione.

(9) Rnrsum angelorum nomine sancti praedica- tores exprimuntur, sicut in libro beati Job cum Do- minas de antiqui hosiis damnalione loqueretur, ad- didit dicens : Cum $ublatu$ fuerit^ timebunt migeli^ et territi purgabuntur (Job xli, 16). Quid enim hic per augelos, nisi in extremo tempore supernae pa- trise nuntios accipere debemus? Qui, cum sublatus fuerit diabolus, timebunt, quia, advenieute districto Judice, tanto hinc pondere terroris excutitiir, ut sanctorum et praedicatorum fortitudo turbetur. Cum enim sublalus luerit, timebunt angeli, quia cum ju- q didi turbine rapitur, ii, qui in corporibus reperiri potuoint, immenso terrore concussi etiam supemae patriae nuntii contremiscunt. Quamvis enim jam forles aique perfecti sint, adhuc tamen quia in came sunt positi, in tanti terroris turbine non possunt nulla formidine coiicuti. Sed, cum Leviathan iste rapitur, cumque omnia in ejus interitu elementa qualiunlur, praedicatores sanctus quos, ut diximus, adbuc in suis corporibus illud tempus invenerit, spes de regni propinquitate lastiflcal, carais inflrmi- tas de irae ostensione perturbat. Erit ergo in eis ali- quo modo tremor laetus, et limor securus, quia et coelesti regno remunerari se certi sunt, et per taiiti tafi>inis metum, pro camis infirmitate contremi<

quisque si, in quantum suflicit, in quantum gra- tiam superaae aspirationijs accepit, a praviiate pro- ximum revocat, si exhortari ad bene operandum curat; si aelemum regnuin yel supplicium erranti denunUatv 'cu^ vstt^ba^^ffActte ImtQtftialionis im- pendit;*profef t<v aA^elus emitit.

. 11 CAPUT ,|n. • : * '\\

In Sciiptura $acra ccelorum nomine aliquando ordo iupemarum pote$tatum de^ignatur^ aiiquando <aii- cta Eccle^ia^ aiiquoHdo anima cuiu$libet recli^ a/t- quando C€sU$te judicium, aliquando divinum elo^ quium^ aliquando $ttMimi$ vita ^anctorum^ ali^ (fuando Judaici populi $acerdotium, vel Phari$m vel legi$ doctorei^ aliquando C€ele$ti$ vita, Quando autem plurali numero ponitur^ aliquando inteUi^ guntur angelici $piritu$^ aliquando $piritualiler $ancti apo$tolif aliquando auitibet prtedicatore^ ju$ti, aliquando perfecti quilihet homine$,

(12) Coeti quippe nomine, sublimitas supemarum poteslaium inteliigitur, sicul ad bealum Job sub increpatione Elin loquitur, dicens : Su$pice ccelum et intuere, contemplare cethera, quod altior te $it {Job XXXV, 5). Quae verba quamvis beato Job scienti majora, nequaquam dici debuerint, vera ta- men sunt quae dicuntur. In ccelo enim, vel aetbere supemas possumus potcstates accipere divinis sem- per obtutibus inhaerentes. (15) Hoc ergo diceiis considerare pos admonet, ut cum angclicos spiritus longe adhuc a uobis distare conspicimus, ipsi Crea-

scuDt. Qaomodo ergo tunc iniquorum conscientia ^ toii atque dominatori spirituum quanto discamus

inferius agnoscamus. Ipsi siquidem 12 angeli spi- ritus Creatoris nostri potentiam plene coiilemplari non possunt ; de quibus tamen certum est quia no- bis eo ipso altiores sunt quo lapsi in infimis noo sunt, ut videlicet coliigamus quanto Deo inferiores existimus ; qui etiam creaturis sublimibus, sed longe illo inferioribus subjacemus. Dicit ergo : Su$cipe calumy et intuere, contemptare a!thera quod altior te $it. Ac si diccret : Vide qtianlum a divina celsilti- dine separaris, a cujus polentia etiam iUae potesta-

concatitur, quando etiam justoram vita turbatur? Hi qni oderant adventum judicis, quid facient, si terrorem tanti judicii, etiam qui diligunt, expave- scant? Sed 10 qtiia in sanctis praedicatoribus hic pavore excoquitur, si qua in eis esse potuit rubigo vitioram, postquam dicitur : Ctctn sii^/al«« fuerit^ timebunt angeli; aple mox subdidit - Et territi pur- gabuntur (ibid,)» Hinc iteruin Paulus ait : Magnum $$t ptetatit $acramentum^ quod manife$tatum e$t in camey justificatum e$t in <ptn/ii, appamit angeli$^

(8)Hom. 6 in Evang. Matth. xi, 7; ct Luc. vu, «Set27. l^) fex lib. XXXIV in Job c. vii, xiv. (10) Hom. 6, in Evang.; l. v in Job, c. xxviu.

(11) D. Gregor. per angelos posse inlelligi, san- ctos fioctores scribit. (li) Ex lib. XVI in Job, c. vin. (15) Haec sunt in medio capiiis.

51 GARNCRI CAN. REG

les homUiUlecontreniiscunt,quaeteiroiiien8a subli- niitate traiisceiidunt. Ct ^uanto ipso summo iufe- rior es, qut inferiorem te etiam inferioribus depre- hendis?

(14) Rursum coeli nomine Ecclesia designatur sicut in Apocalypsi de diabolo sub draconis specie per loannem dicitur : El cauda ejus trahebai tertiam partem steltarnm cceli^ et misit eas in terram (Apoc, XI, i). Ocelum quippe est Ecclesia quae in hac nocto vita; prdesentis, dum in se innumeras sanctoruin vir- iutes conlinet, radianlibus desuper sideribus fulget. Sed draconis cauda in lerram stellas dejicit, quia illa Satana: extremitas per audaciam assumpti ho- minis erecta, quosdam quos velut electos Dei in Ecclesia invenit, obtinendo reprobos ostendit. Stel- las itaque de coelo in terram cadere est relicta iion- nuUos spe ccelestium iilo duce ad ambitum gloriae txcularis inhiare. Hinc iterum per eumdem Xoan- nem dicitur iFactum e$t gilentium in calo quasi di- mtdia horalApoc^ viii, I). (15) Coelum quippe Ec- clesia el^{i$id]pn)c4uri9a9^4um adaeterpgi subli- mia per Vuhl^vanhmefll *oaixte^pl|li(ttrb*4litendit, 8urgei»Ves.ab jn|Iniis cogitatiouum tumuUus^premit, a^Q ji^ifaj^f •peoy]itiMdaW$!teptiu^ ^'acit^Qpod quidem siWtiunf \^ntempbtiOnte>*qqMa^* iocf^ita non potest esse perfectum, factum dimidia bora di- citur. Nolenti quippe animo, dum cogitatiouum tu- roultuosi strepitus se ingerunt, etiam jam sublimi- bus intendentem, rursum ad respicienda terreua cordid oculura Tiolenter trahunt. Corpus entm, f icut scriptum est, quod corrumpitur^ aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogi- tantem {Sap. ix, 15). Bene ergo hoc silentium non integra, sed dimidia 13 hora describitur, quia hic contemplatio nequaquam perticitur, quamvis ar- denter inchoetur.

(16) Iierum coeli nomine anima justiaccipitur, sicut sciiptum est: Cxlum mihi §ede$ e$t{ha. VII, 49). Alibi quippe scriptum est : Animu ju$ti $ede$ e$t $apienti(B. Testante ante Paule : Scimu$ Chri$lum Dei virtutem etDei $apientiam (1 Cor. i, 24). Quia ergo sapicntia est Deus, si Dei sedes est coe- lum, et anima justi sedes est sapientia;, coeium uti^ que est anima justi.

(17) CoeU quoque nomine cceleste judicium intel- ligitur, sicut in libro beati Job» Domino ipsum inler- rogantc, scriptum est : Nunquid no$ti ordinem cceli^ €t pone$ rationem in terra? {Job xxiviii » 35.) Ordinem quippe coeli nosse est supernarum diKposi- tjonum occuitas pnedeslinationes videre. Rationem cjus in tcrra ponere est ante humana corda taUum secretorum causas aperire ; rationem videlicet cceii in terra ponere est supernorum judiciorum myste- ria vel consiJerando discutere, ut loquendo mani- festare. Quod utique facere in hac vita possumus, nuUus potest. Ut enim a parvis ad majora veniamus,

(U) Ex c. XII, Ub. xxxii in Job, 115.

(15) Ex lib. X iu Job, c. xii, \U.

(16) £x c. XV, 1. XXIX in Job, 20 ; et Hom. 58 in

. S. VICTORIS PARIS. 32

A quis inteUigat quae esse ratio secretorum potest» quia saepe vir rectus a judicio non solum non judi- caius, sed etiam punitus redeat , et iniquus ejus adversarius, non solum non punitus, sed et victor abscedat?Quis inteUigat cur vivit alius insidians mor- sibus proximorum, et moritur aUus qui profulurus esset vitae multorum ; alius culmina putestatis asse- quitur, qui non nisi laedere sludet; alius tantum- modo laesos defendere concupiscit , et tameu ipse oppressus jacet ; alius vacare appetit, et innumeris . . negotiis implicatur ; alius negotiis impUcari deside- rat et coactus vacat; alius male inchoans, usque ad vitae suae terminum ad pejora protrahitur; aUus hene incipiens, per longitudinem temporum proficit ad augmenla meritorum ; alius celsitudinem liene ^ vivendi appetere et vult et valet ; alius nec vult, nec valct; alius vult et non valct; alius valet et non vuUtQuis ergo ista judiciorum coeleslium secreta discutiai? Quis intelligat discretam lancem aequitatis occultae ? Ad cognoscendos 14 <iuippe judiciorum secretorum sinus nullus ascendit. Dicatur ergo ho- mini ut se nescire cognoscat ; nescientem vero se cognoscat ut timeat, iimcat ut humilietur, humiiie- tur ne praesumat in se, non prxsuiuat in se ut Couditoris sui auxUium requirat, et qui in se 0- dens mortuus est, aucloris sui audjutorium appe- tens vivat. Audiat itaque vir rectus jam quideiu se sciens, sed adhuc quse supra se sunt nesciens : Nunquid no$ti ordinem ccp/t, et pone$ rationem cju$ ^ in terra, id est nunquid occultos ordines judiciorum '^ coelestium comprehendis, aut aperire humauis au- ribus sufHcis? Beatus igitur Job de judiciorum in- comprehensibilium investigatione requiritur, ac si aperte ei diceretur : Cuncta quae pateris, tanto tole- rare patientius debes, quanto secretorum coelestium ignarus, cur hoc pateris nescis.

(18) Kursum coeli nomine divinum eloquium de- signatur, sicut in Psalmo scriptum est : Extendene ccelum $icut pellem^ qui tegis aqui$ $uperiora eju$ {P$aL ciii, 5). Qaid enim coeli nomine nisi sacra Scriplura signatur de qua nobis et sol sapientiae, et luna scicniiae et ex aniiquis Patribus stellae exem- plorum lucent. Quod sicut peUis extendUur, quia per scriptores suos carnis Ungua formatuin, ante D oculos noslros et per verba doctorum displicalur. Quid vero aquarum nomine, nisi sanctissimi aiige- lorum signantur chori ? De quibus scriplum est : Et aquce qum $uper c(bIo$ $unt^ laudent nonten Do^ mini (Dan^ iii, 79; P$aL cxLviii, 4). Hujus ergo coeli superiora Dominus aquis tegit, quia alta sacri eloquii, id est ea quae de natura diviuitatis, vel de aeternis gaudiis narrat, nobis adhuc iiescicntibus soUs angelis in secreto sunl cognita. Coelum ergo hoc et coram nobis extenditur, et tamen aquis ejiis supeiiora conteguntur, quia et quaedam sacri elo- quii jam nobis per apertionein spiritus pateiit, et

Evang. (17) Ex I. XXIX in Job, c. xviii, 52. (18)Hom. 9iufizecU.

35

CRECORIANUM.

LIB. I.

34

qiixdain, qnx solis angelis possunt esse maniresta, A cipiim tolerare iimuerunl, infideliUitls concrema-

nobis adhuc servantur occulta (19). Hinc est quod beatum Job Dominus Interrogat, dicens : Et getu de ealo quis genuit ? {Job xxxviii, 29.) Quid enim gela nisi lorpor perfldi» exprimitur? Coeliim vero sacnim eloquium inlelligitur, qiiod nobis diem in- telligenti;je aperiens sole nos justiti» illustrat, 15 quod, dum nos Titae prxsentis uox contiiiet, stellis Dobis mandatorum ful^^et.

(20) C<eli quoque nomine sublimis sanciorum Tita intelligitur, sicut scriplum est : Ascende ca- Inm^ei loquar (Deuf.xxiii, 2, juxta LXX). Non enim iosenslbili, sed rationabili creaturie loquebatur. De hoc iterum in Job iiiterroganle Doroino scriplum est : Et gelu de ceelo quis genuit? {Job xxxviii, ^.)

tione coiisumpti sunt. Dicatur ergo : ignis Dei de^ scendit de ccelo et tactas oves puerosque consumpsitf id est a propositorum cordibus flamma invidiae corruil, quidquid boni in plebibus oriebaiur iiicen- dlt.

(^) Coeli nomine coelestis vita designatur, sicut In libro beati Job de hypocrita dicitur : Si ascende- rit usque ad codlum superbia ejus^ et caput ejus nnbes tetigeril, quasi sterquilinium in fine perdetur {Job x, 6). Superbia hypocriise usqiie ad co^lum asccndere dicitur, quando ejus elatio coelestem agere vilam videtur. Cujus eiiam caput quasi nubps langit, quando principalis pars, videlicet iniellectus eJQS sanctorum praecendeutium cose<inari meritis credi'*

Quid enim in gelu nisi frigida et perfidise torpore ^ tur. Sed quasi sterquilinum in fine perdetur, quia

in morte dum ad tormenta ducitur, stercoribus vi- liorum pleuus a malignis spiritibus conculcatar. Gaudia etenim vit« prsesentis qiiae iiijusli aestimant roagna bona justi stercora deputant. Unde scriptum cst : De stercore boum lapidabitur piger {Eccli, xxii, 2). Is enimqui sequi Dominum nolucrit,,ab amore aeiernae vitae pigrescil. Et quoties rernm tempora* lium damno percotitur, ex his nlroium affligitur, qu% justi viri velut stercora contemnunt. Qui ergo ex terrenorum percussione atteritur, quid aliquld quam de boum stercore lapidatur? Et recte hypo- crita sterquilinio similis esse dicitur, quia, dom temporalcm gloriam appetit, modo per cogiiaiionem , apud semetipsum tumet, modo eamdcm glorlam ' aliis invidet, et eliam alios veraciter babente irridet. Quot ergo vitiis plenus est, quasi tot stercoribus in conspectu aeternl judicis illlus pectus fetet. Dicatar ergo : Si ascenderit usque ad coelum superbia ejut^ etcaput ejus nubes tetigerit ; quasi slerquitinium in fine perdetur. Quia si coelestem vitam ageie se si- mulai, 17 ^^ 3^ iRtellectum suum esse similem veris priedicatoribus ostentat, quasi sterquilinlum tamen in fine perdetur, quia mens illius pro vitio- rum fetore damnabilur.

(23) Coelorum autem nomine angeli designaiitnr, sicut ad beatum Job ab Eliu per irrisionem dicltur : Tu forsilan cum eo fabricalus es ccelos, qui sotidis^ simi quasi cere fusi sunt {Job xxxvii, 18). Quid enim

coDslricta acctpiinus corda Judasorum? Quid vero hic alind coelum, nisi sublimis debet intelligi vita sanciomm? Coelum fuit Abraham, coelum Isaac, coe- lum Jacob. Sed quia persecutores Doinini pontifices Judaeonim perfidiae torpore frigidi de illorum Pa- irura progenie proccsserunt, quasl de coelo gelu exilt, quia de sublimi prole sanctorum processit frigida plebs infidelium. Cum enim de Abraham na- tus est Caiphas, quid aliud nisi gela de coelo pro- cessll? Quod tamen gelu idcirco Dominus genuisse didt, quia Judaeos, quos iiaturaliler ipse bonos con- didil, jnsto judicio per eorum malitiam frigidos a se exire permisit. (21) Dominus enim auctor est natune, non colpas. Genuit ergo creando naturali- ter, quos iniquos permisil vlvere tolerando patieu- ter.

Iterum, coeli nomine Judaici populi sacerdotes, Tel Pharisaei» seu legis doctores exprimuntur, sicut In libro beati Job scriptum est : Ignis Dei descen- dit de codOy et tactas oves puerosque consumpsit {Job I, 16). Omnes qui praedicatioiiis officium in Syna- goga teouerurit coelum recte appellati sunt, quia ni- mirum sapere coelestia credebantur. Unde et Moy- ses, cum sacerdotes ac populum ad verba suae ad- monitionis excitaret, ait : Attende^ cmtum^ et to^ qumr, et audiat terra verba oris mei {Deut. xxxii, 1, juxta LXX). Per coelum videlicet significans ^raepo- ftitonim ordinem, per terram vero subditam plebem.

Uoc igitur loco coelum sacerdotes, vel Pharisaeos, D per coelos, nisi hi qiii in coeiestibus sunt conditi.

vei legis doctores iioii incouveiiienter accipimus, quia aiite oculos hominum, dum coelestibus ofllciis ioservirent, quasi desuper lucere videbantur. Sed qoia summopere in Redemptoris nostri adversitale commoti sunt, quasi ignis 16 de coelo cccidit, dum ad decipiendum imperitum populum ab his eliam qui vera docere putabantur, flamma invidiae exar- sit. Quid autem ia ovibus atque in pueris, nisi iii- Docentes quosque, sed tamen adhuc iufirmos, acci- pimus? Qui dom adversitatem Pharisaeorum ac priii-

aogelici spirilus designantur? De quibus beue dicl- tur, ^f sotidissimi quasi wre fusi sunt, Natura namque aeris est rubigine diflicile consumi. Et vir- tutes angelicae, quae in divino aroore fixae perstite- runt, lapsis superbientibus angelis, hoc io muneie retributionis acceperunt, ut milla jam rubigiiie subripientis culpae mordeantur, ut iu contempla- tione Conditoris sine felicitalis fine permaneant, et iu hoc quod sunt cooditae, aeterna stabiiitate sub- sistant.

(19) Ei c. XT, lib. XXIX in Job, post medium,

m.

{HD) Ib., paulo post principiuro.

(2l)Exl. II, c. XIX. in Job, 126. {"ii) Ex I. x\v in Job, c. iii. (i5) £x I. xxvii in Job, c. xxiv.

^ GARiNERI CAN. REG

(24) Coelorum quoque nomine sancti specialiler ^ apostoli designanlur, sicut in Psalmo scriptum est : Cceli enarranl gloriam Dei, et opera manuum ejut annuntial firmamentum {Psal, xviii, i). Unde ite- niro in Job scriptum est : Spiritus ejui ornavit cos- /oj {Job, XXVI, 15). Tunc namque apostolos spiri- tus ejus ornavit, cum rcplevit. Quod Luca refe- rente didicimus, qiii ait : Factus ett repente de c^io sonus tanquam advenientit spiritui vehementis, et re- plevit lolam domum ubi erant sedentes. Et apparue- runt illis dispertita linguai tanquam ignis ; seditque supra singulos eorum, El repleti sunt omtus Spiritu sanctOj et casperunt loqui variis linguis^ protU Sj^ ritus sanctus dabat eloqui illis {Act, ii, 2 et 5). Ex eo ergu acceperunt ornamenia virtutis, quos im- roensa ante possederat foeditas timoris. Scimus B enim quod ilie apostolorum, id est coelorum primus, ante acceptam liujus Spiritus gratiam, quolies roori tirouit, vium negavit {Matth. xxvi, 69, 70). Qui non poenis, non afflictionibus, non terribili potestate cujusquaro, sed unius mancipii sola est interroga- tione prostratus (Luc. xxii, 55). Et quidero manci- pium, ne scxus flrmior terribile deraunstraret, an- cilla est iiiquirente tentatus : ctrursus,ut talis sexus infirmitas 18 etiaro oflicii soi deleclione vilesce- ret, non ab anciila tantum, sed ab anciila ostiaria requisitus {Joan, xviii, 17). Ecce quam vilis est ad teulandum persona requisita, ut aperte proderetur quanta eum tirooris inflrmitas possideret qui nec ante vocem osliariae anciliae subsisterct. Sed jam p hic paulo ante timidus, qualis post adventum Spi* ritiis exstiterit, quanta Dominuro auctorilate contra sacerdotes ac principes praedicaverit, Luca testante didicirous. Ille namque paulo ante timidus, jam lin- guis loquitur, coruscat roiraculis, infldelitatero sa- cerdotum ac principum libera voce increpat, ad praedicaiidum Jesum exempluro auctoritatero(|Ue caeteris praestat, ne in nomine Jesu loqui debeat verberibus prohibetur, nec tamen compescitur {Act» if, etc.). Sancti enim Spiritus virtute soiidatus hu- jus mundi altitudines, lil>ertalis calce dcprimebat, ut in imo esset cernere quidquid contra Greatoris gratiam altuin tumeret. Haec sunt ornamenta coelo- rum, haec sunt dona Spiritus quae diversis mani- festari virtutibus solent. De his etiam coelis in D Psalmo dictum est : Verbo Domini caUi (irmati $unt {Psal. XXXII, 6). De his quoque omamentis Spi- ritus subditur : Et spiritu oris ejus, omitu virtus eo^ rum {ibid,). Benc itaque dicitur, spiritus ejus or- navit caioSj quia praedicatores sancli, nisi promissa Paracliti dona perciperent, nullo fortitudinis decore claruissent.

(25) Coelorum nomine quilibet sancti doctores designaiitur, sicut in Psaimo scribitur : Domtite, m-

S. YICTORIS PAR:S. 3«

clina ccelos tuos^ et descende {Psal. cxliii, 5). Qaid enim in coelis, nisi sanctos praedicatores accipimusf Curo enim inciinantur coeli, Doroinus descendit, quia cum eum in praedicatione sua sancti doctores atlra- hunt, divinitatis notilias nostris cordibus infun- ddnt.Nequaquam quippead nos Deus descenderet, si praedicatores ejus in contemplationis rigore inflexi- biles permanerent. (26) Si enim ea nobis praedicare vellentquae capiunt, cum superna coniemplattone debriantur, et noii magis scientiam suam quodam moderamine et sobrietate temperarent ; adboc aa- guato inldiigettUae tiiia illa svpemt fonlit fbseaU qms caperet? laciirTantur ergo coeli, ut desceudat Dominus, et nos in novae fidei luce nascamur.

19(27)CoeIorumquoque nomineperfectorum men- tes designantur. Unde Eliu beato Job cum irrisione dicit : Tu forsitan cum eo fabticatus es coetos, qui «o* tidissimi quasi cere fusi sunt? (Jo6 xxxvii, 18.) Possunt uamque per ccelos electorum mentes ex- primiy a cunctis terrenis contagiis intimo amore su- spensae : quae, quamvis corpore degant in inflmis, U- men iam corde inhaerent sumrois, et veraciter dl- cunt : Nostra conversatio in ccetis est. (Philipp. iu» 20). Qui solidissiroi ut aere fusi sunt, quia ab inte- gritate coeptae fortitudinis nulla mutabiUtalls rubi- gine consumuntur.

CAPUT IV.

DB FIRMAMENTO.

In Scriptura sacra firmamenti nomine aliquando Re- demptor noster ^ aliquando confirmatio angelictB naturag post ruinam matorum designatur,

(28) Firroamenli noroine Redemptor noster desi- gnatur, sicut per Ezechielem dicitur : Et similitudo super caput animalium firmamenti^ quasi aspectus cristalli horribitis, Et extenti super capita eorum de^ super (Ezech, i, 22). Quid cnim per firroaroentum, nisi per flguram noster Redemptor intelligitur verus Deus super omnia, et factus inter omnia homo per- fectus,inquonostra natura apudPatrem conflrmata est? De quo et per Psalmistaro prophetando dicitur : Fiat manus tua super virum dextera tuce^ et super /f/tum hominis quem confirmasti tibi {Psat, lxxix, 18). Humana eteniro natura priusquam a Creatore om- nium susciperetur, terra erat; nam flrmamentum non erat. Peccatori quippe homini dictum est : Terra ei, et interram t6ts(29) (Gen. iii, 19, juxta LXX). Ait postquam assumpta est ab auctore omniuro, atque in coelis sublevata et super angelos ducta, firroa- mentum facta est, quae terra fuit. Sed terra flrma* menium quod 20 aspicitur, cujns habeat similitudi* ncm subinfertur, cum dicitur, quasi aspectuscrystalti norribitis. Crystallum ex aqua congelascit, et«robu- stum fit. Scimus vero quanta sit aquae mobilitas. Corpus autem Redemptoris nostri, quia usque ad

Ex I. XT1I in Job, c. xix.

(25) Conjunge eiusdem Greg. explanatiouem ad iv psal. poenit. 13. Ex c. x, I. xxx iu Job.

(26) Uaec sunt ante versiculi notati explicatio- nem.

(27) Ex. 1. xxvii in lob, c. xxiv, circa me- dium.

(28} Ex. hom. 7 in Ezcch.

(29) Ibi vulgo legitur, redibis.

37 GREGORIANUM

nortem passionibus suLjacuil, aquse simile juxia \ aliquitl fuit, qoia uascendo, crcscendo, lacesscndo, tsuriaDdo, sitiendo, morieiido asque ad passionem soam per momenta temporum mobiiitcr decurrit. Cnjas cursum Propheta intuens ait : Exsultavii ut figas ad currendam viam etc. {PmL xviii, 6.) Sed quia per resurrectionis sus gloriam, ei ipsa sna eormptione, in incorruptionis rirtute coirvaluit, quasi crystalli more exaqua duruit, utin illoeihaec eadem natura esset, et ipsa jani, quae fuerat, coi- mptionis mutabilitas non esset. Aqua igitur in cry- stalluro versa est, quando corruplionis etiam infir- mitas per resurreclionem suam ad incorruptionis est irmilatem mutata.

CAPUT V.

DE SOLE.

Jn Scriptura sacra cum figuratesol ponitur^ atiauando Dominus intelligitur^ aliquando persecutiOf nJiquan- do de re quaiibet manife$t<B visionis ostensio^ a/i- auaudo intelligentia sapientium^ aliquando fulgor boni operis vei fervor amoris Dei, aliquando lumen teritatis, aliquando prcsdicatorum elaritas^ a/t- quando tentationis ardor,

(30) Solis DomineDominus significatur, sicut pcr propbetam dicilur : Etevatus est sol, et luna stetit in ordine suo (Uabae, iii, 11, juxta LXX). Elevato enim soie in ordine suo, luna statuiiur, quia, ascendente ad coelos Domino, sancta protinus Ecclesia in prac- dicalionis auctoritate roboratur.

21 Hursum solis nomine, persecutio intelligitur, sicut in Evangelio Verilas dicit, quod nata sine radi- r cibus semina orto soie anienint (Matth, vui), quia ▼idelicet verba vitae in corde terrenorum hominum, temporaliroomento virentiai superveniente pcrsecu- tionis ardore siccantur.

Solis uomine, manifestx visionis ostensio desi- gnatur, sicut Propheta Dominum cunctorum ocuLis Apparentero denuntiat, dicens : In sole posuit taber- nacuiumsuum {Psal, xviii, 6.). Ac si diceret, hu- manltatis assumptx sacramentum in lumiiie mani- feste vlsionis ostendit. Et sicut eidem prophets di- Tina Yoce per Nathan dicitur : Tu fecisti in abscon- diio^ ego vero faciam verbum istud in conspectu om- m$ Israel^ et m conspectu solis {II Reg, xii, It), Quid enim per conspectum solis, nisi cognitionem i&slnaat manifestae visionis? Iterum solisnomine sa- D pieutium intellectus exprimitur, sicut in Apocaly- pti scriptumest: Quartus angelus effudit phialam 9uam in solem, et datum est illi astu afficere homines €t igni {Apoc, xvi, 8). Phialam videlicet in solem ef- fandere est persecutionis suppiicia viris sapientiae tplendore fulgentibus irrogare. Et datum est illi ut aflBceret bomines «stu et igni, qula, dum sapientes viri crudatibus victi, male agendi errore tangun- lur, morum exemplo persuasi infirmi quique tem* poralibus desideriis inardcscunt. Ruinae namqiie

(30) Ex hom. 29 in Evang. (51) Ex lib. XXII, in Job, c. iv. (32) Ex cap. V lib. in Job, citaii longe post princi* pium.

. — LIB. I. 58

foniuin argumenta praestant perdilionibus infirmo- runi.

(.51) Rursus solis nomine claritas bont opcrisde- signatur, sicut pcr beatum Job dicitur: Si vidi so- lem^ cum fulgeret {Job xxxi, 26). Sol quippe in ful- gore est bonum opus in manifestaiione. Scriptum quippe est : Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona^ et glorificent Patrem w- strumquiin ccetis est (IfaU/r. v, 16). Et rursum: Sint lumbi vestri prmincli, et lucernce ardentes, (Luc, XII, 35). Quod enim hoc luco fulgenti sole, hoc in Evangeiio lucerna ardeute designatur. Bonum naro- que opus, cum in medio perfidorum lucet, iucerna ardet in nocte; cum vero in Ecciesia resplendet, sol fulget in die. Bonum opus, si adhuc lale est quod soli mali mirentur, lucerna videlicet 22 >>' nocte est ; si autem ita proficit, ut mirari a bonis ac perfectioribus possit, nimirum sol est iii die. Bo- num opus cum per aciivam vitam corporis lucet, qiiasi luccrnae more lumeu ex testa resplendet. Cum vcro per solam virtutem mentis in contemplatione attollitur, quasi inore solis de coelo veniens lux vi« detur, si vidi solem^ cum fulgeret, (52) Ac si aperte diceret : Opus ineum, etiam cum aliis exemplorum lucem tribueret, ad praesumptionis gloriam iion ac- cendi, quia dum eo extolli timui, ab iniuendoeo ocn- los averti.

(55) Solis nomine lumen veritatis accipitur. Sic Sapientise libro perhibetur quod impii in extremo dte indieii cognita sua damnalione dicluri sunt : Erravimusa via veritatis, et lumen juslitice non luxit nobis^ et sol non ortus est nobis (Sap, y, 6). Ac si aperte dicant : Interni nobis luminis radius non refulsit. Unde et Psalmista de malignis spiriiibus loquens subdit dicens : Ortus est sol, et congregati sunt in cubitibus suis, etc. (Psat. ciii, 22). (3i) Quia videlicet veriiatis iQinine per cariiem appaiente a- delium mentibus daemones excussi, quasi ad cubilia sua sunt reversi, dum sola infidclium corda tenuc* riint.

(25) Rursus solis nomine, praedicatorum clnHtas designatur, sicut per beatum Job dicitur : Qui prai- cipit soli^ et non oritur^ et stettas ctaudit quasi sub signacuto {Job ix, 7). Quid enim solis nomine, nisi claritas praedicatorum accipitur ? Unde et per Joan- nem dicitur : Factus est sol niger, ut saccus ct/tri- nus (Apoc. 6, 12). In extrcmo quippe tempore sol quasi cilicinus saccus ostendetur» quia fulgens vita prsedicantium ante reproborum cculos, aspera et despecta monstratur. Qui stellarum quoque cUri- tale figurantur, quia cum recta peccatoribus prae- dicaut, tenebras nostrae noctis illustrant. Unde et subtractis praedicatoribus per prophetam dicitur : Frohibitee sunt stettce ptuviarum (Jer. iii, 5). Quia vero sol per dicm fulget, et stellae obscuritates uo-

(35) Ex lib. xxiy, in Job, cap. xii.

(54) Ex lib. XXVII in Job, c. xviv.

(55) Ex lib. IX in Job. c. m. '

3» GARNEHI CAN. REG.

tis irradiant, et plerumque in sacro eloquio diet ap- a pellatione, aeterna patria, noctis autem nomine prae- sens viia signatur, prxdicatores sancti, ut sol no- strisoculis fiunt, cum conceptionem [a/. contempla- tionem] nobis verae lucis aperiunt, et velut, stelLe in tene1>ris lucent, 23 ^^^ P^^ activam vitam pro futuris nostris necessitatibus tcrrena disponuntur. Quasi in die ut sol coruscant, cum ad contem- plandam internae claritatis patriam» mentis nostrae aciem sublevanl, ct quasi stelke in nocte resplen- dent, quia, et cum terrena agunt, offensurum jam- jam que nostris operis pedem exemplo suse rectitu- dinis dirigunt. Scd, quia expulsis praedicatoribus, non fuit qui plebi ludaicae in perfidiae suas nocte remanenti resplenderet, vel claritatem conceptionis [al. contemplationis] osienderet, vei activae vitae lu- q men aperirct ; Veritas quippe. quse hanc repulsam dcseruil, subtracto praedicationis lumine, merito suae pravitatis excaecavit; recle dicitur: Qui prwcipit so/t, et non orttur ; et stellas claudit quasi $ub st- gnaculo. Oriri quippe ei solem nolult, a qua praedi- cantium animum divertit. Et quasi sub signaculo stcllas claudit, quia, dum praedicatores suos per si- leiitium i.itra semetipsos retinuit, caecis iniquorum scnsibus coeleste lumen abscondit.

(36) Solis nomine tentationis ardor designatur, sicut per Moysen dicitur : Si fuerit inter vos homOj qui nocturno poUutus sit somnOf egredietur exlra castra, et non reverletur priusquam ad vesperam lavetur aqua; et post solis occasum regredietur in castra (Deut. x&iii, 10, 11). Nocturnum quippe ^ somnium est tentatio occulta, cum tenebrosa co- gitatione lurpe aliquid corde concipilur, quod ta- men cordis vel corporis opere non expletur. Sed somnio nocturno pollutus, egredi extra castra prae- cipitur quia videlicet dignum est, ut qui immunda cogitatione polluitur, indignum se cunctorum fide- lium sodetatibus arbitretur culpae suae meritum ante oculos ponat, et ex bonorum se aestimatione despiciat. Pollutum ergo extracastra exire est turpi impugnatione laltorantem sese ex continentium com- paratione despicere. Quid ad vesperam lavaturaqua, cum defectum suum conspiciens, ad poenitentiae lamenta convertitur, ut cineribus abluat omne quod in animo occulta inquinaiio accusat. Sed post occa- |\ sum solis ad castra redeat, quia defervescente ten- tttionis ardore necesse est ut iterum fiduciam erga bonorum societatem sumat. Post aquae quippe lava- tionem, occumbente sole ad castra revertitur : 24 qui post poenitenliae lamenu, frigescente flaroma co- gitationis illicitae, ad fidelium merita praesumenda reparatur, ut jam se a caeteris longe esse non aesti- met qui munduni se per obitum intimi ardoris gaudet.

CAPUT VI.

DE LUNA.

In Seriptura sacra lunm nomine aliquando sancta Ec-

/36) Ex lib. X in Job, cap. xxxi. (57) Ex iib. XVII in Job, cap.x.

S. VICTORIS PARIS.

10

clesia, aliquando fama boni operisp alupumdo ttui- torum mobiUtaSf aliquando mutabilttas tempO" ralitatis designantur,

(57) Lunae nomine sancta Ecclesia expriinjtur, sicut per beaturo Habacuc dicitur : Elevatusestsol^ai luna stetit in ordine nco (Habac. iii, 11, juxta LIX). Elevato cnim sole, in ordine suo luna statuitur, quia ascendente ad coelos Domino, sancta protinus Ecclesia in praedicationis auctoritate roboratur.Paal- mista quoque sanctam Ecclesiam conspiciens iu perpetua perfectione mansuram sub appellatione lunae descripsit dicens : Luna perfecta in mtemum (Psal. Lxxxviu, 58). Quam, quia ad resurrectionis spem Dominica resurrectio roborat, recte subjun- gilur : Te$tis in ccelo fidelis (ibid.)»

(58) Rursum lunae nomine fama boni operis in- teIIigitur,sicutperbeaturoJobdicitur : Sividi$olem^ cumfulgeret^et lunamincedentem c/are(Jo.6xxxi,26). Per solem quippe fulgentem fulgor boni operis; per lunam vero, opinio bonae operationis intelligitur. Post praemissum ergo solem, apte quoque inceden- tem clare lunam subdidit, quia videlicet post opus bonum fama laudabilis sequitur, per quam celebre nomen in hac praesentis vitae nocte possidetur. Si euim verumestquod quidam 25 putant,iunam illii- strationemperoccultum circulum a radio solis acci- pere, ut possit lucem nocturnis cursibus eihibere« ab hujus significationis ordine haec quoque suspicio non abborret. Fama quippe a bono opere vires ac- cipit et favoris gratiam quasi claritatem luminis as* pergit. Est aliud in luna» quod per similUudinem boiiam spargeiili famae conveniat : lux namque ejus etiam in tenebrarum tempore iter ambolantibiis os« tendit ; quia et dum de aliena vita, lux quae iUiut opinione clara cognoscitur ostenditur, huic quasi pergenti in itinere exempli luroen praebetur. Sed nonnunquam opus quod ab aliena opinione sumitur, minus mundo desiderio in animo formatur. Nam infirmse roentes, cura bona de aliis audiunt, ali- quaudo se ad operationero rectaro, non amore vir- tutis, sed dilectione laudis accendunt. Et profeclo liquetquod sicut natura solisest ut quaeque atligerit accendat et siccet, ita lunaris ignis est proprium ut quidquid contigerit, exurat quidem, sed exorendo humidum reddat. Ad vitam igitur bonam alios per amorem Dei aifectus recti operis, alios vero amor laudis inflainmat. Sed, cum recti operis aflectu ac- cendimur, qiiasi per ignem solis a vitiorum humore siccamur. Eum vero quem ad opus bonum laudis amor provocat, concupita fama quasi luna attingit, quia videlicet ejus anirouro et accendit et resolvit« Accendit scilicet ad exercitium operis, resolvit vero ad concupiscentiaro favoris. Plerumque tamen ad eiercenda bona opera aliena uos uliliter exempla persuadent. Et cum roente bumili opinionis alienae bona suscipinius, nostra vel ad melius boua perdu- cimus, vel ad bonum niala perroutamus. Cumque

(58) Ex lib. XXII in Job, cap. v.

41

GREGORIANLH. — LIB. I.

oos de vita proiimi, fam» spleador Irradisit, mens A influunt, quasi ad profereudas pluvias iu «oelum

AO^rt, Ql praediximus, qu» ad oUineodum virtutis iter se dirigit, qnasi in innae luraeo gressus poniU Sed sicut ex aliena opiniene proficimus, sic plenim- qae, si laudibus lanue nostrae incendirour, a virtute vacaaroar ; quia dum delectatar animus in hoc quod de se extriuseciis baberi considerat , illud oblivi- sdtur ad qaad iotrorsas anlielabat. Sed quia san- ctom Tirum nec (ama laudabilis exlulit, clare ince- dantem lana minime acceodit.

2Q (39) Lunae oomine stultorum inconslantia designatur, sicut per Salomonem dicitur : Sapiens tti $oi permanet, tiultui ut luna mutatur [Ecclu xivii, 42).

(40) Iterum luns nomine mutabilitas temporali

stellae producunlur, qus sic vitae suae meritrs lu- ceam ut in prsdicationis scrmone pluant. Annon in hoc CflDlo astrum pluvixMoses exdUvit,quidun de supernis emicuil, corda peccaiitium quasi iu arentem inferius terram sancta^ cxhortationis pluvia ad tibertatem germinis iofuditt Annon Isaias as- trum plavi^ ostensus est, qui in eo quod luceni veritalis praevidens lenuii , siocliatrn) inlidelium propheundo annunlians irrigavit ? Annon Jereraias el praphet« cajteri velul in coelo positi astra pluvi» fuenint, qui in praedicalionis culminc erecti, dum pravilalera peccanlium libere incr€|>arc ausi sunt^ quasi verborum gutlas obcaecationis humanae pul- verem rigando pre»serunl, qiiorum videlicet animas

Utis designatur, sicut Joaooes io Apocalypsi ait : ^ ab hac corruptibili carne susceptas, quia ex pra»-

Mulier^ amUta ioU et luna iub pedibui ejui {Apoc, XII, I). lo sole enim illustratio veriutis, in luna autero, quaemenstruis suppletionibus deficit, muUbi- iius temporaliutis accipitur.SaocUautemEcclesia, qnia superni lumiois spleodore protegitur, quasi sole vestitur. Quia vero cuncu temporalia despicit, lunam sub pedibus premit.

CAPUT VIL

OE STELLIS.

In Scriptura iocra^ cum itella sinffutari numero po- nitur, Chriitui intelliMtur. Cum vero pturali nu- mero pcnitur^ atiquanao ipeciatiter prophetw anti- ^t, vel apoitotiianctipreedicatorei^aliifuandoguo-

senti viu superna judicia auferunt, qoasi a coeli fa- cie. Stella; pluviae subtrahuntur, et ad occultum aslra redeunt, dum peractis suis cursibus saocto- rum animae in thcsauris dispositionis ioiimx re- conduntur. Sed quia terra aresceret, si subductis steliis pluviae superna funditus fluenu cessarent, recte dicilur : Qui aufert itettai ptuvim^ et effundit imbrem ad instar gurgitum, Nam cum prophetas abstulit, eorum vice Domiiius apostolos misit qui in similitudine gurgiium pluerent, postquam, sub- ductis anliquis Patribus, exteriora legis praedica- roenu Ucuissent. Siellas ergo pluvia; abscondit, et ad instar gurgitum imbres (udit, quia, 28

Jii^l/Xr^Tr^T^^iriaT»^^ '^ue C """> Pr«dicau..-es Jegis ad secreta et i..ii„.a retuUw

ienebrii tucet, atiguando vero liypocritarum ficlio demonitratur, qui bona auw faciunt adpercipiendoi iaudes kominibui oitendunt.

Stellx nomine Christus designatur, Joaniie alte- stante, a quo stella spiendida et matutioa vocatur. ?ivus oamqae appareos post mortem matutioa nohis siella factus est, quia dum io semetipso exem- plara nobisresurrectionis praebuit, quae lux sequatur iodlcavit.

(41) Stellarum quoqoe nomioe vel propbetae vel apostoli desigoaotur» sicut io libro beatiiob de Do- mioo 27 dicitur : Qui aufert iteUai ptutiWt et ef- fuadit imbrei ad imtar gurgitum {Job xxxvt, 27). Duo quippe io hac viu sunt geuera j^storum : Uoum

per dicu sequentium uberior \is praedieationis cma- i»avit.

(42) Rursum stellarum nomioe quorumlibet beoe viventium animae designantur, sicut in libro beati Job scriptum est : Ecce tuna non iptendet^ et itettce non iunt mundee in conspectu ejus {Joh xxv, £i).Quld enim per lunam nisi cuncta simul Ecclesia ? Quid per stcllas, nisi singulorum bene viventium anunae disignantur, qui inter pravorum homioum conver- sationes, dum magnis virtutibus eminent, quasi in teiebris noctis lucent ? Uode per Paulum quoque discipulis dicitur : Inter quos tucelis tanquam /u- minaria in mundo {Phitipp. ii, 15). Et itcrum : Steita enim ab stelia differt in ctaritate (/ Cor> xv«

videlicet beoe viveotium , sed oulla doceotium ; ^41). Luna ergo non splendet, et stellae noo sunt

a£iid vero recte viventium, et eadem recu docen- tioro, sicut et in ceeii facie aliae stellae prodeunt, quas nullae pluviae subsequuntur ; aliie prodeunt, quae arentem terram maghis imbribus infundunt. Igitur quoties in sancU Ecclesia.recte quidam vi- vunt, sed tameo praedicare eamdem reaitudioem nesduot, stelbe quidem suot, sed in sicciute aeris naUe, qaia per exeniplum bene viveudi lucem cae- teris praebeot , sed praedicatioois verbum pluere oeseiaot. Cum vero io ea quidam et recte vivunt, et aliis eamdem rectitudinem verbis praedicationis

(59) Es lib. XXXIV in Job, cap xii.

(40) Ex lib. XXXIV in Job, cap xii.

(41) £x lib. XXVII in Job, cap. v.

PatroIh CXCIU.

roundae in couspectu ejus, quia nec sancU Ecclesia virtute propria tot miraculis emicat, oisi haoc prae- venientis gratiae duna perfundanl ; nec singulo- rum bene viventium mentes a peccatorum miracu- lis muiidae sunt, si remota pietate judicentur quia apud districti judicis oculos sua ununiqucmque cor- ruptibiliUs inquinat, iiisi haec quotidie gralia par- centis tergat.

(43) Item stellarum nomine hypocrlurum flctio designatur, sicut per Joannem de diabolo dicitur : Misit draco caudam^ et traxit tertiam partem stet^

dium

(42) Ex lib. XVII in Job, cap. x.

(45) Ex lib. xxxu in Job, cap. xii, circa oie-;

45 CARNERI CAN. REC. S. VICTORIS^PARIS. U

iQrum eceiif et mi$it eas in terra {Apoe, xii, 4). Caa- A esse Lucirerura simul et vespenim vidit, per quod e;

lum quippe est Ecclesia, qu^c iu liac nocie Tita; prae- seiitis, dum iu se innumeras Banctorum virtutes continet, quas radiantihus ilcsuper sideribus fulget. Sed draccvuis cauda in icrr:ini stellas dejicit, qoia SatanxexiremiiaSf per aiid;iciam assumpli homi- nis erecta, quosdam, quos velut electos I>ei in Ec- clesia invenit, obtinendo reprobos ostendit. Sielias iuque de coelo in terraro cadere est, relicta non- nullos spe coeleslium, illo duce ad ambitum gloriae saecQlaris inhiare. Hinc Daniel sub Antiochi specie de hac draconis cauda loquitur dicens : Dejecit de fortitudine^ et de ttellis, et conculcavit eas {Dan. VIII, iO). De fortitudine quippe ct de slellis dejicit, cum nonnnllos, et virtute opcris robustos, et luce jusiitiae resplendentes frangit.

29 CAPUT YIII.

»B LUCIFERO.

In Seriptura sacra Luciferi nomine, aliquando uni» genitui Dei^ vet sermo divinus^ aliquando justi vita tntelligitur.

(U) Luciferi nomine Unigeniius Dei designatur, «cut beatus Job de ipsius incarnalione requirit, dicens : Nunquid produces Luciferum in tempore ^tto, et vesperum super filios terrw consurgere facies ? (Job xxiviii, 52.) Quid enim Luciferum intelligimus »isi Unigenitum Dei ? Pater quippe in suo teropore Luciferum produxit, quia sicut scriptum est : Cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum natum ex muUere^ factum sub lege^ ut eos qui sub iege erant redimeret {Gat. iv, 4). Qui natus ex Vir- fine velut Luciler^ inter tenebras nostne noctis ipparuit , quia, fugata obscuritate peccati, aeter- iMim nobis mane nuntiavit. Luciferum se inno- luit, qnia dilucuio ex morte surrcxit, et fulgors sni luminis, mortalilatis uostrae tetram caliginem tersit.

(45) Potest autem LuciTeri nomine sermo divi- JDUS designari. Unus enim atqne idem sermo Dei est in ore praedicantis. Quem dum isti gaudendo au- 4iunt, iili vero iuvidendo, clariutem Luciferi sibi in vesperi tenebras vertunt. Dum isti humiiiter vo- ccm sanctae pRsdicationis accipiunt , quasi ad

alios ab iniquitate suscitari, et contra alios sopiri in iniquitate conipexit.

(46) Iterum Luciferi nomine justi vita intcUigi • tur, sicut in libro beati Job dicitur : Et cum te con- sumptum putaverisj orieris ut Lucifer {Job xi, 17). Et recte Lucifero jusli viia comparatiir. Solem quippe prascurrens Lucifer nuntiat. Et quid nobit sanctorum innocentia nisi sequentis judicis dari- tatem clamat ? In corum naroque admiraiione con* spicimus quid de majestate veri hiniinis aestime- mus. Necdiim Redemptoris nostri patienliam vide- mus, sed taniura virtutem illius in electorum suo- rum moribus admiraraur. Quia ergo bonorum vita in consideralioiie sua oculis nostris vim verilati;

R objicit, quasi clarus ad nos Lucifer ante solcm ve* nit. Dicat ergo Sopliar tenlato homini, etiam quast desfieranti dicat : Et cum le consumptum putaveris^ orieris ut Lucifer (47). Sxpe namque tot tentaroentd nos obsident, ut ipsa nos corum numerositas pene ad lapsum desperationis inclinet. Unde plerumquc mens in taedium vertitur, vix ipsa virtutis suae damna considerat, et tola dolens quasi jam et a sensu doioris aliena frangitur, et numerare non \a- let, quaiito cogitationum lumultu vastatur. Ruitu- ram se per momenta conspicit, eique, ne arma re- pugnationis arripiat, gravius mocror ipse contra- dicit. Circumductos quolibet oculos obscuritas ob- sidet, et cura visura tenebras semper impediant,

^ mens tamen nil aliud quam tenebras videt. Sed apud misericordem judicem saspe hxc ipsa quae adnisum quoque orationis aggravat, pro nobissub- tilius justitia exorat. Nam moeroris nostri caligi« nem Conditor conspicit, et subtracti luroinis ra- dios refundit, ita ut ereeta protinus per dona mens \igeat quam paulo ante decertantia vitia superbiae calce deprimebant. Mox corporis pondus discutit, atque ad conteroplationis lumen post periurbationis suae tenebras erumpit. Mox in gaudium profectus attollitur ; et quae prius ititer teniamenta cadere ex desperatione cogebaiur, sine cogitaiionis certamioe prxsentia despicit, 31 sine dubitationis obsiaculo de ventura retributione conQdit. Justus ergo cum se consumptum putaverit, ut Lucifir oritur, quia

stellaeiucem, oculos cordis ^periunt. Dum vero illi d mox ut tenebrescere tentationum caligine coeperi^

bene dicenti invident, et non salutis causam, sed daUauis gloriam quaerunt, prorumpente iniquitatis sua^ vespere, iii somnum Inortis oculos claudunt. Per oecuUum cr^o judicium is, qui electo est Lu- iifer^ reprobo aiulitori ilt vesper, quia exhortatione sancta qua bofii ad vitam redeunt, pravi deterius in culpa moriuniur. Unde bene per Paulum dicitur : Chri&ti bonus odor sumus Deo in his qui satvi fiunt^ et in bis qui pereunt {U Cor. ii, 15, 16) : aliis qui- dem odor roortis 30 i" mortem, altis autem odor vitae in vitam. Verbum itaque suum auditoribus

Ex 1. XXIX in Job, cap. V, 17.

Ex edd. 1. X, cap. ii.

Cx 1. X in Job» cap. tii, loiige post nriuci;

i

ad lucem gratiae reformatur, et in se ipse monstrat diem justiliae, qui casurus paulo ante timuit noctem culpae.

CAPUT IX.

DE PLEIADIBUS.

In Scriptura sacra Pleiadum nomine sancti omnn^ vel Novum Testamentum designatur

(48) Pleiadum nomine sancti desiguantur : unde

beatum Job Dominus requirit, dicens : Nunquid con-

jungere valebis micantes stetlas Pleiades ? {Job xxxviii

51.) Pleiades steliae ftiro tou irliuTTw^ id est a plu"

pium, 20.

(47) Haec snnt ante praedicta.

(48) Ex I. XXIX in Job, cap. zvi, xxviii xxviu.

45 GREGORIANUM. — LIB. I. 45

raiiiaU vocaix sunt, ila aulem ?iciu£ sibi el divis» A i>so sunt omma (liom, xi, 36). Atque ut unitalem

sunt comlitae, ut et simul sint el conjungi nequa- qnam possint, quatcnus vidnitate quadam conjun- cts siiit, sed tactu disjuncUe. Quid ergo micantes Pleiades, quae et scplero sunt, aliud quam sancios omnes denunliant : qui inler praesentis vitae tenc- bras Spiritus septirormis grati» nos liimine iilu- siranl, qui, ab Ipsa roundi origine usque ad qjus lerminum divcrsls leniporibus ad proplietanduni mlssi, juxta aliquid sibi conjuncti sunt, juxta ali- quid non conjuncti suni? Stells enim Pleiades, si- cut supra dictum vicinitate esU, sibi conjuiicue sunt et tacttt disjunclae, slroul quidem sit^ sunt, et tamen lucis su£ radios divisim fundunl. Ita saii- cti homines» aliis aique aliis ad praedicandum teni-

poribtts apparentes, et disjuncti sunt per visionem 6 jungo.

cjusdem Trinitalis t^^teiMlcrei pruLitms addidit : Ipsi gloTxa iu sascuin {ihid,}. Qui er^^ii non ipsis, sed ipsi sulnlidit, uniim DMuraliten itia secundum personas innetuit,quod sitperias Ipsitm dixit^ Quasi ergo et uno loco Mei^ilcii siia} siijit, quia de Deo conconliter seiaiunt, et tamen seroelipsas non tan- gunt, quia, sicut dicturo esl, per hujus roundi tero- poris divorsa patiuntur. Quod quia solius divin» virtutis est et disjunctis temporibus roissos in lidci praedic^tione cotijungere, 33 ^ dissimilibus virtuti^ buspraedictos, fulgore intentionis unire rcctedicitur : Nunquid conjunyere valebis micantes stellas Pleiades^ ac si dicat : Ul ego qui unus omnia iinpleo, atque in unitatis sensu, eiectoruro nientes implcjido con-

suae imaglnis, et conjoncti per visionem meniis. Simul micant, quia unura praedicaiit, sed non se- metipsos tangunt, quia iii diversis temporibus patiuntur. Quam diversis temporibus Abel, Isaias et ioanDes apparuenint! divisi quidem fiierunt tem- pore, sed non praedicatioiic. Nam Abel Redemploris Dostri passionem signifieans 32 agnum in sacri- cio obtulit de cujus passioiie Isaias ait : Sicut agnus coram tondenU se^ obmutescet et non aperiet os suum (/so. Liii, 7j. De quo Joannes quoque ait : Ecce Agnus Dei^eccequi toiUt peceala mundi {Joan, i, 29), Ecce divisii quidcm teroporibus missi, et taroen coucorditer de Redemptoris nostri inuocentia seii-

(iO) Pleiaduro quoquc nomine potest Testamcnti Novi gratia designari. Ipsx quippe steliae Pleiades, sicut et ^perius diximus, septem sunt. Tanto ergo Testaroenti Novi gratiam a|)ertius indicant, quanto cuncti liquido cernimus quod per illud fideles suoa Spiritus sanctus scptiformis rouneris lumine iliu- slrat. Redemptor autem noster in carne veniens, Pleiades junxit, quia operationes septiforrois Spi- ritus siroul in se, et cunclas ct manentes babuit. De quo per Lsaiain dicitur : Egredietur virga de radice Jesse^ et fios de radice ejus ascendet. Et requiescei et super eum Spirilus Domini^ Spiriius sapieniiw et intelieetus, Spirilus eonsHii et fortitudinis^ Spiritus

tienies, eumdem agnum Joannes ostendendo, Isaias icientia et pietatis. Ei replebit eum Spiritus timore providendo, Abcl ofierendo locutus est; et quem Domini (Jsa. xi, 1, 2). De quo Zacharias ait:

Joannes in ostentione, qucm Isaias in locutione, liunc Abel significando in manibus tenuit. Quia vero quomodo Piciades stellae de Redemptoris huma- niiate sibi conciiiant diiimus : nunc quomodo in ostendenda unitate Triiiitaiis concordiler luceant, demoDSiremus. Diversis quippe teroporibus huic mundo David, Isaias, et Pauhis apparuit, sed taroen iittlluseoruffi,aItcri diversurosentit,quia etsi semet- ipsos iion noverant facie, unum tamen didicerant d divioa cognitioue.

David quippe ut auctorem omnium Deum in Tri- nitate ostenderel, dixit : Benedicat nos Deus^Deus no- aier^ benedicai no$ Deus (Psal lxvi, 7, 8); ac ne tertio

Super lapidem unum septem oculi sunt (Zach. iii, 9). Atque iterum : Et in candeiabro aureo lucernw ieptem {Zach, iv, S). Nullus vero horoinum opera- tiones sancti Spiritus simul oinnes habuit, njsi so- lus Mediator Dei et hominum, cujus est isdem Spi- ritus, qui de Patre antc s^ula procedit. Bene ergo dicitur : Superlapidem unum seplem ocutisuntf buic enim lapidi septein oculos habere est, simul oronom virlutum Spiritus septiforrois gratiae in operaiione retincre. Alius namque prophetiam, alius scien- tiam, alius virtutes, alius genera linguarum, alius iuterpretationem serroonum (/ Cor. xii, 8, il),juxta distributionem sancti Spiritus accepit; ad habenda

Deum nominans, tres Deos dixisse puiaretur, illico j^ vero cuncta cjusdem Spiritus munera nemo pertin-

unitatem ejusdem Trinitatis insiuuans addidit : Et metuam eum emnes fines terree (ibid,). Qui enim non eos, sed eum sobdidit, unum, tria qu» dixerat, intimavit. Isaias quoqne cum laudem de unitate Trinilatis aperlret, sernphin voces exprimens ait : SanctuM^ sanctus, sanctus {Isa. vi, 3). Ac ue tertio Deum nomiiians unitatem divinse substantiaescindere Tiderelur, adjunxit : Dominus Deus Sabaoth {ibid.). Quia ergo non Domini Dii, sed Dominus Deusaddit, onum existere, quod tertio sanctum vocaverat indi- cavit. Paulus quoque, ut operationem sauctae Tri- oiutis osteoderet, ait : Ex ipso^ per ipsum et in

git. Atvero Gonditor noster innrma nostra snsci- piens, quia per divinilatis sua: potentiam siroul se liabere omiies sancti Spirilus virtutes edocuit, mi- canles Pleiades procul dubio jungit. Audiat itaque beatus Job: Nunquid conjungere valebis micaMes stellas Pleiades T Ac si aperte diceretur : Habere qux- libet luroina quarumdam virtutum potes ; sed oun- quid exercere simiil omnes operationes sancti Spi • ritussufiicis? M6ergb34 eonjungeotem Pleiades in cuuctis virtutibus contemplare, et tu de paucis ab elatione compescere.

(49) £x lib. et capite citatis» longe post medium.

^7

GARNERI CAN. REG. S. VICTORIS PARIS. 48

CAPUT X. A pat, quia labores Ecdesise ad reqniem permtitat.

DE ARCTUnO.

In Scriptura sacra^ Arcluri namine aliquando tota simul Ecclesia, aliquando vetus lex designa- iur.

(50) Arcturi nomine lota siraul Ecclesia inlelligi- lur : unde beatum Job Dominus interrogat dicens: Nunquid conjungere valebis micantes stellas Peiades^ aut gyrum Arcturipoteris dissipare ? (Job xixviu, 5.) Arcturus quippe ita nocturna tempora iilustrat, ui in coeli axe posiius per diversa se vertat, nec tamen occidat. Neque enim extra currens volvitur, sed in •loco situs in cunctis mundi partibus nequaquam casurus inclinalur. In Arcturo crgo qui per gyrum suum noctuma spatia non occasurus iilustrat, ne- quaquam parliculatim edita viia sanctorum, sed tota simul Ecdesia designatur, quae fatigationes quasUbet patitur, nec.tamen ad defectum propril status inclinatur. Gyrum laborum tolerat, sed tameii ad occasum cur temporibus nonfestinat. Neque enim ad ima poli Arcturus nocturno tempore ducilur ; sed dum ipse volvitnr nox finitur, quia nimirum dum sancla Ecclesia innumeris tribulationibus qua- tttur, prscsentis vitae umbra terminalur. Eaque staute nox praeterit, quia illa in sua incolumitate perdu- rante mortalilatis hujus vita percurrit. Est autem in Arcturo quod considerantius possumus intueri. In septem quippe stellis volvitur, et modo quidem tre» ad summa elevat, atque ad iroa quatuor inclinat.

B

Tunc et Pleiades plenius jungit, cum gyrum Arc- turi destruit, quia tunc nimirum sancti omnes etiam sibi visionis specie copulantur, quando in fine moudi sancta Ecclesia ab his quos nunc sustinet laboribus solvitur. Dicat ergo : Nunquid conjungere valebtM micantes stellas Pleiades, aut gyrum Arcturi poteris dissipare. Subaudis, ut ego, ^ui tunc sanctorum vitam etiam per speciem unio, cum gyrum uuiversa- lis Ecclesiae corporaliter solvo. Et quis hominum solius diviiiae hoc esse virtutis ignorat? Sed ut co- gnoscat homo quid ipse sit» memoretur assidue quid solus Dominus possit.

(51) Potest quoque Arcturi nomine vetus lex in* telligi. Arcturus quippe ex parte aquilonis snrgit. Quacunque autem se per gyrum Arcturus verterit» Pleiades ostendit. Et cum lux diei jam viclna effi- citur, stellarum cjus ordo dlstenditur. Non imme- rito ergo per Arcturum, qua plaga frigoris surgil, 36 lex designatur. Quasi enim ab aquilone lex veneratur, qu;e tanta subditos rigiditatis asperitate terebat. Nani cum pro culpis suis alios perdperet lapidibus obrui, alios gladii morte multari, plaga torpens, et velut a sole charilatis aliena praecepto- rum suorum plus premebat ex frigore quam ex calore nutriebat. Nec mirum quod per Arcturi se- ptem stellas Testamentum Yetus expriniitur, quia et in veneratioue legis dies septlmus exstitit vene* rabilis, et per hebdomadam iniegram constituti sa«

modo quatuor superius erigit, et tres inferius pre- q crificii vota tendebantur. Quaqua autem se Arcturus

mij. Sancta quoque Ecdesia cum modo in fidelibus Trinitatis uotitiam» modo autem fiddibus virtutes quatuor, id est prudentiam, fortiludinem, temperan- tiam, justitiairi praidicat, quasi rotatu praedicalionis 35 status sui speciem quodammodo immutat. Nam cum quibusdam de operibus suis gloriantibus con- fidentiam proprii laboris evacuat,et fidem Trinitatis exaliat, quid aliud facit» uisi tres stellas Arcturusele- vai, quatuor incliuat? Et dum quosdam bona opera non habentes de sola fide praesumere prohibet, sed operari enixius quae praecepta sunl, jubel quid aliud Arcturus facit nisi quatuor stellas erigit, tres depo- iiit? Videamus quod Ires elevet, quatuor deponal. Ecce per Paulum contra fidem de operibus super- bientibus dicit : Si Abraham ex operibus justificatus ^ /» Scriptura sacra^ aeris nomine^ sttcutarium men-

vertit, Pleiades, quae Testamentum Novum signifi- cant, ostendit, quia per omne quod Testamentum Vetus loquitur Teslamenti Novi opera nuntianlur. Sub textu enim litterae tegit mysterium propbetiae. Et quasi indinat se Arcturus cl demonstrat, quia» dum ad spiritalem intelleclum flectitur, significala per illud lux gratiae septiformis aperitur. Ei appro- pinquante diei luce stellarum ejus ordo ostendilur, quia postquam per semetipsam nobis veritas iuno* tuit, ab obsequiis carnalibus litterae praecepla la- xavit.

CAPUT XL

DB AERE.

esty habet gloriam, ud non apud Dominum. Quid etiam Scriptura dicitf Credidit Abraham Deo^et rc- putatum est illi ad justitiam (R<mt. iv, 2 ; Genes, XV, 6). Videamus quomodo quatuor elevet, tres de- ponat. Ecce per lacobum de fide contra opera duper- Llentibus dicil : Sicut corpus sine spiritu emortuuth ejl, ita et fides sine operibus mortua est {Jac. ii, 26). Arcturus itaque vdlvitur, quia sancta Ecclesia juxta auditorum suofum mentes in diverso latere prxdi- cationis arte versatur. Arcturus volvitur, quia san- cta Ecdesia in no^tis hujus tribulationfbus rotalur. &e*d hunc Arcturi gyrum quandoque'Dominus dissi-

(50) Ex lib. IX, cap. xui, i7.

(51) £x lib. et cap. qitatis, post meaiur:^,

tium mobilitas designatur^ sicui ab Eliu diciturm

(52) Subito cogitur aer in nubes. Aer quippe ipsa sua tenuitate spargitnr, ut nulla firmitale solidetur {Job XXXVII, 21). Nubes aulem tanlo firmiores sunt quanto densiores. Quid ergo per aerem nisi mentes saecuUrium designantur, quae innumeris hujus vitas desideriis dedilae huc illucque more aeris fluidae di- sperguntur? Sed aer in nubes cogitur, cum fluxae mentes superni respectus gratia virtutis soliditate roborantur, ut intra iii sinum cordis recta 3(7 sen- tien^o se colligant, et in vanis cogitationibut non liquescant.

(5Si) £x lib. xxvu in Job, cap. 25.

49

CAPUT XII.

DE NUDIBUS.

Jh Sefiptura iaera^ nubium Homine aliquando hu" mamilas Christi designatur^ aiiquando cali^o igno- ranlia, aiiquando $ancti prophetw^ ahqnando quilibet doctorei ianeti^ aliquando quiiibet justi^ atiquando mobiici quique, aliquando soliditai men- Ififiit, aliquando temporalia bona, aliquando cor iuperbum.

(35) Nubis nominc caro Redemptoris accipilur skui per Psalmistam de ipso dicilur: Qui ponit nu- bem ascemum iuum {Piai. ciii, 5). Nnbeni quippc asceiisum suuro Domiims posuic, quia is qui divt- niztc ubique esc, came ad coelesCia ascendit*

(54) Nubis nomiue caligo ignorantiae deslgnatur. Unde propbeta Ezecbiel Judaeorum crudelitatem

CREGORIANUM. ~ LIB. I. 5€

A nubei (Job xxxvii, 11). Quid cnim ekcli quique sunt, nisi frumenta Dei coeiestibus horreis recon- dciida ? Sed frumentum, quousque ad perfectionem frucluum veniat, nubium pluvias exspectat ut cre- scat, quia bonorum mens praedicantium verbis in- fundiiur, ne ab liumore charitatis desideriorum carnalium sole siccctur. Hoc frumentum supernus agricola in mundo «surgere, et nubes desiderare conspexerat cum dicebat : Meaii quidem multa, ope- rarii autem pauci, Rogate autem dominum meisis ut mittat operarios in menem suam {Matth, vii, 57). Qui igiturbic frumentum, illic messis; qui vero hic nubcs, iliic operarli vocantur. Quia nimirum prse- dicatores sancti et nubes sunt et operarii. Nubes vidclicet per doctrinam, operarii per vitam. Nubcs,

coulra Dominum prospiciens, ait: Et vidi et ecce^^^^^ vcrbis Influunt ; operarii, quse non desiiiunt

9entns turbinii veniebat ab aquiioney et nubei magna

{Ezech. I, 4). Quid enim aquilonis nomine nisi dia-

bolus Inteliigilur, et quid ventus turbinis nisi ipsiiis

lenlatio accipitur ? Bene autem maligni spiritiis im-

Biissio ventus turbinis appellatur. Turbo quippe

xdiriciuro quod tangit concutiendo subruit. £t om-

nis antiqui hostis tentatio, quae agitur in mente

▼enlos est turbinis, quia hanc concutiendo per desi-

deria a slatu suae rectitudinis evellit. Ventus ergo

turbinis ab aquilone venit, cum vitam Judaici populi

malignus spiritus in tenUitione concussit, ubi et

recte additur : Et nubei magna. 38 Q*"^ quanlo

plQS quisque exarsit in crudeliute, tanto amplius

obcsecari metuit ignorantiae suae caligine. Redem-

ptorem quippe humani generis quem in lege ac pro-

pfaetis intelUgentes exspectaverant, videutcs nega-

bant. Uiide actum est ut eorum mens magna igno-

rantiJB suae uube tegeretur, ne hunc post inquiron-

les agnoscerent, quem prius et denuntiare poteranl,

et amare renuebant. Nam cum modo ejus virtut(*s

et miracula, modo autcm passiones aspicerent in in-

fidclium cordibus^ nubes magna ab aquilone vene-

rat, quia ex peccati sui frigore propter inlirmita-

tem passionis illius et inter signa caligabant.

(55) Iterum nubium nomine sancti prophetaR de- signantur, sic per Psalmistam dicitur : Tenebrosa aqmet in nubibui aeris {PiuL xvii, 14), id est occulla est scientia in prophetis, qui ante adventum Domini,

dum occultis sacramcntis gravidi mystcria immensa D stae retributionis.

agere quod loquuntur. Unde et subdilur : Et 39 nubes ipargunt tumen iuum {Job xxxvii, 11). Nubes eiiim lumeu suum spargere est prasdicatores san- ctos, excmpia vitae et ioquendo et agendo di- latare.

(58) Rursum nubium nomine quiiibet jusli de- signantur. Sic per Isaiani dicitur : Qui iunt isti qui ut nubei votant, et quaii eotumbee ad feneitrai iuas ? {lia. Lx, 7, 8.) Justi namque ut nubcs vo- lare dicli suiil, quia a terrcnis contag.is suble- vanlur. Et quasi columbae ad fenestras sunt, quia per seiisus Cwrporis exteriora quaeque non respi- ciunt inteiitione rapacitalis, eosque foras non rapit concupiscentia carnalis.

(59) Nubium nomine mobiles quique exprimun- titr, sic per Salomonem dicitur : Qui observat veit- tum noH icniinat^ etqui comiderat nubei nunquum metet {Ecct. xi, 4). Yenti quippe noraine ninii- gnus spirilus designatur qui mcnlcin tentalionibus impeliit. Nubium vero appellatione peccaiorcs ex- priinuntur, quos toties huc illucque diabolus iin- pellit et revocat, quoties tentationes ejus in eorum cordibus suggestionum flalibus afternal. (60) Qui observat ventum non seminat^ et qui comiderat nu- bei nunqtiam melet^ quia is qui tcntationes maligni spiritus melucns, et iniquorum lapsus conspiciens, semetipsum desperat, nequc nunc exercetur in boni semine operis, ncque post reficitur de munere ju-

gesUrent, Intuentium oculis, eorum intelligentia caligabat.

(66) Iterum nubium nomine sancti apostoli desi- gnantur, sicut per Isaiam de ipsis Dominus dicit : Mandabo nubibus, ne ptuani iupeream imbrem (l»«.v,6).

(57) Nubium nominc praodicatores sancti desi- gsantur, sicut ab Eliu dicitur : Frumentum desiderat

(55) Ex honiil. 8 in Ezech.

i54) £x hom. 21 in EiecU. disperse. 55) Ex lib. xxvii, in Job, cap. v. 56) Ibidcm. 57; Ex lib. xxvii, in Job., cap. xix, 32,

(58) Ex lib. XXI in Job, cap. ii.

(61) Nubium nomine, soliditas mentium accipi- tur : sicut per Eliu dicitur : Sic6//o aer cogitur iu nubei {Job xxxvii, 21). Aer quippe ipsa sua le- nuitale aspergitur, ut nulla firmiiate solidetur. Nubes autem tanto firmiores sunl, qtianto (Ic:;sio- res (02). Quid ergo per aerem nisi menles soicu- lariuin desigiiantur , quae innumcris hujus viuc desideriis deditas huc iliucque more aeris fluida:

(59) Ex lib. xxvii in Job, cap. v.

(60) Eodcm quideni sensu, sed non iisdem om- nino verbis impressa lecunt exemplaria.

(61) Ex lib. xxvii in Job, cap. xxv.

(62) llaec in cap. 11 supra dixit.

5f GARNERI CAN. REG.

clispergantur ? Quid per nubes nisi mentis soiidi- A fas intelligitur ? Aer autem in nubes cogitur, cum fluxae mentes per superni respectus gratiamvir- tutis soUdilate roborantur, ut intra signam cordis recta sentiendo se coltigant, et in vanis cogitatio- nibus non liquescanC. 40 ^^^ Petrus fuerat, cum per tcrrena desideria sparsus eum quasi aura cransieus pro Tlta camis cura piscationis agiCabat. Aer et omnes apostoli exsliterani, qui jam per legem alta didicerant , sed necdum per fidem fir- nia sapiebant. Subito autera aer in nubes 'oactus est, quia per respectum superncne gratiae fluxa corda piscanlium in suI^dhaLent vcr^a sunt prsedicatorum, ut eorum iiiflrmn^ cogitattones for- lia sentiendo denscscerent, nc ainore nubiiiru aquas icientiae caperent, et subtcrjaceitEcm t^rraiti verbis B frasdicaiionis irrigarenE, peracto miuisieno, ad coBli secreta recurreretjt, aifjue ad a^tertiam re- quiem finito labore pcr\'cuirent.

(65) Nubium nomine tcmporalia bona designan- tur, sicut per bealum Job dicitur : Velut nubes pertransut salui niea (Job xxx , 45). Nubes quippe in alto eminet, seJ hanc ad cursum flatus impel- lit. Sic nimirum, sic sunt temporalia iniquorum bona. Velut in alto quidem per bonoris celsitu- diiiem crigere Yldentur ; sed ad cursum vitae quo- tidie quasi quibusdam mortalitatis suae fialibus impelluntur. Salus ergo ut nubes transit, quia per- ▼ersorum gloria, quae aita est, fixa non est.

(64) Nubiura nomine corda siipcrborum desi- gnantur, sicut per beatum Job dicitur : Sicut con- C ntciftfttir nubes et pertrantit, sic qui descendit ad in' feros non ascendit (Job vii , G). Nubes quippe ad alliora suspcnditur, sed densata a vento inipeUi- tur ut currat ; calore autem solis dissipatur, ut evaiiescat. Sic nimirum corda fiunt bominum, quia per accepUB rationis ingenium ad alta emigrant, impulsa aulem maligni spiritus flatu, pravisdesi- deriorum motibus biic JllLtcquc pt^rirahuntur. Sed districto respectu su])efni judicis, qua^i solis ca- lore liqiiefiunt, et scioel toclfi pcrmilbu!» tradila ad operationis usum kiltta tiun reJeunt. Vtr igitur sanctus, elalionis inenrsnin dcfcctumquc humani gcneris expriinens, dicnt : Sicut cmmmitur nubes^ et petransit, sic qui dc:^iendH nd h^fercfS non ai- cendet. Ac si aperle diral : In ailnm curiendo dc- ^ ticit qui superbiendo ad interitum tendil. Quem si semel culpa ad poenam 41 pcrtrabit, misericordia vlterius ad veniam non re lucit.

CAPUT XUI.

DE V£NTIS,

In Scriptura sacra, cum ventut singulari numero po- niiur, adquando diabolus, aliquando tentatio dia- boli, aliquando prosperitas transitoria^ aticjuando superbia^ aliquando res quwiibel transilortay ali- quando concussio distriett judicis designalur, Cum vero pluraliter venti dicuntur, animce sanctorum inteliiguntur, (65) Venti nomine malignus spiritus designatur

(65) Ex lib. XX in Job, eap. xx, 22. (64) £i lib. vui iu Job, cap. x, 114.

S. VICTORIS PARIS. 5«

sicut de damnatione impii per beatum Job dicltur ; Tollet eum ventus urens (Job xxvii, 21). Quisenini boc loco ventus urens, nisi malignas spiritus voca- tur, qui desiderionim flanimas in corde excitat ut ad aeternitalem suppliciorum trahat? Perversum ergoquilibetventusurens tollere dicitur, qula insi- dlator malignus spiritus qui vivcntem quemque ac- cendit ad vitia, morientem traliit ad torroeuta. Ab hiijus urentis venti adustione uniuscujusque electi mens temperatur, quando in ea vitiorum fervor ex- slinguitur, et desideriorom carnalium flamma fri* gescit. Unde et sancta Ecclesia in Sponsi sui lau- dibus Ixta clamat : Sub umbra itlius quem desidera- bam sedi (Cant, ii, 2), impium autem tollit ventus urens, quia videlicet malignus spiritus, eum qitcm nunc succenderit igne pervers»: concupiscentiae, rapit postmodum ad flammas gebenna'.

(66) 42 ^60^1 nomine tentatio malignorum spi- rituum designatur, sicul ad bcatum Job de filiorum ejus niorte dicitur : Fitiis tuis §t filiabus vescen" tibus et bibentibus vinum in domo fratrit tui primo- geniti, repente ventus vehemens irruit a reghne de- serti, et concussit quatuor angutos domus. Qui cor- ruens oppressit tiberos tuos , et mortui sunt (Job i« 18,19). Regio deserti, immundorum est spirituum multitudo dcrelicta , qu» dum Conditoris sui beati- tudinem deseruit, quasi manum culloris amisit. Ab bac autem ventus vehemens venit, et domum sub- ruit, quia ab immundis spirilibus fortis tentatio subripil, et a tranquillitatis suae statu conscientiam evertit. In quatuor vcro angulis domus subsistit, quia nimirum solidum mentis nostrae aedificium praden- tia, temperantia, fortitudo, justitia sustinet. In qua- tuor angulis domus consistit, quia in his quatuor virtutibus tota boni operis structura consurgit. Unde et quatuor paradisi flumina terram irrigant, quia dum ils quatuor virtulibus cor infunditur ab omni dcsideriorum carnalium xstu tempcratur. Sed non • nunquam dum ignavia menti subrepit, prudentia frigescit ; nam cum fessa torpet ventnra uon pro- videl. Nonnunquaui duiu nonnuHa menti delectatio surrepit, temperantia nostra marcessit. lii quantum cnim ad delectalionem pr.'escntium ducimur, in lantum minus ab iUicitis tcmperamur. Nonnunquara se timor cordi insinuat, et vires nostrae fortitudinis turbat : et eo minores contra adversa cxistimus, quo quaedam perdere immoderatius dilccta formidamus. Nonnunquam vero ainor suus semcnti ingerri, camque latcnti motu a rectitudine justiti;i*. divcrtit, et quo se lotam auctori reddere negligit, eo in se justitiacjuri contradicit. Vcntus ergo vchemeiis qua- tuor angulos domus concutit, duro fortis leniaiio occultis motibus quatuor virtutes quatil. Et qu;isi qiiassalis angulis domus obruitur, dum pulsatis virtutibus conscientia turbatur. Intra hos autem quatuor domus angulos filii convivantur, quia intra arcana mentis, qux principalitcr his quatuor vir«

(65) Ex lib. xviii in Job, cap. xii, posl medium.

(66) Ex lib. 11 in Job., cap. xxvi, in iuilio, 5^

55

GREGORIANUM. — UB. I.

54

tuUbus ad suromae rectitudinis culroeii erigitur, vir- A percutimur. Sed quasi obdurtti cognoseiroos cui

tuCes caeterae quasi quaedam cordis soboles se in- viGeoi pascunt. Douum quippe spiritus, 43 Q^^^ in subjecta roenle, ante alia, prudentiam, teiuperan- tlaro, fortitudin^ro, justitiam, format eamdero roen- tem ot contra singula quxque tcntaroenta erudiat, tn septem mox virtutibus teroperat, ut contra stul- tltiam sapientiaro, contra hebetudinero intellecturo, cootra praecipitationero consiiium, contra timorero fortitudioero, contra ignoranliam scientiaro, contra ioperbiam det tiroorero.

Sed nonnunquaro duro roens nostra tanti muneris pleoitodine atqueubertate fuidtur, si continuo in bis securitate perfruitur, a quo sibi hxc siiit obii- Tiscitur, seque a se haliere putat qiiod nunquam sibi abesse coosiderat. Unde tit ut aliquando se haec ea- dem gratia utiliter subtrahat, ei prsesumenli roenti quanturo in se inOrroetur, oslendat. Tuiic enim vcre cognoscimus bona nostra, unde sint, quando baec quasi amitleudo sentirous quae a nobis servari non possunt. Ad hoc itaque intiroandae huroilitalis roa- gisteriuro, fit pleruroque ut irruente tentationis ar- ticulo, tanta stultitia sapientiaro nostraro feriat, ut tiirbata mens, qualiter roalis iroroinentibus obviet» ^el contra tentationem quoroodo se pneparet ignoret. Sed liac ipsa stultitia cor prudenter eruditur ; quae unde aJ rooroentura desipit, eo post verius, qiio et bumilius sapit, et sapieniia, unde quasi amittitur, inde certius possidetur. Aliquando dum subli;nia

pietatis habitae dona triboarous, et pietas veriu» velut exstincta recipitur, dnro quasi aroissa et aro- plius aroatur. Aliquando duro subjecturo se divinae forroidini animus gaudet, repente superbia tempe- rante rigescit; sed tamen valde mox tiroens, quia iion timet, ad humilitatem iteruro se festinus inlle* ctit, et tanto hanc solidius recipit, quanto ejus virtutis pondus quasi aroittendo pensavit.

Eversa igitur doroo moriunlur filii : quia turbata in tentatione conscientia ad ntilitatem propriae co- gnitionis rapiuntur in rooroento teniporis, obruun- tur genitae in corde virtutes. Qui profecto filii iiitus per spiritum vivunt, dum exterius rame rooriuntur, quia videlicet et virtutes nostrae tentationis teropore, etsi in momento turbatae ab status sui incolumi- tate deficiuut, per intentionis tamen perseverantiam integrae in mentis radice subsistunt. Gum quibus etiam tres sorores occumbunt, quia in corde non- nunquam per flagella turbatur charitas, per formi- dinem coiicutitur spes, per quaesliones pulsatur ^ dcs. Siepe enim quasi a Conditoris amore torpesoi* mus, dum ultra quam nobis congruere credi- mus, fiagello fatigarour. Saepe dum plusquaro ne- cesse est mens formidat, fidociaro sibiroet spei debilitat. Saepe duro immensis quaestionibus ani- nius tendilur, perturbata fides, quasi defectura faiigatur. Sed tamen vivunt filiae quae domo con- cussa moriuntur, quia etsi intra conscientia spem.

intclligendo in eiatione se animus erigit, in rebus q fidem, charitatem occurobere perturbatio ipsa 45

imis et vilibus, gravi hcbetudine pigrescit, ut re- pente sibi etiam ima dausa videat qui pemix summa lienetrabat. Sed ha^ ipsa hebetudo intellectum no- bis, dum subtrahit, servat, quia duro ad momen- tum cor huroiliat, verius ad subliroia Intelligenda confirroat. Aliquando duro cuiicta nos agere con- s.lii gravitate gauderous, pulsante caosae eroergentis articulo praecipitatione subita rapirour, et qui nos seroper disposite vixisse credidirous repente iiitima confusioiie vastanior. Sed taroen ejusdem confusio- nis eruditione discirous, ne nostris viribus consilia iiostra tribuarous, et tanto maturius ad gravitatem restringiraur, quanto ad hanc quasi amissaro redi- nios. Aliquando duro roens adversa fortiter con-

renuntiat, bas tamen ante Dei oculos vivas per- severantia rectae intentionis servat. Unde et puer qoi hoc nuntiat, solus evadit, quia roentis discretio etiara inter tentaroenta iucolurois perroanet. Agitque puer, flt Job filios flendo recipiat, dum discretione nuntiante dolens animus vires quas quasi amlttere coeperat, plenitudo conservat. Mira autem hoc no- biscum agitur dispensatione, ut mens nostra culpae nunquam pulsatione feriatur. Nam esse se roagna- rum virium homo crederet, si nullum unquam ea- rumdem virium defecluro intra mentis arcaiia sen- tiret. Sed dum tentatione irruente quatitur, et quasi iiltra quam suflicit fatigatur, eicontrahostis sui insi- dias munimen humilitatis ostenditur, et uiide se perti«

ttmiiit, subortis adversitatis eventibus hanc roetus ^ mescit enerviter cadere , inde acdpitur forliter vebemens 44 percutit. Sed per hunc concussa di- sUre.

scit cui tribuat quod in quibusdam fortiter stetit, ei Uiito post validius fortitudinem relinet, quanto hanc repente irruente formidine sibi jam quasi ela- psara videi. Aliquando dura magna nos scire gau- demus, repcntinae ignorantiae caeciute torpescimus. SeJ quo ignorantia mentis oculus ad roomenturo cbuditur, eo post ad scientiaro verius aperitur, ut niAiiruni flagello suae caedutis emditus scire ipsura a quo habeat sciat. Aliquando dum religiose cun- cu disponimus, dum pieutis viscera nlene nos ha- bere graiulamur, quadam mentis duritia irruente

(67) Exlib. XX in Job, cap. xxiv, in iuiliOi 25.

(67) Venti nomine prosperitas transitoria osten- dilur, sicut per beatum Job dicitur : Etevasti me, et quaii $uper ventum ponent elisisti me valide {Job XXX « 22). Qoid enimper ventum nisi transeuo^ tis vitae prosperius designatur? Sed quia praesentis vitae gloria, quasi in alto cernitur, et uuUa subili^ Ute solidatur, elevatus vdut super ventum ponitur, qui prosperiute transitoria laeUtur, quando ad boc soluro hunc fugitivae feliciutis aura sublevat, ut repente deterius in infirois sternat. Quia eniro san« cla Ecclesia, quae per beaturo Job designatur.

55 cauctis io

GARNERI CAN. REG. S. YICTORIS PARIS.

5G

boncFre est , iuflriui quique in ea qui A animae sanctorum siguari, sicot per Psalmist»m de

transitoriis successibus ketantur, qoo nisi super Tentom positi videntur elevati? Quia sobsequenti persecotionis tempore dom prosperitatis aura per- transit, eomm proUnos elevatio corruit, et repente cadentes discunt, qoia elevaii prius in vento sede- runt (68). Qoae viddicet verba etiam beati /ob per- son« specialiter congrount, non ad id quod erat, sed ad id quod esse Tidebator. Neque enim mentem illius prosperitas fogitiva elcvaverai , quam inter tot rerum aflfuentias miro semper virtutis pondere 46 premebat. 3ed juxta boc quod exterius videri potuit, qui in suis bumilis, in abenis oculis elevatos fuit, quasi super ventum positus, elisus est valide, qula rebus exterioribos fultus unde aestimabatur

Deo dicitur : Qmi ambulat iuper pennai venicrum {P$ai. cm, 3), id est qui transgreditor virtutes ani- marum. Hinc iterum a beato iob dicitur : Qtii fecU tentis pMdui (J^b xiviii, 25). Yentis namqoe Do- minus pondus fecit, quia, dom soperna sapientia replet animas, eas matoritate indita graves reddit» non iUa gravitate qoa dicitur : FUii haminum tu- ^equogravi corde? {Psal, iv, 3.) Aliud namqne est gravcm esse per consiiiom , aliod per peccatum. Aliud est gravem esse per constantiam, aliod per culpam. Ista enim gravitas pondus hibei oneris, iUa virtotis. Pondus ergo accipiunt animae, ot ab intentione Dei, non jam levi motu dissUiant, sed in eum flxa constautiae gravitate consistant. Adhoc

surgere, inde videbatur cecidisse. Quem videlicet ^ iUe populus leviter movebatur, de quo per prophe-

casum sanctos vir in mente non pertulit, quia nuila adversitas dejicit qoem prosperitas nuUa cor- rumpit. Qui enim veritati inliaRret, vanitati nullo modo soccumbit. Quia dom forti pede cogitatio- nis intus intentionem flxerat, omne quod foris motabiliter agitur, ad areem mentis minimeper- tingit.

(69) Venti nomine superbise tumor inlelligitur sicut de malitiosis hominibus per prophetam dici- tur : Traxerunt ventum quasi dracones {Jer, xiv, 6). Qoid enim draconum nomine nisi malitiosi homi- nes designantur ? Yenti vero nomine superbiae in- flatio intelligitur. Perversi ergo Tcntum quasi dra-

tam dicitur : Abiit vagus in viam eordis $ui {i$a. Lvii, 17, 18). Viam, ejus vidi, et dimisi eum. Grave autem consiUum eordisomncm inconstantiam vagationis expeUit. Et qooniam sont animap qoae levi moto, nonc ista, nonc iila desiderent, omnipo- tens Deus, quia ipsas leves fluctoationes mentiom non leviter pensat, vagationem cordis reUnquendo dijodicat. Sed cnm per gratiam respicit, vagam mentem in consiUi stabilitatem flgit. Recte ergo Bunc dicitor qui fecit venlis pondos, qoia com le- ves motus animi inisericorditer dignator asplcjere» honc protinos ad constanti» matoritatem format. Vcl certe Tcntis pondus facere est concessam hic

teroperare.

48 CAPUT XIY.

DE AUSTRO.

cones trahunt, cum per malitiosa superbia iiiflan- q electis de Tirtotibiis gloriam permista infirmitate tur.

(70) Venti nomine qosdibet res transitoria deai- gnator, sicut a beato Job sob persona inflrmoruni dicitur : Abstulisti quasi ventus desiderium meum (Job XXX, 15). Qiiid venti nomine nisi res transitoria accipitur? Ventus ergo desiderium tolUt, cuin res quailibet transitoria aeteniitatis appetitum destruit (71). Fidelis se pati denuntiat, qood eos quos dili- git pati dolet. Qui dcspectis supemis promissioni • bos terrena dcsiderant; et si qoando in eorum mente aliquid de appetitu aeterniiatis oritur , sub* orta citius transitoria dclectalionc dissipatur.

(72) Venti nomine concussio extremi judicU in- teUigitur, sicut propheta Ezechiele testante didici -

Jn Scriptura sacra austri nomine aliquando SpiritU9^ sanctus , aliquando Judcea , aiiquando vita re- missa^ aliquando quilibet fervens sviritu desi- gnatur,

(74) Austri nomine Spiritos sanctos inteUigitor» aicotin Canticis canticorom dicitiir : Surge,aquUo; et veitf , auster^ perfla hortum meum^ et ftumnt aro^ mata iUius {Caut, iv, 16). Per aqoilonem quippe maUgnus spiritus iuteUigitur. Per auslrum vero, qui nimirom caUdos ventos est, non immerito Spi- ritus sanctus designatur, quo quisqoe dum tao-

rous, qui ejusdem JodicU terrorem contemplans, D gitur, ab iniquitatis suae torpore liberatur. Aquilo

ait : Et vidi^ et ecce ventus turbinis veniebat ab aqui- hne {Ezeeh. i, 4). Venti namque nomine perturbatio vltimi judicii ; aquilonis vcro nomine peccatorum frigiditas designator. Venlus ergo turbinis ab aqui- lone venit, quia 47 nimirum causa peccatorum exigit ot districti jodicii concossio omnia simol elemeiita pertorbet. (73) Velocitate ac sobUmitate ventomm solent

autem jubetor ot sorgat, ot nimirum is qui inorta- Uum corda restringit, adversarius spiritus fugiat. Auster venit et hortum perflat, ot ejns aromata de- floant, quia per adventom sancti Spiritus dum mens hominom repletor, ex ea mox opinio virto- tom aspergitor, ut jore jam sanctorom Ungoa quasi hortiis austro perflatus dicat : CArtilt 6oiiici odor su- mus Deo {II Cor, ii, 15).

(68) AI. tit ventum u dederunt. Sic accep. Greg. impressa.

(69) Ex lU). XX in Job, cap. xxix, 28.

(70) Ex Ub. X in Job, cap. xx, 22.

(71) Haec sunt in explicatione verborum : Redactus ium in nihilum (Job xxx, I?>).

(72) Simile quid habct Greg. sub finem-Iioro. 18» iii Ezech.

(73) Ex lib. XIX in Job, cap. iv, in initio.

(74) Ex Ub. xxvii in Job, cap. xxiii, 24. Et Ub. IX, cap. XV, 16 eodem srnsu pone, sed aliis verbis idem scribitur.

51 GKOGOKIARLM. — Ufi. 1. ^

(75) Austri nomine Judsea intelligitur sicut per A mdiscrete desenriunt, ad ca sxpe per affectnm co-

Isaiam de gentium conversitHie loquens Dominus dicit : Dicam aquiloni : Da; et auitro : NoU prohi» bere {I$a, xLiii, ti). Sicut enim per aquilonem gen- tililas, sic per austrum Judaea signatur, qux quasi meridiaoo sole incaluit, quia Redomptore in came apparente ferrorem fidei prima suscepit. Aquiloni ergo dicitur, da, cum ofierte Deo suae fidei munera geutilius imperatur (76;. Et quia conversis ad fl- dem geniibus primum Judsea contradixil, et ad prae- mionim retributionem ccelestium designabatur sus- cipere eos qui dudum fuerant cultores idolorum : unde et post conversionem gentium Petro 49 dici- tar : Quare introitti ad virot priBputium habentet et someditti cum tit {Aet. xi, 4). Ideo austro jubetur

gnationum redeunt quae jam proprio despectu sube- gerunt. Cumque plusquam necesse, est carnis pro« pinquos diligunt, retracti exterius a cordis parente dividuntur. Nam ssepe quosdam vidimus, quantum ad proprium studium spectat, jam prxsentis vitae desideria non habere et muudum opere et profes- sione reliquisse; scd tamen pro inordinatis aflecti- bus propinquorum pra^loria irrumpere, tcrrcnarum rerum jurgiis vacare, iibcrtatcm intimae quielis re* linquere, et mundi in se studia jam dudum dcstiucta reparare.

Quo itaque isti nisi in rete ambulant, quos a praesenti saecuio inchoata jam vitae perfeciio solve- rat, sed inordinatus amor terrenae cognationis li-

probibeat,quiaHebraeisinfideconsistentibusprae- ^ gat? Qui enim districto studio et non dissolutis

dpitur ne vitam gentium repellendo condemuent.

(77) Austri nomine vita remissa designatur, si- cut Job dicitur : Contiderate temitat Theman, ift- nera Saba^ et extpectate pautitper {Job vi, 19). The- man quippe autter^ Saba autem rete interpretatur. Qaid ergo per austrum , qui afllata lorporibus mem- bra dissolvit, nisi fluxa vivendi remissio? quid p^T rete nisi actionis obligatio demonstrator? Qui enim dissoluta meute ea quae terrena sunt appetunt, nec gresso libero ad Deum pergunt, ipsi se suis inordi- natis conatibus ligant. Gumque fluxis cogitationis aoae actibus implicantur, quasi remansuros iii retis ▼incolis pedes ponunt. Sicut enim quidam ad de-

gressibus aelernae promissionis praemium sequun- tur, sicut semetipsos pro diviuo amore despiciunt, sic cuncta quibus se sentiunt praspediti postponunt.; et cuffi pro Deo necesse est, ut quibus valcnt inser- viant, pro Deo privata obsequia etiam propinquis Bcgant. Sed indiscret» mentes hanc vivendi rcgu- lam nesciuot, et quo vias Dei dissolute appctuot, eo ad mundi itinera stoUe replicaotur. Recte ergo vir sanclus posl Tlieman semitas, Saba itiiiera me- morat, quia quos auster reprol>i teniporis solverit, hos nimirum rete implicationis tenet. Benc autem pravorum iacta describens cunsiderare haec admo- net noSt ^ui^ perversa agendo diligimus, scd haec

victas jaro culpas per aperu quaedam et non devicta q visa iii aliis dijudicamus, et quae in nobis minus

retrahuiitur, ita nonnulU ad ea quae reliquerant redeunt, per quaedam quae vel honestatis no- mioe vel laudis honore palliantur. Nam sunt pleri- qne qui jam aliena non appetunt, alque ab hujus maodi jurgiis iochoato quictis amore dividiintur, emditi sacris eloquiis sitiunt, vacare supemis con- templationibus coocupiscunt : nec tamcn perfecti animi libertate teriam rerum familiarium deserunt, eoi saepe dum licite serviunt, etiam cum illicitis hojas mundi jurgiis Implicantur. Gumque terrenas res studiose toeri desiderant, cordis reqoiem desO' ront qoam qoaerebant ; et cum subslantia fugiens continua provisione protegitur, concepius in animo divin» scientiae sermo dissipatur, quia juxta veri-

dijudicaoda credimus, quam siiit turpia io aliorum actione cognoscimus : sicqiie fit ut ad semetlpsam redeai mens, et agere quod reprehendit erubescat, et quasi a speculo fceda facies displicet, dum mens a vita simili in se ipsa quod adversetur videt. Ait ergo : Considerate temitat Theman, ilinera Saba^ et extpectate pauUtper. Ac si aperte diceret : Damna alieni temporis attendite, et tunc spem de aeternis firmius snmilis, si recto cordis oculo quod iii aliis displiceat videtis.

Bene autem dicltur : Extpeetate pauUtper. Saepe enim dum vitae praesentis brevitas quasi diu perse- veratura diligitur, ab aeterna spe aiiimus frangitur, et 51 delectatus praesentibus, desperationis caligine

tatis sententiam, obortum semen- spinae opprimunt D reverberatur. Cumque loogum puiarit quod ad vi-

cam verbum Dei a memoria importunae terrenarum rerum sollicitudines expellunt {Mallh. xiii, 7; Luc, VIII, U). Dissolutis itaque gressibus in rete ambu- lant qui dum mundum perfecte noii dcserunt, se- metipsos gradiendo obligant ne gradiantur. Et sont nonooUi, qul non solum aliena non appetunt, ve- ram etiam cuncta quae possident in mundo dere- lioqouut, semetipsos abjiciuot, nuUam praesentis vitae gloriam quaerunt, ab hujus mundi se actioni^ bus separant, et pene quidquid prosperitatis arri- serit, calcant; sed tamcn adhuc vinculo camaUs cognatioDis 50 obUgati, dum amori propinquitatis

(75) Ex lib. xxvii in Job, cao. 26. , (76) Hom. 18, in Ezechiel.

vendi sibi spatium restat : repente vitam deserens, aeteraa inveuit quae vitare jam oeque^it. Recte ita- que dicitur exspectare pauUsper, quia immeosum est quod sioe termioo sequitur, et parum quidquid fioitor. Loogumqoippe oobis videri non debet quoiil cursu soi temporis teodit ut noo sit.

(78) Austri nomine quiUbet fervens spiritu desi- gnatur, sicut per Ezecbielem dicitur: Et eduxii me ad viam auttraiem, et eece porta qua retpiciebat ad auttrum {Ezech. xl, 24). Sicut aquilonis frigore peccatores, sic per aiistralem viam ferventes spiritu designantur, qui calore sancti Spiritos accensi, ve-

(77) Ex lib. VII in Job, cap. xiv, in priucipiOt 17^

(78) Ex Hom. 19, in Ezech.

59 GARNERI CAN. REG

Idt in maridlana luce virtutibus excrescunt. Notan- dum yero quia in spirituali xdilicio alter aditus ad orientem, alius ad aquilonem, atque alius ad austrum patet. Per orientero quippe inchoautes, per aquilonem lapsi, per austrum ferventes spiritu designautur. Porta ergo ad orientcm est fides, quia per ipsam lux vera nascitur in mente. Porta ad aquilonem est spes, quia unusquisque in peccatis positus, si de venia desperavit, funditus perit. Unde necesse est ut qui per suam iniquitatcm exstinctus est, per spem misericordiae reviviscat. Porta vero ad meridiem est cliaritas, quia igne amoris ardet. In meridiana enim parte sol in altum ducitur, quia per charitatem lumen fidei in Dei et proximi dile- ctione sublevatur. Paiet ergo porta ad orientem, ut hi qui sacramenta fidei bene inchoaverunt, et in nullam postmodum vitiorum profunditatem demersi sunt, ad gaudia secreta pervcniant. Patet porta ad aquilonem, ut hi qui post inchoationem caloris et luminis peccatorum suorum frigore et obscuritate dilapsi sunt, per compunctioncm poenilenlix ad veniam redeant, et quae sit internx retributionis vera laetitia cognoscant. Patet porta ad mcridiem, ut hi qui sanciis desideriis in virtuiibus fervent, spirituali intellectu quotidie interni gaudii mysteria penetrent. Inter 52 ^^c aulem qua^ri potcst cur quatuor mundi partes sint, cur in hoc »dificio non quatuor, sed tres port^^ esse memorantur. Quod recte quaerendum fuerai, si propheta uon spirituale, sed corporale aedificium, vidisset; sancta enim Ec- clesia, id est speciale aniificium ut ad secrela gau • dia pertingat, tres solummodo portas habet, vide- licet fidem, spem et charitatem. Tribus igitur Un- tum portis ad interius atrinm tenditur; quia per lidem, spem atque charitatem ad gaudia secrela pervenitur.

CAPUT XV. •

DE AQDILONB.

ln Seriptura sacra aauiionis nomine aliquando ma- lignui spiritus^ aliquando gentilila$ , aliquando peccatorum frigiditas designatur,

(79) Aquilonis nomine malignus spiritus intelligi- tur, sicut beatus Job de Domino et eodem diabolo loquens, dicit : Qui exlendit aquiionem super vacuum (Job XXVI, 7), pro eo namque quod ventus aquilo constringit in frigore, non incongrue aquilonis nomlne torpor maligni spiritus designatur. Quod Isaias quoque tesutur, qui dixisse diabolum de- nuntiat, dicens : Sedebo in monte testamenti in la- iere aquiionis (Isa. xiv, 13)« Malignus enim spiritus montem testamenti tenuit, quia Judaicum populum qui legem acceperat sibi per perfidiam subjuga- vit. Quando enim corda doctorum tenet, monti te- stamenti diabolus praesidet ; qui etiam in lateribus aquilonis sedct, quia mentes hominum frigidas pos- sidet. Bene ergo superextendi diabolus dicitur, quia

/

f79)Ex lib. XVII in Job, eap. xiv; ct maximc lioin. E/.«^eh.

(80) Ex lib. xxvii in Job, cnp. xxm.

. S. YICTORIS PARIS. «0

A illa corda possidet quae divinl amoris gratia boii replentur.

(80) Aquilonis nomine gentilitas designatur, sicot in libro beati Job ab Heliu dicltur : Ab aquilone atc • 53 ^^ veniel (Job xxxvii, 22). Quid enim per aquilonem nisi peccati frigore constricu gentiiitas designatur? Quid vero auri nomine nisi animae fi- deles exprimuntur? Undeper Jeremiam de quibus- dam a bono tcpescentibus dicitur : Quomodo obscu^^ ratum est atimm, nitt^adci est color optimus (Thren. IV, 1). Aurum quippe obscuratum doluit, quia in quibusdam claritatem innocentiae versam in culpae nigredinem vidit. Ab aquilone ergo aurum venire dicitur, quia per respectum graliae Redemptorls a gentiliute dudum perfidiae torpore frigida In sancta

B Ecclesia pretiosa Deo vita fidelium multiplicatur. Ab aquilone etenim aurum venit, cum ab Ipsis idolorum cultoribus vera in Domino fides clarescit.

(81 ) Aquilonis nomine peccatorum frigiditas desi* gnatur, sicutEzechiel propheUultimum judicium ad feriendum peccatores agendum conspiciens ait : Et vidi^ et ecce ventus turbinis veniebat ab aquilone (Ezech.i^i), Quid enim ventus turbinis aliudaccipi- tur, nisi perturbatio judicii ? Quid vero aquilonis nomine nisi peccatorum frigidiUs inteliigitur? Ven- tus autem turhinis ab aquilone venit, quia nlmirum causa peccatorum exigit ut districli judicii cou- cussio omnia simul elementa perturbet. Terror enim pcrturbationis ultimae indc venire dicitur unde ge- neratur. Nam quia ad feriendas frigidas peccatorum

^ menles judicium perturbationis ultimae agitur, recte ab aquilone ventus turbinis vcnire perhibetur. Quae vidclicct concussio apte veiitus turbinis esse dicl- tur, quia in illo die cunctorum, qui essc in carne moruli inventi fuerint, in pavore iiimio corda com- movebuntur.

54CAPUTXYI.

PE rULGURE.

In Scripturd sacra fuiguris vet fulminis nomine 011» quando exsecratio superni timoris^ aiiquando mi- racula sanctorumf aliquando extremi judicii sen- tentim signantur,

(82) Fulguris nomine exciutio divini terroris in- tclligitur, sicut per Ezechiclem dicitur : Et licec erat

j^ tisio discurrens in medio animaiium^ spiendor ignis, et de igne fuigur egrediens (Euch, i, 15). Ignis enim nomine sancius Spiritus signari solet. De quo in Evangclio Dominus dicit : IgMm veni mittere in terram, Et quid voto nisi ut accendatut f {Luc, xii, 49.) Cum enim carnalis mens Spiritum sanctuni a<>< . cipit, spiritali amore succensa malum plangit quod fecit. Et terra ardet, quando accusante se conscieii- tia cor peccatoris uritur, atque in dolore poenitenti« crcmatur. Fulguris vero nomine terror divinus de- signatur. Sanctus ergo Spiritus in mcdio animalium splendor ignis, et de Igne fulgur egrediens discur-

(81) Ex hom. II, In Ezech. i,in exposit. horum ver- I oriini : Et iu medioejussimilitudofiuatuoranimalium* (9i) Ex hom. v, in Ezech.

61

GRKGORIANUM.

LIB. I.

63

rere dicilur, quia utiiversam Ecrlcsiam replens, in A <t(tim Jesum {ibid,^ 12; 13), et paulo posl : Cujus

eledortim cordibus ex seipso flammas amoris pro- )icii ; ut corusci more per lerrorem reriat, ct ad anaorero iiuum corda torpentia accendat. (85) Splen- dor ignis, et de igne fuigur egrediens inler pennata Mimalia discurrit, quia Spiritussanctus simul sin- f^uUs atque omnibus praesto flt, et tnceudlt quos contigerit, et illuminat quos incendit, ut post fri- gu8 pristinum accensi ardeant, et per ignem amoris quem acceperiot, flammas eiemplorum reddant. Fulgar qnippe de boc igne egrediens torpentes men- les percutity eas percutiendo excitat et inflammat, ut post amorem illius ardentes pariter et lucentes ciirrant. 55 (^) Fulgurum nomine miracula sanctorum

nos testes snmust et in fide nominis ejus hunc quem 56 videlih et nostis^ eonfirmavit nomen ejus^ et pdes qum per eum estdedit, integram sanitutemistam^ in eonspectu omnium vestrum (ibid,^ 15, 16). Id ergo fulgur cum Petrus miraculum facit redit, cum non sibi tribuit quod facit. Vaduul itaquc fulgura, cum praedicatores sancti mira opert ostcndunt, sed revertendo dicunt, adsumus, cum in eo quod faciunt ad potcutiam auctoris recur- ruiit.

(86) Fulminum nomine tremendae extremi judicii senlentiae exprimuntur, sicut ad bcalum Job dedia- boli damnalione Dominus loquens, ait : Mittet contra eum fulmina, ct ad locum alium non ferentur (Job

designantur, sicutadbeatum Joba Dominodicitur: B XLi, 14). Quid enim fulminum appellatione, ni&t

Nunquid mittes futgura^ et ibunt^ et revertentia di-- ceni iibi: Adsumus?{Job xxxviu, 55.) Quid enim per fulgura, nisi sanctorum praedicatorum miracula exprimuntur ? Ful*;ura quippe ex nubibus exeunt, frlcut roira opera ex sanctis prnedicatoribus osten- duntur : qui idcirco nubes vocari solent, quia et coruscant miraculis et pluunt verbis. Et quia bu- mana corda, postquam per praeJicationem mota non fuei iiit, istis miracitlorum fulgoribus contur- bautur, propbeta attestante didicimus, qui ait : Fut- gura muttiptieabisy et conturbabis eos {Psat, xvii, 15). (85) Ac si diceret : Dum vcrba praedicationis tuse non audiunt, per praedicantium miracula conturbantur.

tremendae illae extremi judicii sententiae designan- tur? Quae idcirco fulmina vocantur, quia nimirum eos quos feriunt, in perpetuum incendunt ; fulmen namque super diabolum venire Paulus aspexeral, cum dicebat : Qucm Dominus Jesus interficiet spi- ritu oris sui^ et destruet ittustratione adventus sui {II Thess, II, 8). Haec antem quae in eum mittentiir fulmina, ad locum alium non ferentur, quia justis gaudentibus solis tunc reprobos feriunt. Nam posl trituram vitae praesentis, in qua nunc triticum sub paleis geniit, ita illo extremi judicii ventilabre inler triticnm paleasque discernilur, ul nec in tritici borreum palcae transeant, nec in palearum ignem

Oicitur ergo ad beatum Job : Nunqnid mittes fut- q borrei grana delabantur. Illa ergo fulmina locum

0iira, et ibunt : et revertentia dicent titi: Adsnmus ? Subaudis, ul mihi. Vadunt enim fulgura, cum prae- dicatores miraculis coruscant, et superna reverten* tia auditorum corda Iransfigunt. Revertentia vero dicunl : Adsumus, cum non sibi, sed Dei viribus Iri- bttunt quidquid se fortiler egisse cogiioscunt. Quid esl enim Deo dicere, adsumus ? Quoddam namque in boc veii)o declaratur obsequium. Revertentes itaque prsdieatores sanctos dicere, adsumus, esl illi laudein tribucre gratiae a quo se accepisse sen- tiunl vicloriam pugnae, ne sibi tribuant quod ope- rantur. Ei ire quidem ful^^ra operando possunt, sed reverti superbiendo non possunt. Videamus ful- gur vadens. Claudo cuidam ait Petrus lAr^fftdim et aurum non est mihi ; quod autem habeo^ hoc tibi D do. In nomine Jesu Christi Nazareni surge et am- tuta. Et apprehensamanu ejusdextera, attevavit eiim,. et protinus consotidatce sunt bases ejus^ et ptantcv^ et ejsitiens stetit et ambutabat {Act, iii, 6, 7). Sed ciim de hoc facto Judaeorum turba fuisset commota, vi- deamus nunc fulgur redlens quod ait : Viri Israe- tita^ quid admiramini in hoc^ aut nos quid intuemini quasi nostra virtute aut potestate fecerimus hunc ombutare? Deus Abraham, et Deus Isaac^ et Deus Jacob^ Deus patrum nostrorum gtorificavit puerum

(85) Haec habentur paulo post superiora. {M Ex lib. XXX in Job, cap. xxi., (85) Hunc locum omnes versiones legunt, v. 15, io pnpsenti perfecti, persona tertia.

alium neqiiaquam tangunt, quia videlicel igne suo non grana, sed paleas inccndunt.

57 CAPUT xvu.

DE TONITRCO.

In Scriptura sacra tonitrui nomine atiquando inear* natus Dominus Jesus Cfiristus, atiquando prwdica- tio supemi terroris accipitur.

(87)Tonitrui nomineincarnatusDominus intelligi- tur,qui exantiquorumPatrnm convenientcprophetia ad nolitiam nostram quasi ex nubium concursione, prolatus est, qui iiiter nos visibiliter npparons, ea quae super nos erant terribiliter sonuit. Unde et ipsi sancti aposioli de ejus gratia generati, Boanerges, id est filii tonitrui sunt vocati.

(88) Tonitrui nomine pnedicatio superni terroris accipitiir, undo beatum Job Dominus interrogal dicens : Quis dedit vefiementissimo imbri cursumt et viam sonantis tonitrui {Job xxxviii, i5). Imber enim vehementissimns esl vis immensa praedicationis. Tonitrui verovia, praedicaiio superni terroris accipi- tur. Quem terrorem diim percipiunt humana corda, quatinntur. Sed quia quilibet praedicator verba au^ ribiis dare potest, corda vero aperire non potcst ; d nisi per Internam gratiam solus omnipotens Dcus praedicantium verbis ad conJa audientium iuvisiblli-

(86) Ex lib. XXXIV in Job. cap. v, 15.

(87) Ex lib. in Job, xxix, cap. xiii, 15, post me» dium.

(88) Ex loco nunc signalo.

tz

GARNERI CAN. HEG. S. VICTORIS PARIS.

M

tcr aditain prxstct, incassum praedicatio aure au- A in tempui ho$ti$ et in diem pugnw et belli ? (Job

dientis percipitur, quae penrenire ad intima surdo corde probil^etur. Se Dominus vebementissimo imbri cursum et viam sonantis tonitrui dare asserit» qui cum praedicationis verba tribuit, per terrorem corda compungit. Hanc vlam Paulus praedicalor egregius, dum superna mysteria terribililer intonai^et, se a se babere non posse conspiciens discipulos admone- bat, dicons . Orante$ $imul et pro nobi^, ut Deu$ aperiat nobi$ o$tium verbi ad loquendum mysterium Christi (Col. iv, 5). 58 Q^^i ^^^^ loquebatur mysteria, sed in corde audieuiium eisdem mysteriis a Domino aperiri ostium precabatur, babebat jam quidem tonitruum, sed dari ei desuper viam quxrebat. Hanc viam nirsum quis daret inlimabat, dicens : Neque

ixxTiii, 22). Quid enim aliud in nive, vel grandine^ nisi frigida ac dura intelligenda sunt corda pravo- rum ? Sicut enim fervore charitas, sic solet in sacro eloquio, frigore malitia designari. Scriptum namque est : Sicut frigidam facit cistema aquam^ $ic facii animam malitia $ua {Jer, vi, 7). Et rursum : Abun- dabit iniquita$^ et refrige$cet charita$ mullorum (Matth. ixiv,12). !n frigore ergo nivis,Telin duritia grandinis, quid accipi aptius potest quam viuprayo- rum, qua et per torporem frigescit, et per duriti» malitiam perculit? Quorum tamen vitam Dominus tolerat, quia eos ad justorum suorum probationem servat. Unde apte subjunxit : Qurn prteparavi in tem-* pu$ ho$ti$ et in diem pugnop et beliiy ut cum adversa-

qui plantate$t aliquid^ neque qui rigat; $ed qui incre- nus noster diabolus tentare nos nititur, eorum mo-

mentum dat Deu$ (1 Cor. iii, 7). CAPUT XVIII.

DB NIYE.

In Scriptura $acra nivi$ nomine atiquando candor vita: c(Ble$ti$, aliquando frigida corda prnvorum^ aliquando subiimia corda $anctorumj aliquando animadver$io $uperni judicii de$ignantur.

(89) Nivis nomine candor vit» coolcsiis designa- lur, sicut per Jeremiam dc Nazarxis dicitur : Can- didiore$ Naxarmi €ju$ nive^ nitidiore$ lacie^ rubicun- diore$ ebore antiquo^$apphiro pulchriore$ (Thren. iv). Quid enim Nazarasorum nomine,, nisi abstinentium et continentium vita desigiiatur , quae nive et lacte

ribus, quasi suis cx)ntra nos armis utatur. Per ipsos quippe nos saeviens cruciat, sed nesciens purgat. Peccatis namque nostris ipsi ilagellum (iunt, de quo- rum tali vita dum percutimur, ab aetema morte liberamur. Unde agitur ut electorum vitas proHciat et':am perdita vita reproborum, et utilitaU nostne, dum illorum perditio militat, mira dispensatione fiat, quatenus electis Dci non pcreai etiam omne quod pcrit.

(90) Nivis nomine sublimia corda sanctorum de- signantur, sicut per Eliu dicilur : Qui prcecipit nivi «I de$cendat in lerram (Job xxxvii, 6). Quia Psal- ■lista ait : Lavabis me^etsuper nivemdeaibabor(P$,h),

candidior diciiur? Nix eniin ex aqna congelascit q Quidboc locoper QO^^^^i^vi^i^^P^clucem justiti»

quae desuper venit. Lac autem ex carne exprimitur, qu» in inferioribus nutritur. Quid ergo per nivem, nisi candor vita: coelestis; quid per lac nisi tempo- ralis dispensationis administratio demonstratur ? ' £t quia plerumque continentes viri in Ecclesia tam mira opera faciunt, nt ab eis multi, qui coelestem Titam tenucrunt, mulli qui terrena bene dispensa- Terunt, superari videantur, et candidiores nive et nitidiores lacte refcruntur. Qui etiam quia per fer- ▼orem spirilns, antiquorum ac fortium Pairum nonnunquam vincere vitam videntur, recte adjun- gitur : Rubicundiore$ ebore antiquo. Dum enim ru- boris nomen imprimitur, sancti dcsidcrii flamma signatur. Ebur vero esse os magnorum animalium

candida accipimus corda saoctoruin? Aquaeautem ductae in superioribus constipantur, ut nives fiant* Sed cum bae ipsae nives ad terram veniunt, in aqua* rum iterum liquorem vertuntur. Aqu;£ igitur sunt prxdicalorum mentes, quae dum ad contemplanda superna se erigunt, alliori intellectu solidantur. Cumque in summa consideratione rapiuntur, virtu- tem confirmationis accipiunt. Sed quia in terris ad- huc fraterna dilectione retinentur, semetipsas ab alto intcllcctu modificant : et infirmis humiliter praedicantes, more nivium, corda arentium liquatse rigant. Nives ergo ad terram de coelestibus veuiunt, cum sublimia corda sanctorum, quae jam solida contemplatione pascnntur, pro fraterna cbarilatc

non ignoramus. 59 Ebore itaque antiquo rubicun- ^ ^^ humilia praedicationis verba descendunt. Sicut

diores sunt, quia s%pe ante bumanos oculos non- ^nullis praeccdentibus Patribus studii ferventioris cxistunt. Dequibus ut totum simul ostendatur, ad- ]ungitur:Sapp/rtro pu/cArtores. i£therei quippe coloris lest sapphirus. Et quia praecedentes multos, atque ad supema teudentes, per coelestem conversationem Tidentur yincere, narrantur sapphiro pulchriores exstitisse.

Nivis vel grandinis nomine, frigida pravorum corda designantur, sicut ad beatum Job Domino in- terrogante dicitur : Nunquid ingre$$u$ e$ the$auro$ nivis, aut the$auro$ grandini$ a$pexi$tif qu<e paravi

enim nix terram, cum jacet, operit; cum vero li- quatur, rigat ; ita sanctorum virtus pcr firmitatero suam apud Deum vilam peccatorum protegit, et per condescensionem suam quasi liquefacta arentem terram, ut fructus proferat, infundit. Et quia aqua prius ab inferioribus trahitur, nt post a superioribus sparsa reddatur, sancti quique etiam cum in virlutis arce consistunt, unde elevati sunt, considerant, ne alienae infirmitatis abjecta contemnant. Quasi ergo aquae ad terras, de quibus sublevatx sunt redeuni, dum condescendentes, justi peccatorihus, reminisd non desinunt quod fuerunU Certe aqua terris adhuc

(89) Ex lib. XXXII in Job, cap. ivn,postmedium, 25 (90) Ex lib. xxvii in Job, cap. xiv, (7.

65 CRECORIANUM. — LIB. 11. GS

Paulns fuerat, cum legcm carnaliter sapiebaf. Sed A iram coelitus susUnet. Illc peccalorum suorum con-

8cius, ea quae possidct indigentibus jam largiri dc- siderat ; sed tamen ne datis rcbus egeat ipse formidat.

ductns ad coblestia, in uivcm versus est, quia quod pnus infirmum sapuit, ad soliditatem verae intelli- genttae comroutavit ; et tamen condescendens fratri- bas, quasi nix ima repetiit, qiiia post virtutum cul- mina, quam fuerit indignus agnoscit dicens : Qui prius fui btasphemu$ el perucutor^ el contumetio$u$; ted misericordiam con$ecutu$ «iim, quia ignoran$ feci m incredutitate (/ Tim, i, i3, U), Ecce quam clementer suae imbecillitatis reminiscilur, ut alio- rom aequanimiter infirma patiatur. Quasi enim ad terram, de qua sumpta fuerat, post coelum aqua rediit, dum sux tanta coniemplalionis arcana pec- catorem se Paulus meminit, ut prodcsse humiliter peccatoribus possit.

Yideamus ilaque aqua baec in nivis Ql solidita- ^ Cem vertenda, qualiter trabatur, ad summa, ait : SMte mente excedimus Deo (II Cor. v, 15). Yideamus qualiter ad ima nix redeat, ut dum liquatur, infuii- daL Ait : Sive $obrii $umus vobis (ibid.) Videamus qua manu ducitur, ut et jacens elevari valeat, et sublevatus revocari. Ait : Charita$ Chri$ti urget no$ {ibidem,^ 14). Quia igitur charitas Christi, quae sanciorum mentes ad superna sublevat, eas pio moderamine, pro fraterna dilectione, etiam ad bu- niUtatem condescensionis format, recte dicilur : Qui pnecipit nivi ut de$cendat in terram,

(91) Nivisiiomine, animadversio superni judicii exprimitur, sicut per beatum Job dicitur : Qui (t- ment pruinam^ irruet $uper eo$ nix {Job vi, 16). Qaid enim per pruinam nisi .teinporalis adversitas, quid per nivem nisi de supernis veniens aeterua tri- bubtio siguatur ? Pruina quippe inferius gelascit, nix autem de superioribus ruit. Et saepe nonnulli, dum temporalia adversa pertimescunt, distriction aeteruae janimadversionis se objiciunt. De quibus beiie per Psalmistam dicitur : Itlic trepidaverunt timore, nbi non erat timor {P$al. xiii, 5). Iste nam- que veriutem jam libere defendere appetit ; sed tamen in ipso suo appetitu trepidus indignationem potestatis human;e pertimescit* Cumque in terra ho- coDtra veritatem pavet, ejusdem veritatis

Cumque carnis subsidia reservando trcpidus pne- parat ab alimentis misericordiie animam necat; et cum pati in tcrra inopiam metuit , aeternam nbun- dantiam sibi superuae ^refectionis abscidit. Recte ergo dicitur : Qui liment pruinamy irruet $uper eo$ ittx, quia qui coiiculcaiida in infimis mctuunt, a summis metuenda patiuntur ; et cum transire no- lunt quod calcare potuerant, indicium de supemis excipiunt quod tolcrare ncquaquam possunt.

62 CAPUT XIX.

DE GRANDINE.

In Scriptura $acra, granditti$ nomine atiquando in» tettigitur sanctorum increpatio^ aliquando dura el frigtda corda pravorum.

(9i) Crandinis nomine sanctorum increpatio de- signatur , sicut per Psalmistam dicitur : Prce ful- gore in conspeclu eju$ nube$ tran$ierunt^ grando et carbones ignis {Psat. xvii, 13). Pra fulgore enim nubes traiiseuut, quia praedicatores sancti universa mundi spalia miraculorum claritate praM^urrunt. Qui cliam grando et carbones ignis vocati sunt» quia et per correplionem feriunt, et per flammain charitalis accendunt. Ipsa quippe iibera sanctorum increpatio natura grandiois convenienter expiimi- tur. Crando enim veniens percutit, liquata rigat. Saucti auteni viri corda audientium, et tereutes fe« rlunt, et blandientes infundunt. Nam qucmadmo- dum feriant, idem Psalmista testatur dicens : Vtr/u* tem terribitium tuorum dicentf magniludinem tuam narrabunt {Psat. cxLiv, 6). £t quemadmodum Llan- dientes rigent, secutus adjunxit : Memoriam abuu" dantiw $uavitati$ tuw eructabunt et ju$titia tuaexiul» tabunt^^ibid,, 7).

Crandinis quoque nomine, dura et frigida corda pravorum designautur, sicut in prsecedenti capituio dedarat quod de nive posuimus : Nunquid ingre$$u$ e$ the$auro$ Ntvti, aut lhe$tturo$ grandini$ a^pt" xi$ti ? {Job xxxviii, 22.)

«^INCIPIT LIBER SECUNDUS.

CAPUT PRIMUM.

PE AVIBUS.

D sicut in Job Judaico populo dicilur : Semitam ignif^ ravit avi$ {Job xxviii, 7). Quis enira hoc ]oco avis m>- mine, nisi ille signatur qui corpus carneum quod assumpsit, ascendendo ad aithera libravii? Cujus semitas perfidusJudseorumpopuIusignoravit, quia humilitatis ejus vias quibus nos ad alta sublevavit» considerare noluit. 64(^^)^^>s"0°^i"^*^'^^^^^®^'Sn^^(ir,sicutde (93) Avis nomine Redemptor noster designatur, ipso per Dominum ad beatum Job dicitur : Nunquid

/n Scriptura $acra avium vel votucrum nomine^ miando $ingulari numero ponunlur ^ aliquando BedemptOT no$ter de$ignatur^ atiquando diabotu$, aliquando men$ humana; quando autem pturaliter ponunlur^ aliquando de$ignanlur aerias pote$tale$^ aliquando mente$ $pirituaiium vtroriim, atiquando tuperboTum^ aliquando leve$ eogitatione$.

/91) Ex 1. Yii in Job, cap. x, 115.

(92) Ex. I. xxix'in Job, cap. x.

(95) £x 1. xtui iQ Job; cap. iv 19, paulo ante

finem. (94) Haec disperse ex 1. xxxiii in Job, cap. xit*

67 GARNERl CAN. lieG.

illud§$ $i quasi avi {Job xl, 24). Avis siqoidem A dictus est humani generis adversarias propter subti- lis naiune levilatem. Avis est, quiade naturaesu» subtiliute superlte extoUitur. Avis est, quia non- nunquam per indomitam superbiam se etiam lud$ angelum simulat. Cui, quasi avi Dominus iilusit, dum ei in passione unigeuiti Filii sui ostendit escam carnis, sed laqueum abscondit diviniutis (95). Vi- dit enim quod ore percipcret, sed non quod vidit guttur teneret. Unde quasi avis illusus divinitatis ejus laqueum pertulit, dum kumanitatis ejus escam roomordit.

(96) Avis nomine mens bumana accipitur, sicut in lib. beati Job scriptum est : Homo ad laborem nasciiur, et uvi$ ad volatum (Job v, 7). Quid enim bominis nomine nisi exterior noster liomo, id est " caro, et quid avis appellatione, iiisi interior homo, id est menSf signatur ? Homo ergo ad laborem na- scitur, et avis ad volatum : quia in eo quod caro flagellis afficitur, roens ad appctenda alliora suble- vatur, Paulo attestante, qui ait : Et licel ii qui forii €$t no$ter homo corrumpitur : tamen , i$ qui intu$ e$t renovatur de dte in diem (11 Cor, iv, 16) (97). Uomo ergo ad laborem nascilur, el avis ad volatum : quia inde mens ad summa evolat, unde caro in iiV fimis durius hiborat.

(98) Volucrum iiomine aeri^e potesUles desi- gnantur bouorum studiis advcrsae : sicut Veriuiis ore in Evangelio dicitur quoniam semen quod secus viam eecidit , venerunt volucres et comederunt q !Ilud (Matth. xiii , 4 ; Marc. iv, 4) , quia nimirum maligni spiritus hunianas mentes obsidentes, dum cogiUliones noxias ingerunt, verbum vitae a memo- ria.evellunt. Hinc rursum cuidam diviti superba sa- pieiiti dicitur : Vuipe$ foveas habent, et volucre$ caii tiido$ : FHiu$ antem tiomini$ non habet ubi caput $uum reciinet {Matth. viii, 20 ; Luc, ix, 58). Vulpes valde fraudulenta sunt aiiinialia, quae in fossis vel specubus abscoiiduiitur. Cuinque apparuerint nun- quam rectis itineribus scd tortuosis anfractibus cur- runt. Volucres vero, ut novimus, alto volatu se in aera sublevant. Ndmine ergo vulpium dolosa atque Q5 fraudulenu, nomiue autem volucrum baec ea- dem superba daemonia designantur, ac si dicat : Fraiidulenu et eiau daemouia in corde nostro, id f) est in cogiutione superbiae inveniunt habiutionem suam ; Filius autem hominis non habet ubi caput suum redinet, id est humilitas mea reqniem in su- perba mente veslra non invenit.

(99) Yolucrum nomine mentes spiritualium de- ftignantur, sicut in Evangelio Dominus cum simili- Cudinem rcgni ccelestis ex grano sinapis denuntia- ret, dixit : Cui $imile e$t regnum Dei, et cui $imile a!$timabo iliud ? Simiie e$t grano $inapi$ quod ac-

i95) Haec habentur sub flnem cap. r

(96) Ex lib. IX in Job, cap. vii. Potius juxU D« Gregorii sensa quam verba.

(97) Sunt h^ec translaU ex iioUto Greg. loco, ad crbuffl.

S. VICTORIS PARIS. 6S

uptum homo miiit in liortum $uum et erevit ; et /o- ctum e$t in arborem magnam, et voiucre$ cceli requMt^ verunt in rami$ eju$ {Luc. xiii» 18, 19). Ipse est granum sinapis, qui in borti sepultura planuius ar* bor magiia surrexit. Granum namque fuit cum moreretur , |arbor cum resurgeret. Granum per humiliutem carnis, arbor per polentiam majesUtis. Granum, quia vidimu$ eum et non erat a$pectu$ {I$a. Liii, 2) ; arbor autem : qiiia $pecio$u$ forma pras fHii$ hominum {P$al. liv). Hiijus arboris rami sancti praedicatores sunU Ei videamus quam late tendaiitur. Quid de eis dicilur ? In omnem ter-» ram exivit ionui eorum, et in fiae$ orbi$ terrm verba eorum {P$ai, xviii). In istis rarois volucres reqaie- scunt, quia sanctae animae, quae quibusdara virtu* tum penuis a terrena cogiutione se sulilevaiit, in eorum dictis atque cousolationibus ab hujus riUe fatigalione respirant.

(100) Volucruni nomine superborum mentes de- signantur, sicut in libro beali Job ab Eliu dicitiir : Qui docet no$ $uper jumenta terrce, et $uper voiucret eceli ertidit no$ {Job iii, 11). Jumenta terrae sunt qui usu vitae carnalis ima appelunt. Volucres coeli sunt, qui superbae curi^siutis studio sublimia per- scrutantur. Illi vivendo se deponunt infra quam sunt ; isti inquirendo se elevant ultra quam possant. Illos in innmis voluptas dejicit carnis, istos quasi in supcrioribus erigit libido curiosiutis. Illis per sacra eloquia dicitur . Noiite fieri $icutequu$ et mu- lu$, quibui non eit intellectui {Piai. xxxi, 9) ; isto- rum superbus labor inorepatur, cum dicitur : Aitiora te ne ^QqMo^ierii, etforliora te ne icmtatut fuerii {Eccli, iii, 12). lllis dicitur : Mortifieate mem» bra veitra, qu<e iunt iuper terram^ fomicationem , immunditiam, libidinem, concupiscentiam maiam, et avaritiam quce eit idolorum iervitui {Coloa. iii, 15). Istisdicitur: Nemo vo$ decipiat per phiio$ophiam et inanem fallaciam {Colo$$, ii, 8). Docet ergo nos Deus super jumenta terrae, et super volucres coeli erudit no$, quia dum hoc quod sumus agnoscimus, nec carnis uos inlirmitas dejicit, nec superbiae spi- ritus elevat. Nec defluendo imis subjicimur, i^ su- perbiendo de sublimibus inflamur. Qui enim labi- tur carne, jumentorum appetitu prosternitur ; qui vero extollitur mente, moie volucrum, quasi levi- Utis penna sublevatur.

, (101) Avium nomine cogiutiones designantur. Unde Abraham cum ad occasum solis sacrificium oflerret, iusistentes aves pertulit, quas studiose iie oblatum sacriflcium raperent abegit {Geti, xv, 11). Quid enim per aves, nisi pcrversas cogitationes ac- cipimus? Saepe enim etiam corda justorum subor- tae cogiUlioncs polluunt, terrenaruin rerum de- lecUtiones Ungunt, sed dum ciiius manu sanctaB

(98) Ex lib. XIX in Job, cap. i.

(99) Ex loco supra nouto.

(100) Ex 1. XXVI in Job, cap. xiii, 11.

(101) Ex I. XVI in Job, cap. xix, 20.

GREGORIANUM. — LIB. II.

70

dktrictionis abiguntur, festine agitur ne cordis fa- A evangelisiam recte conTcniant, dum alius human»

dem caligo operiat, qux banc jam ex illicita de- lectatione tangebat. Nam saspe in ipso orationis sa- crificio importunae se cogitationes ingerunt, quse hoc rapere, vel maculare valeant, quod In nobis flentes immolamus. Sed nos cum in ara cordis sa- criilcium Deo offerimus, exemplo Abrahae hoc ab immundis volucribus custodiamus, ne maligni spi- ritus et perversae cogitationes rapiant quod mens Dostra offerre se Deo utiliter sperat.

67 CAPUT U.

DE AQUUa.

Jn SeripiuTa sacra aquiim nomine aliquando nui/t- ffniipirittu^ aliquando prcBsentii taculi potestates^ aliquando vero sjnrituaiiter Joannes Evangeiista vel in^matus Dominus^ aliquando digmtas kumancB B €mdilionis^ aliquando subtilis sanctorum intelti' gentia, aiiquando ekctorum animcB designantur.

(i02) Aquilarum nomine maligni spiritus eipri« muntur, Jeremia attestante qui ait : Velociores fue" ruHtaquUis eceli persecutores nostri (Tkren. iv, 19). Persecutores enim nostri aquilis coeii velociores sunt, cum tadla contra nos maligni spiritus faciunt ut ipsas etiam aerias potestates inventionibus ma- litix praeire videantur^

(105) Aqullae vocabulo potestas figuratur terrena sicut per Ezechielem dicitur : Aquila grandis, ma- gnarum alarum^ longo 'membrorum ductu^ plena p/u* mis et varietate^ venit ad Libanum, et tulit medul- lam cedri « et summitatem frondium ejus evulsit

naiiviuiis ordinem, alius per mundi sacrificit mac- taiionem quasi vituli mortem, alius potestatis forti« tndinem quasi leonis clamorem insiuuat, alius na- tivitatem Verbi iniuens, quasi ortum solis aquila aspectat, possunt taroen haec quatuor animalia, ipsum suum caput, cujus sunt membra signare* Ipse namque et homo est, quia naturam nostram veraciter suscepit ; et viiulus, quia pro nobis pa- tienter occubuit ; et leo, quia per divinitatis suae forliludinem susceptae mortis vinculum rupit ; et ad cxtremum aquila, quia ad coelum de quo vene- rat rediit. Homo ergo nascendo, vitulus moriendo, leo rcsurgendo, aquila ad coelos ascendendo voca- tus est.

Aquilae noroine dignitas humanse conditionis ex- primitur, sicut per beatum Job dicilur : Dies mH pertransierunt sicut aquila volans ad escam (Job ix, 25). Aquila eienim alto valde volatu suspenditur, et anuisu prsepcti ad aethera libratur, sed pcr ap- petitum ventris terras expetit, seseque a sublimi- bus repente deorsum fundit. Sic, sic humanum ger nus in parente primo ad ima de sublimibus corruit. Quod nimh*um conditlonis suae dignitate in rationit celsiludine, quasi in aeris libertaie suspenderat : sed quia, contra praeceptum, cibum ^ vetitum contigit, per ventris concupiscentiam ad terras ve- nit, et quasi post volatum camibus pasciiur, quia llhi liberae contemplationis inspiracula perdidit et

{Eseck. XVII, 5, 4). Qua videlicet aquila, quis ^ deorsum corporeis volupUtibus laeutur. Sicutergo

alins quam Nabuchodonosor rex Babyloniae desi gnatur ? Qui pro immensltate exercitus, magnarum alarum ; pro diutumitate temporara, longo mem- broram ductu ; pro multis vero dlvitiis, plena plu- mls ; pro innumera autem terrenae gloriae composi- iione, plena varletate describitur ? Qui venit ad Libanum, et tulit meduUam cedri, et sumroitatera frondiumejusevulsit, quia Judaeae celsitudinem pe- teos, nobilitatem regni ejus, quasi cedri medullam abstulit. Et dum tenerrlmam regum prolem a regni sui CS culmine captlvando sustulit, quasi summi- tatem frondium ejus evulsit.

Aquilae nomine, spiritaliter Joannes Evangellsta, Tel incaraatus Dominus exprimitur. Unde Ezechiel

aquiia volans ad escam dies nostri vcloclter trans- eunt, quia quo ima petimus, eo subsistere in viu prohibemur.

(104) Aquilae nomine, subtilis sanctoram intelll- gentia designatur, sicut ad beatum Job a Doroino sub interrogatione dicltur : Nunquid ad prceceptum tuum eletabitur aquila^ et in arduis ponet nidvm sibi? {Jobxixix, 30.) Quid enim per aquilam nisi subtilis sanctoruro intelllgentia , ct sublimis eorum contemplatio figuratur? Cunctaram quippe avium visum acies aquilae superat, iia ut solis radius fixos in se oculos ejus nulla lucis suae coruscatione re- verberans claudat. Ad praeceptum autem Dei eleva- tur aquila, duni jussionibus diviuis obteroperans in

dum sub anlroalium specie evangelistas quatuor se D supernis suspenditur fidelium viU. Qi^ae et in arduis

▼idisse describeret, in eis sibi hominls, leonis, bo- vis, et aquilae faciem apparuisse tesutur {Exech. i, 14, 10) , quartum procul dubio animal Joan^em per aquilam significans, qui volando lerram dese- rait, qnia per subtilem intelligenliam interna my- sleria verbis vivendo penetravit. Cui niroirum pro- pheticae seutentiae Ipse quoque Joannes in revela- lione sua de semetipso non dissonat , dicens : Ammai jMtm«m, simiie ieoni; secundum animaly si- miie vitulo ; tertium animai^ kabens quasi faeiem AomtAfj, et quartum animal simiie aquiice voianti (Apoc. tTy 7). Et quamvis singuia ad unumquemque

/102) Ex i. XXXI in Job, c. xix, 33. (103) Ex superioribtts comment. in Job.

nidum ponere dicilur, quia desideria terrena despi- ciens spe jaro de ccelcstibus nutritur. In arduis ni- duro ponit, quia habiutionem mcntis suae in abjecta et Infima conversatione non construit. Interrogat ergo Doroinus beatum Job, dicens : Nunquid ad prceceptum tuum eievabitur aquUa, et in arduis ponet nidum suum? kc si diceret. Ut ad meum, qui quod exterius praecipio, hoc intrinsecus gratia occultae largiutis inspiro.

(105) Aquiiarum nomine, electoraro aniroae intel- Uguntur, sicut de egredientibus fidelium animabus in Evangelio Teritas tesUtur« dicens : Vbicunqua

(lOi) Ibidem 1, 2, 3. dist

1. XXX io Job, cap. xxii, 37.

7i

GARNERI CAN. REG. S. VICTORIS PARIS.

1%

fuerit earpui, illU congregabuntur et aquila (Matth. A gura nostri sacriftcii secari guUur, cl non poniui»

xiiY, 2»; Luc. XVI, 57). Ac si aperte dical. Qui coelesli sede incarnalus Redemplor vesler praesideo, elcciorum quoque animas, cum earne solvero, ad coeleslia sublevabo.

70 CAPUT III.

bE COLLIIBA.

Jn Scriptura sacra columba: nomine atiquando man- snetndo Domini inteltigilur, aliquando Chri$tus lotus, id esi caput cum corpore, aliquando Spiri-- tus sanctus^ aliquando sancla Ecctesia.

(lOG) Columbse nomine, niansuctudo Domini in-

. tclligitur, sicut per propbctam dicitur : Deserta facta

cst terra a facie irce columbee, et a facie iras furoris

Domini {Jer. xxvi, 58). Quod iram columbse prae

abscindi jubetur (Levit. i, 46), iu u« post mortem caput corpori inbaereat. Quis enim caput nostnim est, nisi Redemptor generis huniani? De quo scri- ptum est : Ipsum caput dedit supra Ecctesiam, quof est corpus ipsius (Ephes. i, ^). Quem cum Judael persequerentur, nemcn ejus delere de lerra conaU sunt. Cumque cumcruciGxum et sepultum viderent^ bunc se ab amore omnium divisisse crediderunt. Sed caput columbae vel turturi^ et incisum cst, et tamen a suo corpore divisum non est, qui ex eo quod Mediator Dei et hominum, id est caput om- nium nostrum, et verae mundatiouis bostia pro no- bismortem pertulit, omncs nos sibi verius in ipsa sua morte conjunxit. Et per hoc quod se nostris

dixeral lioc furorem Domini subjunxit. Columba » «««l*»» visibiliter subtraxit, nostris se mentibus in-

visibiliter radicavit. Post sectionem igitur caput

namque valde simplcx cat oiiim.il» EL qnia iii Di>o nulla furoris inaequalit.^s serpilf rurorcm Donuiiif Iram columbae nominaviL Ul mm dhin^ distri- ctionit vim in Dco inipLTairbabilcin d^monslrarei, et irani dixit, et colunihiu. Ac ^i {jp«^^^^^^ diccrcL : Dislriclum judicium iiicoiicussus cif ril, qui perma- neus uiaiisuelus punit. Unde et in extremo judicio in semetipso incommutabilis manens nulla vicissi- tudiiie ac mutabilitate variatur, sed tamen eleclis ac reprobis ncquaquam sub specie cjusdem incom • mulabilitatis ostenditur, quia tranquillus justis, et iratus parcbit injustis. Teste enim conscientia, intra^ semetipsos deferuutur, unde et eorum mentes aeque

turturis vel columbae suo corpori inhaeret, quia Cbristum ab Ecclesia, nec mors interveniens divi- dit. Persecutorcs igilur peregerunt boc quod perni - ciose moliti sunt, 72 iutulerunt mortem, ui ab co abscinderent fidelium devotionem ; ^ed inde fides crevit, unde se banc iiifideiium crudelitas, exstin- guere credidit. Cumque se aestimant, ejus miracula pcrsequendo absciiidere, hoc nimirum compulst sunt nesciendo dilatare. Caput ergo columbae vel turturis incisum inhaesit corpori, quia pro nobis quidem Redemptor noster passus est, sed a nobis per passionem separatus non est. Columbae nomine Spiritus sanctus designatur.

unam respiclant scd non «q,.aliter modificenlur. c ^^^^ perMaUhasum evangclisum dicilur : Baptna-

quia et istis eum benignum ostcndil, anteacta jusll tia, ct illis terribilcm culpa. Hoc ilaque loco furor Domini non perturbatio divinx substaniiac, sed su- pcr pcccalores male sibi conscios examiuatio justa vindictae. Quamvis enim eum tranquillum in judicio videaiit, quia tainen feriendos se ab illo non dubi- lant, cum suis moribus perturbatum putant. 71 ^<^ nimirum quotidie in usu vitae praeseniis agitur, ut de qualitale venturi judicis niortalium corda do- ccanlur. Nam cuin duo ad judicium pergunt, alius innocenliae sibi coiiscius, alius culpae, ante prola- tam senteutiam adliiic taceiitem judicem ntrique sustiuent; ct tamcii culpae debitor gravcin contra se

tus autem Jesus confestim ascendit de aqua, Et ecce aperti sunt ei co^li, et vidit Spiritum Dei descenden^ lem, sicut columbam, et manentem super se (Matth, III, 16). Unde et ipse Joannes Baptista ait : Quia vidi Spiritum descendentem quasi columbam de ccelo et mansit super eum (Joan. i , 52). Bene autem spi- ritus reconciliator, in coluniba, quae multum siin- plex est avis, apparuit, ut su£ et videlicet naturae simpliciutem per hujus speciem animalis ostende- ret; spiritus enim saiictus disciplinae effugietfictum (Sap. i, 5), et eum in quem descendit mansuetum, mitemque, ac misericordix supernae praeconem mi- nistrumque doceret mundo e<»t futurum : simul et

Iramhocipsumjudicis silcntiumsuspicaiur.Quam^roneg qui ^^^ ^^^^i^ essent lenovandi simplices

iram sibi non deiiuuliat perturbatio judicis, sed rccordatio pravitatis. Quia etsi adhuc foris reum scntentia non clamat, intus jam graviter conscieniia accusat. At contra juslitiae amicus dccernentis vul- luin conspicit, sed intus de testimonio bonae recor- daiiunis Iiilarescit, et quo apud se quod metuat non habet omnc quo apud scmetipsum est blanduni yidet.

CAPUT IV,

DE TVRTVRE.

(107) Columoae nominc, Christus totus, id est €aput cum corpore suo, quod est Ecclesia, desi- gnatur. Uiide per Icgem turturi vel columbx in tt-

^IOC) Ex I. xxxii in Job, cap. vii, G, paulo post initium.

ac mundi cordes admoneret ingre^i, juxta quod scriptum est : Sentite de Domino in bonitate et sim^ pticitate cordis;qucerite iltum^ quoniam in malivolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in cor^ pore subdito peccatis (Sap. i, 1). Bene ergo supcr Dominum Spiritiis sanctus in columba apparuit, qui non veniebat ut peccata jam per selum percu- teret, sed idhuc per inansueludinem tolerareu Qtiis enim ejus justitiam ferret, sl priusquam nos per mansuetudinem coUigeret, culpas nostras per zclum rectitudiiiis examinare voluisset? Iionio ergo pro bominibus iactus, mitem se hominibus praebuil ; noluit peccatores ferire, sed colligere. Prius voluit (107^ £x I. VI in Job, c. xii, longius ante fiuem,

CREtiORIAMM. — LIB. 11.

n

mnsaeie corrigere, ut liaberet quos post mundum A iransit. Qu.ne tamon proreclo nullalonus sumniis con-

in judicio salvaret.

73 Columte uomine saucta Ecclesia sive qux- libet clecta anima designatur, sicut eidem vel Eccle- nae vei animse veri luminis diem quasi tempus ver- nale pra*slolauti per sponsi vocem dicitur : Surge, fropera^ amica mea^ columba mea, formosa mea^ et um ; jam enim hiems transiit, imber abiit^ et reces- $itf fiores apparuerunt in terra nostra. Sive enim sancu Ecdesia » sive unaqua^que electa anima , coelestt &ponsoest amica per amorcm, columba per spiritum, formosa pcr niorum pulchritudinem. Quae cnm jam de curruptione carnis educilur, ei procul dabio bienis transiit, quia prxsentis vilae torpor abscedit. Iniber quoque abiit, et recedil, quia cum ad contemplandum in sua substantia omnipoten- tem Ueum educitur, jam verborum guttx necessa- riae non erunt, ut pluvia del>eat praedicationis in- fundi : nam quod minus audire potuit, amplius vi- debk. Tuac apparent flores in terra, quia cum de aetemae bealitudinis vita quxdam suavitalis primor- dia praegustare aiiima coeperit, quasi jam in floribus od^rala exit. Quo post([uam egiessa fuerit, in fiu- cta uberius babebit.

CAPUT T.

DE GALLO.

in Scriptura sacra galli nomine sanctus prcedicalor designatur,

Galli nomiiie praedicator sanclus desigiiatur, sicut

per Salomonem dicitur : Tria qum bene gradiuntur^

gnieret, nisi cani cantanli ^allo, id est, pra»dicanti doctori ipsc summorum condilor niinistrarct. lulel- iii:;entiam quoque gallus acoipit, ut prius nocturni tcinporis horas discutiat, et tuuc denuim voceni ex- citationis eniittat, quia videlicet sunctus quisquo pi-xdioator prius iii auditoribus siiis qualilalcm viUe coiisiderat,et tunc demuin ad erudieiiduni congruaiu voceni pixMJicationis format. Qiiasi eniin boras iioctis disccrnere cst |)eccal(»rum merila diju- dicare. Quasi hoias noclis disceriiere est actio- iiuni tenebras apta iiicrepationis voce corriperc. Gallo itaqiie inielligenlia desuper tribuitur, quia doctori veritatis, discretionis virtus, ut noveril qui- Ihis, quid, qirandii, \e\ tiuomnJo inferat diviuitns B minisLratur. Non enim uiia cademque cunctis ex- horlalja a>nveriit, quJanec cuncios par morum qua- lilas asUingii* Sa^pe quipiye alils officiunt quas aliis jirosuul. rS;un et pleruinquc htrbae qua ha;c ani- inulia rcliciuni, ^Vm oeeidunU £t levis sibilusequos uiiligai» calub^ iusLigat. Et niedicamentum quod liunc uiorLMitu iinminuit, nUei i vires jungit. Et pa- uh, i[\\\ \iLini fmiiuiu robtiial, parvulorum necat. l*ro qualitale iiodicuUiim forinari debet sermo do« cloruuif ut ad sna ^inguli^ 75 congrual, et tam^n a conimuiiisr :ud.Lir;}lioiM^ aric nunquam recedat. Quid enim sunt iutenlae mentes auditorum , ni:»! quasi qusedam in cithara tcntationes strictae [al, stratae] chordarum ? Quas tangendi artifex, ut noo semetipsis dissimile canticum faciat , dissimiliter

et quartum quod incedit feliciter, Leo fortissimus ^ pulsat. £t idcirco cbordae consonam modulationem

bestiarum ad nuUum pavebit occursum, Gallus suc- cineius lumbos et aries ; nec est rex qui resistat ei {Prov, XXX, 29, 50). Ilinc beatum Job Dominus in- terrogat, dicens : Quis posuit in visceribus hominis sapientiam^ jset quis dedit gallo intelligentiam ? (Job xxxviiiySG.) Sapientia quippe divinitus inspirata in yisccTibus bouiiuis ponitur, quia nimirum quan- tuin ad electorum numel^um spectat, non in solis 7i^ Tocibus, sed eliam sensibus datur, ut juxta quod loquitur lii.gua, vivat conscientia, et lux ejus taoto clarius respleodeat in superGcie, quanto ve- rius inardescit in corde. Magni aulem iaboris est boc quod addilur : Quis dedit guUo inteUigentiam, suluiiiori adhuc exposilione discutcre.

Qui nauique hoc loco ahi, nisi prxdicatorcs san- cti designantur, qui inter tenebras vit» pnesentis student venturam lucero praedicando quasi cantandn noutiare ? Dicuiit enim : Nox prascessit, dies au- tem appropinquttvit {Rom, xui, 12). Qui vocibus suis bomoum nostri corporis excutiunt clamantes : Hora esi jam nos desomno surgere {ibid,, 11). Et rursum : Efngilate^ justi, et noUte peccare (I Cor, xv, 54). In- teiligentia autem doctorum tanto esse subtilior de- bel, quanto se ad penetranda invisibilia exercet, quaolo nibil materialu discutit, quanto et per vo- corporis loquens omne quod est corporis

(108) Circa inedium capilis iv hsec leguntur. Patbol. CXCill.

redduni, quia uno quidem plectro, sed non uno impulsu fcriuntur. Unde el doctor quisque, ut in una cunctos virtute charitalis aedificet, ex una do- ctrina, non una eademqiieexhortalione tangerecorda audieniium dcbet.

(lOS) Habemus vero aliud, quod de bujus galli inteiligentia considerare debeamus. quia profundio- ribus horis noctis valentiores ac producliores edere cantus solet ; cum vcro inatutinum jam lempus ap* propinquat, leviores et minuliores omnimodo voces fonnat. In quibus galii hujus inielligentia, quld nobis insinuat considerata prsedicatorum discretio demonstrat, qui cum iniquis adhuc mentibus pne** 0 dicaiit, altis ct inagnis vocibus aeterni judicis ter rores inlimant, quia viilelicet quasi in profund;e nociis tenebris clamant. Cum vero jam auditorum suorum cordibus*veritatis lucem adesse cognoscunt, clamoris sui magnitudincm in levitatem dulceiu vertunt, et nnn tam illa quae sunt de poenis ter- ribilia, quam ea qu£ suiit blanda de prsemiis pro- ferunt. Qui etiam tunc minutis vocibus cantant, quia propinquante mane subtiiia quaeque de my- steriis praedicani, ut sequaces sui eo minutioia quaeque coelestibus audiant, qiio luci veritatis ap- propinquant, et quos dorinicntcs loiigus galli cla* mor excitaverat, vigilantes succisior delectet, qua-

75 GARNERl CAN. REC. S. VICTORIS PARIS. 76

lenus conccto ciiilibet cognoscere de regno subiili- A tre, ptenum graticB et verUaih [Joan, i, U), ul sub ter dulcia libeat, qul prius de jndicio adversa for- alis ejus speremus.

midabat.

(109) Est adhuc aliud in gallo solerter intuendum, quia cum jam edere cantus parat, prius alas ex- culit, et semetipsum feriens vigilanliorem reddit. Quod patenter cernlmus, si sanctorum praedicato- rum vitam vigilanter videamus. Ipsi quippe cum verba pr^dicationis movent, prius se in sanctis actio- nibus eiercent : ne in semelipsis torpcnles opere, 79 alios excitent voce ; sed antc, se per sublimia facta excutiunt, et tunc ad bene ageiidum alios sol- licitos rcddunl. Prius cogitationum alis semetipsos feriunt, quia quidquid in se inutiliter torpct solli- cita investigatione dcprehendunl , districta ani*

78 CAPUT vn.

DE couvo.

In Scripura sacra corvi nomine aliquando genlililM$ inteiligilur, aliquando plebs Judaica, atiquando quilibet prosdicator.

(1 10) Corvi nomine gentilitas inteHigilur : Unda ad beatum Job Domino interrogante dicilur : Qui* prceparat corvo escam suam^ qnando pulti ejus ad Dominum ciamant vagantes, eo quod non fiabeant ei- bos? (Job xxxviii, 41.) Quid enim corvi pullorum- que ejus nomine, nisi peccatis nigra designalur gcntilitas ? De qua per Prophetam dicitur : Qui dal jumentis escam ipsorum^ et puitis corvorum invocan^

madversione corrigunt. Piius sua punire fletibus B '<^V4 ^«''^ (^<^^*cxlvi,9). Jumentaquippe escam ac*

curant, et tunc qiix alimum stint pufiiem[;i dpniin- tiani. Prius ergo alis iiisonant qiiam c»iilus Mnit^ tant, quia antequam vrrL a riihoriaiiotii!^ {irofiTjmi, omne quod locuturi fiiini (^pr libns cUiui.iiK, Ei cuni pcrfecte in semetipsis viglkini, tune drjrmit^iii.s alios ad vigilias vocant. SeiJ nni>c Jiapc lariu lEo- ctori intelligemia, ut ti stbi pcvtVcle rjgilrl , fl dormienles ad vigiiia^ sub q[*ibitsdani ckimoiis prufectibus vocet, ut c-t peccalorum liULeLrfis piju:» caule discutiat, et disirete postmoduni lucein [nx- dicationis ostendat, utisingulis juxta modum et tempora congruat, et simul omnibus qiix illos sc- quantur oslendat. Unde ad tanta et tam subtili* ter tenditur ; iiisi intrinsccus ab eo a quo est con-

cipiunt, dum sacrx Scripturae pabulo mentes dudum brutae satiantur. Pullis vero corvorum, lilii^ scilicet gentium esca datur, cum eorum desiderium nostra conversalione relicitur. Isle corvus esca fuit, duni ipsum sancta Ecclesia quaereret ; sed' nunc escani accipit, quia ipse ad conversationem alios exquirit. Cujus videlicet pulli, id est praedicatores ex eo editi, non in se praesunuint, sed in viribus Redemploris sui. Unde bene dicitur : Quando puiii ejus ad Do- minum ciamant. Nihil enim sua virtute possc sc sciunt, et qiiamvis animarum lucra piis votis esu- riant, ab illo tamen, qui cuncta intrinsecus opera- tur, haec fieri exoptant. Vera enim fide comprehen- dunt : Neque qui ptantat est altquid neque qui rigat^

ditus, doceatur? Quia ergo laus tantse intdligen- C sed qui incrementum dat Deus (JCor. iii, 7).

ti», non praidicatoris virtus est, scd auctoris, rc- cie pcr eumdem auctorcm dicitur. Quis dedit galio intelligenliam ? ac si diceret^ nisi ego, qui do- ctorum mentes, quas mire ex nihilo condiJi, ad intelligeuda quae occulta suiit mirabiiius instruxi. 77 CAPUT VI.

DE GALLINA.

In Scriptura sacra gallince nomine atiquando sapieH' tia Dei denolatur,

Gallinse nomine sapientia Dci designatur, sicut

per ipsam in Evangelio dicitur : Jerusaiem^ Jerusa^

iem quce occidis proptietas, quoties votui congregare

filios tuos quemadmodum galtina congregat puilos

tuos sub aias et noluisti ? (Mattii. xxiii, 57.) Non

esi injuriosum nomen galiinse. Atlendite cxteras

aves. Multse aves ante nos fctant, calefaciunt pul •

los suos : nulla sic avis infirinalur cum puHis quo-

modo gallina. Hirundines, anseres, et ciconias vi-

dcmus extra nidoe suos, nec cognoscimus utriim

feius habeant. At vero gallinain cognoscimus in

intirmitale vocis, el in relaxalioue plumarum. Tota

mutatur alTectu puUorum ; quia iniirmi sunt, inQr-

mamsefacit. Quiaergo et nos intirmi eramus, in-

lirmam se fecit sapientia Dei, quia ut scribitur :

Verbum caro (actum est^ ei habitavit in nobis» Et

ridimus gtoriam ejus, gtoriam quasi Unigenili a Pa-

Quod vcro dictum est, vagantes eo quod non ha- beant cibos^ in hacvagatione nihil aliud quam icstii- antium pra&licatorum vota signantur, qui duin in Ecclesiie sinum recipcre populos ambiunt, magno ardore succcnsi, nunc ad hos, nunc ad illos cAolli- gendos desiderium mittunt. Quasi quaedam i|uippo vagatio est ipsa 79 cogitalionis acstuatio. Ei veiut ad loca varia mutatis nutibus transeunt, duin pro adunandis animabus in modos innumeros, in partes diversas esuriente mente discurrunt.

Potest corvi nomine nigra per inlidelitatis meri« lum plebs Judaica designari. Nam pulli ejus ad Do- minum clamare referuntur, ut eideni corvo a Do- minoesca prasparetur, quia nimirum sancti apostoli plebis Israeliticae carne genexati, dum pro gcnte sua preces ad Dominum fundunt , quasi pulli corvoruni eum, de quo carnalitcr editi sunt, spirituali intelli* gentia parenlem populum paraverunt. Igilur dum pulli ejus clamant, esca corvo pneparatur, quia dam apostoli exorant, plebs dudum perUda ad cognitio- nem fidci ducitur, et ex prauiicatione filiorum quasl ex pullorum voce satiatur. Illud tamen in hoc versu debemus solerter intueii, quod huic corvo dicitur esca primum pullis clamantibus , et postrooduin va* gantibus praeparari. Clamantibus namque pullis corvo esca praeparata est, cum praBdicantibus apo«

(109) Iljec sub fincm capitis.

(llO)Exlib. XXX in Job,cap. xviii,in principio 12.

^ r.REGOUIANUM. - LIB. U. .3

lanlo niiiius iribuit, quanio illos peccala praeteriia

miUibas, modo in quiuque uiiUihus spirituaU esl in- leUigenlia saliala. Sed cura per reproborum muUi- todioem , crudelilaiem suain contra praedicantes exercerel, et qiiasi pulloium vilam necaret , iidem paUi in universa mundi parte sunt dispersi. Undeei eisdcm carnaiibus patribus spirituali praedicalioni resislenlibus dicunt : Vobis oportebat primum loqui wrbumDei; sed quia repellitis illud, et indignos tos judicalis astenm vitis, ecce cotwertimur ad gen- us {Act. xui, 46), scientes profecto quod postquam gentiUus crederel, etiam Judaea ad fidem veniret. Unde scriplum esl : Donec plenitudo gentium ia- troiret, et sic onmis Israel salvus fieret (Rom. 11, 25, 26). Quia igitur suramopere sancti aposloli el stu-

rainus dignedeflerc cognoscit. Exspcctat quippe at- que admonet, ul a niiore vil« pnescntis prius per pcenitenlia lamenla nigrcscaiil, et tunc deinum con- grua praedicalionis subtnissime nutiimonta perci- piant. Corvus in pullis ora inliiantia 81 respicit, sed ante in eis pennarura nigiedine indui corpus quaerit. Sic et discretus doctor interna niysteria eo- rum sensibus non ministrat. quos adbuc ab byc s;c- culo nequaquam se abjecisse considerat.

Quanto igitur discipuli exterius per cultum vit» pr«sentis minus quasi iiigrescunt, tanto per cibum verbi interius miiius replentur. £t quo se a corpo- rali gloria non cvacuant, eo a spirituali refectione

- - f--- ««..vv. apudiuii fi biu- '"" 6*"iirt iiuii fvacuani, eo a spirituaU refectiom

daerumpnusaudienlibuspKBdicarcelpostmodum ^ j*^junant. Si vero in confcssione vitaj prjeterila la

resisieciibus exempla convers» gentilitatis osleii- dere,quasiesurientcspulUhuiccorvo escam suara €i prius clamando, el postmodiim vagando quaesie- ninl. Unde enim vaganUir pulli, inde escam corvus mvenu. quia dum per laborem prjedicauUum con- Tersam ad Dominum gentilitaiem gQ Judaicus po- pulus respicit, ad extreraum qiiandoque stultitiam swecnibescit infideUuUs : et lunc Scriptune sacr» senieDtias inteUigii, cum priusquam sibi eas geuii- Iws innotuisse cognoscil, a^ue expleta vagaiione puJIonim, ad percipienda sacra eioquia os cordis aperit, quia, peractis iti muiidum cursibus aposlo- liTam, ea seit) spiriUialiter percipit, a quibus diu

menti sui gemiius velut nigrescentes plumas profe- runt, iUico in contemplalionem doctor ad escam de subUiuibus defercudara quasi pullorum refeclionem cogitans corvus volat. Qui eis hiantibus in ore ci- bura revocat, dura ex ea inieUigeniia quam coepe- nt, esurientibus discipulis aliraenta viiae Ioi|uendo subrainistral. Quos taiiio ardenUus de supernis re- ficit, quanto verius a raundi iiiiore nigrescere poBni-. tenUaBlainentaiionecognoscit. PuIIi autem dum ni- gro se pennarum colore vestiunt, de se etiam vola- tum pioraittiiut, quia quo magis discipuU abjecta de se sentiunl, quo niagis scse despicientes affligam, eo aniplius speiu provectus sui in alliora poIUcentur.

perfldu sc sirmgenie jejunavii. Qna, quia omnia so- ^ ^nde el cural docior fcsUnaniius alere. quos i,m liosdivinz poienliae virlus ooeraiiir rnrf« a:.; ^ n.r ,...».,1,™ i..H:„i, -.^ . ''"°® J""

littsdivinaepotenli* Tirtus operatur, recUj dicitur . Qi:iM prj^aratit corvo escam suam, quando pulli ejus ad Dcfmnum clamant vagantes, eo quod non habeant cibosT subaudi, nisi ego, qui infidelem populura (i- Uis suis exborUnUbus lolero , et pnedicanUbus parco, a^ue ad alia vagantibus convertcndum in tiiie susUnco.

(III) Est adhucaliud, quod dc corvo moraliter possil intclligi. EdiUs namque pullis, ut fertur, cscani plenam praeliere dissiroulat, priusquam plu- mescejido nigrescant. Eosque inedia aflici patiiur ^uoadusquc in illis per peiinarum nigredinem suJ wniliuido videatur. Qui huc illucque vagantur, in iiido^el ciborum expeiuni aperlo ore subsidium.Ai cHm I '

meou ardeiiUus requiril, quanto ilios alerediutlus distulil. Conrus profeao esl doctus qiiique pr«dica- lor.qui niagna voce clamat, dum peccatorura suo- nuD memoriara atque cognitionem infirmitatis pro- pria quasi quaindam coloris nigredinem portat. Cui qu^dem aascuntur iu fide discipuli, sed fortasse ad- huc coiisiderare infirmitatem propriam iiesciuiu, fortasse apcccalis pnetcriiis memoriara avertunt, ei pcr hoc eam quam assumi oportet, contra hujus Buindi gloriam, humUitatis nigredinem nou oslen- tiuni. Hi \clutad accipiendasescasosaperiunl.cum doceri de secretis subUmibus quaeruiit. Sed eis do-

\\\il f * l'.*^' ^^^ '" ^»^' cap- v"i.

(112; fcx lib. xvni in Job, cap. «ix, aliquando

per quiedara indicia providot posse et aUis prodesse. Illnc cnim Timotbeum Paulus admonet velut plu- mescentes puUos soIIiciUus nutrire, dum dicit ; Quw audisti a me per multos testes, hmc commenda fide- Itbus hominibus, qui idonei erunt et alios docere (II Tim. II, 2). Quae doctrinae discreUo dum caute a praedicatore custoditur, ei divinitus largior copia pi-aedicaUonis datur. Dura eiiim percharilaiem com- paU aflUcUs discipulis novit, dum per discrctionem congruum doctriiiae terapus intelligit, ipse non so- lum pro se, sed etiam pro eis, quibus laborissui studia impendil, majora intelligentiae muiiera perd- pit. Unde hw aperte dicilur : Quis prwparat corvo escam suam, quando pulli ejus ad diem cCamant, tjo-

.Ugrescer^ cceperint, tanto eis pnebendo ali- D gantes eo quod non habeant cibos CuZZl^^^^^^ a ardentius reouirii nnaitti^ ;iu^ «1«-^ j:-..:.._ ... »^.i . um cuim pum

ut satientur clamant, corvo esca prajparatur, quia dum vciiium Dei boni auditores esuriunt, pro reficien- dis eismajora doctoribus intelUgenUae dona iribuun- tur.

82 (ii2) Corvorum nomine sancii praadicaiores designantur, sicutper Salomonem dicitur 2 Oculum quisubsannat patrem, et qui despicit partum matris su(B, effodiant iUnm corvi de torrentibus (Prov. xxx, 17), Perversi quique dum divina judicia reprehen- dunl subsannant Patrem. Et quilibet haeretici dum sanctae Ecclesiae pi-aedicaiionem, fecundiutem iUius deridendo, contemnunt, quid aUud quam parlum post principium xviii.

„ GARNERI CAN. REG. S. VICTORIS PARIS. ««

... . „,, Af |.anira gtnithi'0 raris penni» Induilur, el

.at.isdcspiciu„ttQuan,noni.™e^toeorumq«^^^^ ^^ ^P^., ,^,.^ ^^^,^

ipsa pennanim paucilas molcm lanti corporis in

que inalrem dlcinius, quia de ipsa exeunt. qui con tra eam loquuntur, Joai.ne atiestante qui a.t : A nobis exiermit , ud non erant ex nobis. Nam ttfutt- ienl cs nobii, perman«s«ent ulique nobiuum (I Joan. i, 19). Coivi vcro de torrentibus veniunt, cum pra- dicaiores viri ad defcnsionem sai.clie Ecclesia a sa- crorum librorum nueniis procedunt. Qui recte et.am eorvi vocali sunt. quia nequaquam de jusiiti» luce supcrbiunl, sed pcr bumilitatis graUam. peccatorura in se nig.edinem conlltenlur. Undeetiam ab cl^cto- rum Ecclesiadiciiur : mgraium, tedformoia (Canl. 1. 5). El Joannes ail : Si dixerimui quia peccatum tton habemut, no« ipios ieducimus (Joan. i, 8). Qui videlicet corvi subsannanlis oculum effodiunl. quia ^ pravoium ac perlinacium horoinum intentionem vin- cuni.

CAPUT Vlll.

DE STRUTHIONE.

J» Scrivlura $acra ttrulMonis uomine aliquando

qSthypocrita, aliquando S,jHagoga,al,qua„do

gentiliiat,aliquando hypocrms datgnatur.

(M3) Struthionis nomine hypocrita deslgnatur.

sicut voce Domi..ica ad beatu.n Job dicilur : Penna

itrulhionit timitit ett penn<e herodii et acctptlnt

(Job XXXIX). Quisherodiometaccipiircm nesciataves

roliquas, quanta volalus sui velociiate 83 l^a-f*""

dani» Strutbio veio pennaj eorum simil.tudinem

habel sed volalus eorum celeriutem non habct

aera non suspendal. Bene in herodio ct accipi- tre electorum persona signatur, qui quandiu in iiac vita sunl, sine quaniulocunque culpae conti- gio esse non possunt. Sed cum cis parura quid inest quod dcprimit, multa virius bona aaiOEis suppelii, qua illos in supema sustoUit. Al contra hypocrita , etsi facil pauca qu» elevent, perpe- irat inulia quae gravenl. Neque enim nulla loiia agit hypocriia, sed quibus ea ipse dcprimal niulla perversa committit. 84 ^^^^ «■'«^ P^""* ®' corpus slruihionis noii sublevant, quia parvum bouum hypocritae multiludo pravae actioiiis gravat. Hac quoque ipsa struthionis penna ad pennas he- rodii cl accipiiris similitudinem coloris habet, vir- luiis vero simililudincm non habet. lllorum nam- que conclusae et lirmiorcs sunt, et volalu aerem premere virtuie suae solidilatis possunt. At con- tra struthionis pcnnae dissolulae eo volatum su- mere nequeunl, quo ab ipso quem premere debue- rant aere traiisccnduntur. Quid ergo In his aspi- cimus, nisi quod electorum viitutes solidae volant, ut ventos humani favoris premant ? HypocriUrum vero actio , quaralibet recta videatur, volare non sufficit, quia videlicet fluxic virlutis pennam hu manae laudis aura pertransii. Sed ecce cum unum eumdemque bonoruin malorumque habitum cenii-

habet, sed volatus eorum ^^^f J^^^^^^ . „,us. cuin ipsam in electis ac rcprobis professionis

Alerra quippe elcvan non valet, ^^ ^^*^ ^"^;, 'J ^ • ^ ^^^^ intelligenl.a^ noslr^ sup-

Yolaium specictenus erigit, sed tamen nunquam se a terra volando suspendit. Ita nirairum sunt omnes hvpocrilaj, qui, dum bonorum vitam s.inu- lanl, imitalioncm sancue conversationis habent, sed veriiatem sanctae actionis non habenl. Ha. bent quippe volandi pennas per speciem, sed m lerra rcpunt pcr aclioncm, quia alas per figuram sanciitaUs exte.iduni, sed causarum saK^ulanum pondere pr^gravali nullatenus a terra sublevan- uir Uadeetspeciem Pharisajorum reprobans Do- minus quasistruthionispennam redarguU, qua in opere aliud eiercuit. et in colore aliud oslendit d^ens : Vof vobis. ScribiB el Phamm hypocrUw. nuia smilei esiis seputcris dealbaiis, quiB forts qut-

speciem videmus, unde inleHigenlias noslra sup- peial. ul eleclos a reprobis, et a falsis vcroscom- inehendendo discernat. Quod tamen citlus asnosci- mus, sl intemeraia in meraoriam Pracccploris no- slri verba signamus, quia ail : Ex fructibut eorum cognotcetis eot (Malth. vii, 20).

(114) Potestautfem stn.ll.ionis nomine Synagoga designari, quae alas legls habuit, sed corde in Inli- mis repens nunquam se a terra sublevavit. Per herodium vero el accipilrem antiqui Palres expn>- muniur, qui ad ea, quae ii.telligcndo potueruut per- spicerc, valuerunt eiiam vivcndo volarc. Pcnna igi- tur slruthionis similis est iwniise herodii et accipi- tris, quia Synagog* vox prioniin doctiinam lo-

^ia timilet ettit tepulcrit dealbalit, quce fortt qut- . i J ^^^,^.^.^ ^^^^ , j^^.

L apparent Itominibut ^^^^^^-^^-^^T ' ZTlZ^^ Pop«Ios de Pharis.is ac _Scrihi,

«letiaottibut mortuorum. Ita ettot apparettt ho- linibut jutti, interiut autem pUni ettit ataritta et i„iquitate(Matth. xx.u.i7). Ac si dicerel : SuMevare vos videtur species penn« sed in inOmis vos de- primit pondus vitai. De quo pondere per Prophc umdicitur : VilH hominum, utquequo gravt corde. jPtai IV, 3.) Habemus adhuc quod in coi.s.dera- lione struthionis l.ujus de accipitrc et herodio a.teniius perpendamus. Accipitris qu.ppe et hero- dii parva sunl corpora. sed pennis dens.onbus fulta : ct idcirco curo celeriutc transvolanl quia i„ eis paruro est quod aggravat. roultum quod le-

M15) Ex lib. XXXI in Job. cap. v, 6.

[lUj Exlib. XXX. in JA c. X. med.ura c.r-

dem Synagogae populos de Pharisaeis ac Scribis Veritas adraonet dicens : Super cathedram Moysi «e- deruni Scriba: et Phariscei : omnia qno! dicunt vobU facile; secundum opera vero eorum nolite factre iHatth. xxni, 2).

(Ii5) Strnlhionis nora nc gentilitas designaiur, sicut conversurura se eara Dominus pollicetur, cum per prophcum dicerei : Glorificabit me bestia agn, dracones et struthiones (Isa. xliii, 20). Bestia nain. que agri, id est, dracones et struthiones Domi- num glorificant, cum (idem qua 85 «« iUoes^ca quae in hoc mundo dudum membrum diaboU fue-

cifer. *

(ilo) E% lib.

\x\i in Job, cap. v, 0.

81

GREGORIANUM. — LIB. II.

Si

rai, gentiUtas Cfxallat. Quam el propler malUiam A ler expandit alas suas ad ausirum. Alas quippe uo-

«bacoaum nomine exprobrat, et propler liypocri- sun Tocabulo struthionum vocat. Quasi enim pen- uas accq>it gentilitas, sed volare non potuit quae et nataram rationis babuit, et aclionem rationis ifnoraTiC.

(116) Strutbionum nomine ipsa bypocrisis desi- gnatur. Unde bene contra perversam menlem sub Jadaese specie per Isaiam dicitur : Eril cubiie draco- num, ei pauua siruthionum (ha. xxiiv, 30). Quid namqoe per dracones» nisi roalitia, et quid struthio- nuDi nomine, nisi bypocrisis designatur ? Struthio quippe speciem volandi habet,sed usum volandl non habel, quia hypocrisis cuuctis intuentibus imagi- nem de se sanctitatis insinuat, sed tenere vitam san-

siras ad austrum expandere est,per adveulumsanctt Spiritus nostras confiteudo cogilationes aperire ut jam non libeat dcfendcndo nos tegere, sed accusan- do publicare. Tunc ergo accipiter plumescit, cum alas suas ad austrum expanderit, quia tunc se unus- quisque virtutum pennis induit, cum sancto Spiri- tui cogitationes suas confitendo substernit. Qui enim vetera fatendo non detegit, nov» vit;e opera mini- me producit ; qui nescit lugere quod gravat, non va- let proferre quod sublevat. Ipsa namquc compun- ctionis vis poros cordis apcrit et plumas virlutum fuudit* Gumque se sludiose mens de pigra vetustale redarguit, alacri novitate juvenescit. Dicatur ergo beato Job : Nunquid per sapientiam tuam plumescit

ctitatis ignorat. lo perversa igitur mente draco cu- ^ accipiter expaudens aias suas ad austrum ? Id est,

bat. et struthio pascitur, quia iatens malitia callide tcgitur, et intucntium oculis simulatio bonitatis an- tefenur.

CAPUT IX.

DE ACCIPITRE.

/n Scriptura sacra accipitris nomine aliquando sanctus quilibet inteliigitur,

Accipitris nomine sanctus quilibet dcsignatur.

Uiide beatus Job Dominica voce interrogatur, cum

dicitur : Nunquid per sapientiam tuam ptumescit ac-

cipiUr^ expandens aias suas ad austrum ? (Job xxxix,

^.) Quia per aniios singulos pennam veterem acci-

pitcr nova nascente projiciat, ac sine intermissione

plomescat, pene nullus ignorat. Non autem hic illud

plunue tempus dicitur quo in nido vestitur, quia

tuoc nimirum adhuc videlicet pullus ad austrum alas

expandcre non valct, scd illa annua pluma descri-

bitur, quse laxata vetere 89 penna renovatur. Et

quidem domesticis accipitribus quo melius plumes-

cere debeant, munita ac tepentia loca requiruntur.

Ajn^tibus vero moris est, ut flante austro alas ex-

pandant, quatenus eorum membra ad laxandum

peiiiiam veterem venti tepore concalescani. Gum ve-

ro ventus deest alis contra radium solis expansis at-

que percnssis, tepentem sibi auram faciunt. Sicque

aperUs poris vel veteres exsiliunt, vel novae succre-

scunt. Quid est ergo accipitrem in austro plumesce-

re, nisi quod unusquisque sanctorum tactus Hatu

sancti Spirilus concalescit, et usum vetustae conver- j)

sattonis abjiciens, uovi bominis formam suroit?

Quod Paulus admonei dicens : Exspoiiantes vos ve^

Urem kominem cum aetibus suis et induentes novum

{Cotou. III, 9). Et mrsum : Licet is qui foris est no-

sler homo corrumpitur^ tamen is qui intus est, reno-

vatur dedie m dtem (// Cor. iv, 16). Vetustam au-

tcro pennam projicere est inveterala studia dolosae

actioniaamittere; et novam pennamsumere est mi-

tero ac simplicem bene vivendo sensum tenere. Pen-

ita namque veteris conversationis gravat, ct piuma

novac immutaiiouis sublevat, ut ad volatum tanto

leviorem, quanto noviorem reddat. Et bene accipi-

nunquid cuilibet electo tu inteUigentiam contulisti, ut flante Spiritu sancto cogitationum alasexpandat, quatonus pondera vetustse conversationis abjiciat, ct virtutumS7 plumas in usum iiovi volatus sumat? Ut hinc videlicet coHigat, quia vigilantiam scnsus in semetipso ex se non habet qui hanc cx sc conferro aUis nequaquam valet.

CAPUT X.

DE UEAOOIO.

In Scriptura sacra herodii nomine eiectorum persona inteiiigitur,

Ilerodii nomine vel accipitris electorum persona

intelligitur. Unde ad bcaluin Job a Domino dici-

C tur : Penna struthionis similis est pennw herodii et

accipitris (Job xxxix, 15). Accipitris quippe et he-

rodii parva suntcorpora, sed pcnnis densioribus ful-

ta. Idcirco cum cclerilate transvolant, quia eis pa-

rura inesl quod gravat, multum quod levat. Bene

ergo in hcrodio et accipitre electorum persona si-

gnatur ; quia, quandiu in hac vita sunt, sine quaii-

tulocunque culpae conlagio esse non possuiit. Sed

cum eis parum quid inest quod deprimit, multa vir-

tus bouae actionis suppetit,quae illos in supema sus-

tullit. Herodii namque et accipitris pennae conclu'

sae firmiores sunt,et ideo volatu aerem premere vir*

tute suse solidiiatis possunt : sic et electorum virtu-

tcs solidae volant. ut ventos humani favoris pre-

mant.

88 GAPUT XI.

DE MILVO.

In Scriptura sacra miivi nomine diabolus inteiiigitur, Milvi nomine diabolus desigiiatur : quod Zacha- ria propheta testaiite cognoscimus, qui visionem suam describens ait : Et ievavi ocuios meos^ et vidi : kt ecce duoe muiieres egredientes, et spirilus in aHs eamm, et habebant aias quasi aias milvi (Zach. v, 9). Quid enim in duabus mulieribus accipimus, ni- si duo principalia vitia, superbiam videlicel, et va- nam gloriam , qu» impietali absque ulla dubitatio- ne conjnnctae suiit. Quic el in alis suis spiritum h»-

(116) £x Ub. tn inlob, cap. xii, longius ante finem.

rS GAUNERI CAN. RKG. S. VICTORIS PARIS. 84

bere irarranlur, quia in aclibus suis Salanae volun- A nos morie liberavit. Ille ergo perfidus Judacorum

populus mortaiem vidtt, sed quomodo morte sua»

lali descrviunt. Ipsumquippe prophela spirilumap- peliat, quo Salomon ait: Si spiriius poteslalem ha- bentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris (Eccle. X, 4). Et de quo in Evangelio Dominus di- cit : Cum immundus spirilus exierit ab homine, ambu- lat per loca arida et inaquosa (Matth. xii, 45). Spi- ritus ergo in alis earum C!>C, quia superbia et ina- nis gloria per omnc quod agunt SaUnse voluntati famulantur. Et habebant alas quasi ulas miln, Mil- vus semper natur» «tudet insidiari pullorum. Istai ergo muUcres alas liabeiit quasi alas milvi, quia actio- nesearum diabolo procul dubio sunt similes, qui in- sidiatur semper vitae parvulorum.

89 CAPUT XII.

De PASSERE.

In Scriptura sacra passeris nomine Christus iutel- ligitur,

Passeris nomine Christus intelligilur, sicut per

Psalmista m dicitur : £<enim passer iuvenit sibido-

rnum, et turtur nidum suum ubi reponnt puUos suos

(Psal. Lxxxiii, 4). Quis eniro alius per passerem

nisi Redcmptor noster, et quid pcr turiurcin nisi

sancta Ecclesia exprimitur? Jam autcm passer sibi

invenit domum, quia selernum coeli babitaculum

Redemptor noster iiitravit. Ei turtur invenit niduin,

quiasancta Ecclcsia amore Conditoris afiecla, crc-

bris gemitibus utitur ; et velut nidum sibi, id est

pacatissimam fidci quietem construit, in qua cre-

scentes (ilios quasi plumcscentes pullos, quousque

mortem nostram destrueret, minime attendit. Con- spexil quidem vulturem, scd oculos vulturis non aspexil : qui dum humililatis cjus vias, et quibus iios ad alta sublevavit, considerare noluit, semitam avis ignoravit. Neqne enim pensarc studuit quod cjus nos huroilitas levarei ad coelestia et roortis ejus intentio reformarel ad vitam. Semitam igitur ignoravit avis, nec intuitut est oculos vulturiSy quia etsi vidit cum quem in morte tenuit, videre noluit quanta vitic iiostrx gloria de cjus morte seque- rctur.

CAPUT XIV.

DE MUSCA. ;

/// sacra Scriplura muscarum nomine insolentes eurtg designantur.

Muscarum nominc insolentes cune desideriorum

carnalium designantur, sicut scriptum est : Muscm

morientes perdunt suavitatem unguenti (Eccle, x, 1),

quia nimirum superfluae cogitationcs , quse assidue

in aninio carnalia cogitante el nascuntur et deti-

ciunt, cam snavitalem qua unusquisquc intrinsccus

pcr spirilum uncttis est, perdunt, quoniam integri-

tale cjus pcrfrui noii pcnnittuntur. Hinc est quod

iEgyptus mullitudiiie muscaruin percussa icgitur.

Quo contia Israeiiticns populus custodiam Sabbati

acccplt iii n.unerc (Exod, viii, 24). Quid cnim in

hac vita laboriosius quam terrcnis dcsideriis

xstunre? Aut quid hic 91 quietius quam hujus

ad superiora evolent, charitatis gremio calefactos ^ sieculi nihil appetcre? Popuius ergo qui Deum se-

lovet.

CAPUT XIII.

DE VIXTURE.

In Scriplura sacru vuUuris nomtne Chrislus intel- Ugitur.

Vulluria nomiu ' Redemptor nosler intelligitur, sicut per beaturo Job de Judseorum populo dicitur : Semitam ignoravit avis^ nec intuitus est oculos vul- turis (Job xxviii). Quis eniro hoc loco avis noroine iiisi ille signatur, qui corpus carneuro quod assum- psit, ascendendo ad aethera libravit ? Qui apte quo- que eliam vulturis appcllallonc expriroitur. Vultur quippe dum volat, si jacens cadaver conspicit, ad

quitur, accepit Saltbatum, id cst rcquiem mentis, ut nullo in hac vita dcsideriorum carnalium ap- pelitu fatigetur. iEgyptus vero, quar hujus muiidi speciem lenet, muscis percutitur. Musca enim ni- mis insoicns et inquictum cst animal, in qua quid aliud quam insolentcs curae desideriorum carna- lium designantur?i£gyptus ergo muscis perculitur, qiiia corum corda qui terrenam vitam diligunt, de- siderioruro suorum Inquietudiiiibus feriuntur, tur- bis cogitatiouum carnalium ad ima dcpressa sunt, ut ad quietis iutiroae dcsidcrium non leventur. Unde cum mira ope pictatis ad cor verilas venit, prius ab eo cogitationum carnalium aeslus cjicit, et post esum se cadaveris deponit. Et plerumque sic in ^ in eo virtutum dona disponit. Quod bene nobis sa-

inorte capitur, dum ad mortcum animal de sum- inis venit. Rectc < r^o 90 Medialor Dei ethominum, Redemptor iiostcr, vulturisappcllatione signatur,qui roanens in allitudine divinitatis sua;, quasi quodam volatu sublimi cadaver mortalitatis noslra* conspc- xil in infimis, et sese dc coeiestibus ad iina subnii- sit. Fieri quippe propter nos homo dignatus est. Et dum morluum aniinal pctiit, mortem apud nos qui apid se ernt immorlalilas iiivcnit. Sed hujus vuUuris oculus, luit ipsa inicnlio noslnc resurrc- ctionis, quia ipse ad Iriduum morlua-j al» xtcrna

cri Evangelii historia innuit, in qua dum ad resu- scitandam filiam invitatus Doroinus duceretur, pro- tinus additur : Et cum ejecta isset turba^ intravitet tenuit manumpueUce, et surrexit pueUa (Matth, ix, 25). Foras ergo turba cjicitur, ut puella suscitetur, quia si noii priiis a secrctioribus cordis expcllitur ini- portuna saeculariuni niultitiido curaruro , aniroa, quae intrinsecus jacct, roortua non resurgit. Nam duro se per innumeras terrenorum desideriorum co* giiationes spargii, ad consideralionem sui nullate* iiiis colligit.

SB

GREGORIANUM. ^ LIB. lir.

U

»2 INCIPIT LIBER TERTIUS

CAPIT PRIMUM.

DE JUMENTIS.

1« Scrtpiura $acra jumentorum nomtne^ aliquando saneia Kccieua, vel fidelis anima^ aliquando qui- libei $ub disciplina positus^ aliquando carnalesho- mines, aliquando mentes dudum bruta^ sed con- terscp, atiquando s(ecuU implicamentaf aliquando umu tardiores mteiiiguntur.

(117) Jumenti nomine sancla Ecclesia, vel fidelis anima designatur. Unde Redemptor noster in ju- roento sedens Jerusalem tendit. Salvator enim no- ster jumento sedens Jerusalem tendit, cum sanctae Ecclesix universaliter prxsidet, eamque in supernx pacis dcsiderium accendit. Jumento etiam sedens Jerusalem tendit, quando uniuscujusque lidelis ani- mam regens, videlicet jumentum suum, ad pacis iiitiniae visioncm ducit.

(118) 93 Jumenli nomine quilibet sub disciplina positus designatur, sicut per Psalmistam dicitur : Ct jumentum factus sum apud te^ et ego semper te- cum {Psal. Liiii, 23). Quamvis insensatis bomo longe sit roelior, boc tamen plerumque bomini non Ucet quod brutis animalibus non licct. Qua^ enim ad aliud servaniur, moius corum procul dubio nequa- quam sub discipliiia restringuntur. Homo autem qoia ad sequenlem vitam ducilur, neccsse cst pro« fecto ut in cunctis suis motibus sub disciplinae dis- posilione religetur, et quasi domesticum animal loris vinctum servial, atque aeternis disposilionibus

A (119) Jumentorum nomine mentes dudum brutS3 designantur, sicut per pr»plietam dicitur : Qui dat jumentis escam ipsorum : et puiiis corvorum invocan* tibuseum (Psai, cxlvi, 95). Jumenta quippe escam accipiunt, dum sacrae Scriptur» pabulo mentes du- dum bruts satiantur.

94 Jumentorum quoque nomine saecHli implica- menta designantur. Unde apud Noysen tilii Rubeiv et Gad, et dimidia tribus Manasse muUa pecor» et jumenta possidentes dum exira Jordanem ea qu:e viderant campcstria coucupiscunt, dixerunl : Terra quam percussit Dominns in conspectu fiiiorum Israei regionis uberrimce est ad pastum animaiium^ et nos urvi iui Itabemus jumenta piurima : precamurqu$

|. si invenimus graliam coram le, ut des nobis famuiit tuis eam in possessionem, nec facias nos transirt Jordanem {Num, ixxii, i, 5). Qui igitur jumenta plurima possident, Jordanem transire refugiont, quia quos multa inundi implicamvnta occupant, babitaiiouem coelestis patriai non requirunt.

Jumentorum nominc sensu tardiores iQtelliguii- tur, sicut beatus Job dicit : Interroga jumenta^ et docebunt te; voiatiiia caii^ et indicabunt ttbi; ioquere tcrroi et respondebit tibi^ et narrabunt pisces maris iJob XII, 7,8). Quid per jumenta, nisi sensu tardio- res? quid per coeli volatilia, nisi summa atque su- Miniia sapientes inteiligcre debeinus? De jumentis namque , id est sensu pigrioribus scriptum est : Animaiia lua liabitabunt in ea {Psai. Lxvii, il). Et

rcstrictum vival. Qui vcro implere cuncla quae desi- q quia sublimia sapientes in verbis nostri Redemptoris

cvolant, scriptum est : Ita ut voiucres cosii vtniant, et habitent in ramis ejus {Matth. xiii, 52). Quid vero

derat per efiTrenatara libertatem quaerit, quid aliud qaaiu agresti animali esse similis concupiscit, ut disciplloa; bunc lora non teneant, sed audenter va • gits per silvam desidcriorum currat? Siepe autem diviiia miseratio, quos prodire in effrenationem illi- citae liberlatis conspicit, objeclione prosperae adver- sitatis frangit, quatenus elisi discant quam reproba erectione tuniueraniy ut jam flagelli experiineniis edomiti, quasi jumenta domcstica praeceptorum loris mentis colla subjiciant, ct vitae praesentis itinere ad nulum praesidcntis pergant. Quibus bene loris liga- tum se noverat, qui dicebat : Ut jumentum faclus sum apud te^ el ego semper tecum, Unde cl saevus ille pcrseculor, ab agro pcrOdx voluplalis ad do

per teiTam, nisi terrena sapieiites accipimus ? Unde et primo bomini coelesiia deserenti dictum cst . Terra es, et in terram ibis {Gen. iii, 19, juxta LXX). Quid per pisces maris, nisi curiosos bujus saeculi debcmus accipere? de quibus Psalroista ait : Pisces maris, qui perambuiant semitas maris {Psai. viii, 9). Qui in niagnis rerum inquisitionibus, qiiasi in abditis fluctibus lateut. Quid autem cuncta baec in- quisiu doceant, adjungit dicens : Quis ignorat^ quod omnia liac manus Domini fecerit ? (Job xii, 9.) Ac si apcrte dicat : Sive sensu tardiores, seu sublimia sapienies, sive terrenis actibiis deditos, seu liujus

mum fidei deductus, rectoris sui calcaribus punctus ^ mundi occupatos inquisitionibus requiras, cuncta

audiebat : Durum est tibi cantra stimuium calcitrare {Aci. IX, 6).

Jumentorum nomine carnales homines designaii- tar, sicut per propbetam dicitur : Computruerunt pswtenta iu stercoresuo {Joel. i, 17). Jumcnta quippc io stcrcore suo computrescere est caniales homincs fetore luxuriae vilain fiuire.

(117) Ex liom. 17 in Rzccb.

(118) £x I. x in Job, cap. i,

15.

ba c Greatorem omnium Deum fatentur, et dc pote- state cjus coiicorditer sentiunt, quamvis sub ea non concorditer vivant. Quod euim justus quisque cliam vivendo loquitur, boc injustus plerumque de Dco vcl sola voce compcllitur faleri ; fitque ut mali» auctori 95 oranium, cujus opcribus resistunt, at- testalione faraulentur, quia quem impugnare mori-

(119) Ex I. x\x in Job, c. viii, 12.

»7 GARNERl CAN. REG.

nus ausi sunt, Crealorem omniuin negare non pos- Biint.

CAPUT 11.

DE EQIO.

/m Scriptura sacra equi nomine aliquando lubrica . vita pravorum^ aliquando dignitas temporalit^ ali- quando hoc ipsum prcesens steculum^ aliquando pr(£paratio rectos intentionis, aliquando quilibet sanctus prcedicator^ aliquando eiectorum corpora designantur,

Eqoi nomine lubrica pravorum vita signalur, sic- ut scriptum est : Nolite fieri sicut equus et muius^ quibus non est intcltectus (Psal. ixxi, 0). Et sicut per prophetam alium dicitur : Equi amalores et emissarii facti sunt^ unusquisque ad uxorem proximi sui liinniebat {Jer. v, 8;.

Equi nomine dignitas temporalis accipitur, Salo* mone attestante, qui ait : Vidi servos in equis, et principes ambutantes quasi servos super terram {Ec- cle. X, 7). Omnis quippe qui peccat, servus est peccati (Joan. viii, 34). Et ser^i in equis sunt, dum peccatores praesentis vita) dignitatibus cfferuntur. Principes vero quasi servi ambulant, cum multos dignitate virtutum pienos nulius honor erigii, sed sununa hic adversitas velut indignos deorsum pre- mit. Hiiic rursum dicitur : Dormitaverunt qui ascen^ derunt equos {Psal. lxxv, 7). Id esl in mortem ani- ins mentis oculos a veritatis iuce clauserunt, in praesentis vike honore confisi sunL

Equi iiomine boc ipsum prsesens sxculum desi- gnatur» sicut Jacob dicitur : Fiat Dan coluber in 96 vtd, cerastes in <emt/a, mordens ungulas equi^ ut cadat ascensor ejus retro {Gen. xux, 17). Quo in testlmonio quid equus significet, melius osten- derous, si et ea, quae circumstant, paulo subtilius exponamus. Nonnulli enim de tribu Dan venire An- tichristuro ferunt, pro eo quod hoc loco Dan et cohiber asseritur. Unde iion immerilo Israeliticus populus dum terras in castrorum partitionem susci* peret, primiis Dan ad aquiloiiein caslra metatus est (Num. II, 25), signans eum, qui in corde suo di- xerat : Sedebo m monle testamenti in lateribus aqui^ loniSy ascendam super altitudinem nubium^ similis • ro Altissimo {Isai. xiv; 13). De quo et per prophe- taitl dicilur : A Dan auditus est fremitus equortm ejus {Jer. viii, 16). Qui non soluro coiuber, sed etiam cerastes.Ccrasta eniin GraRce cornua dicuntur, serpensque hic cornutus esse perhilietur, per quem digne Antichristi adventus asseritur, quia contra fldelium vitam cum mursu peslifcrae pr^edicalionis armatur etiam corntbus potestaiis. Quis autcm ne- sciat seroitam angustiorcm esse quam viam?Fit ergo Dan colul)er in via, quia in prseseiitis vitx lati- todine eos ambulare provocat, quibus quasi parendq blauditur. Sed iii via mordet, quia eos, quibus li- bertatem tribuit, erroris sui